Ανάλυση του ΓΙΑΝΝΗ ΧΑΛΑΒΑΖΗ.
- Τι κρύβεται πίσω από τις διαδοχικές εξαγορές στην αγορά πληροφορικής.
- Σε περίοδο ανασυγκρότησης μπαίνει η ελληνική αγορά ΤΠΕ μετά τα έργα του RRF.
- Πως συμπιέζεται το «ελατήριο» των εξαγορών.
- Ο δύσκολος δρόμος της εξωστρέφειας.
- Η δαπανηρή λειτουργία των εταιρειών, οι συνεχείς επενδύσεις με στόχο την διατήρησης στο προσκήνιο της τεχνολογικής επικαιρότητας.
- Ο νέος προσανατολισμός στις αποδόσεις των επενδυμένων κεφαλαίων.
Η ελληνική αγορά πληροφορικής διανύει μια μεταβατική περίοδο, όπου η επιχειρηματική και τεχνολογική δυναμική μεταβάλλονται συνεχώς κάτω από το βάρος των αποδόσεων των επενδυτικών κεφαλαίων, των στρατηγικών εξαγορών, της ανάγκης για διεθνή ανάπτυξη και κυρίως την διασφάλισης ταμειακών ροών. Η συγκέντρωση της αγοράς δεν αποτελεί απλώς μια τρέχουσα τάση, αλλά μια δομική πραγματικότητα, μπροστά στην αβεβαιότητα των επόμενων ετών. Η τάση αυτή ενισχύεται από τον αριθμό των συμφωνιών εξαγορών και συγχωνεύσεων ο οποίος το 2025 ξεπέρασε τις 15, γεγονός που μεταφράζεται σε περίπου 3 συμφωνίες στο δίμηνο.
Αυτή η κινητικότητα δείχνει ότι οι επιχειρηματικές κινήσεις δεν περιορίζονται σε διακριτές περιπτώσεις εξαγορών που απασχολούν τα πρωτοσέλιδα των Μέσων Ενημέρωσης, αλλά έχουν δημιουργήσει ένα συνεχές και σταθερό κύμα επιχειρηματικού μετασχηματισμού στην αγορά ΤΠΕ. Η περίπτωση της Real Consulting, η οποία προχώρησε στην εξαγορά της OTS και ταυτόχρονα ενίσχυσε το μετοχικό της σχήμα με εισροές σημαντικών μετόχων και κεφαλαίων, καταδεικνύει για μία ακόμη φορά πώς οι μεγάλες κινήσεις και οι κεφαλαιουχικές ροές συνδέονται άμεσα με τη στρατηγική ανάπτυξη των εταιρειών και την άμεση επέκτασή τους εντός και εκτός Ελλάδας.
Ανάπτυξη πολλών επιπέδων και ταχυτήτων
Οι εξαγορές στην ελληνική αγορά ΤΠΕ πλέον λειτουργούν στους υπό διαμόρφωση νέους Ομίλους εταιρειών, ως μηχανισμοί διεύρυνσης της τεχνογνωσίας, της οικονομικής αντοχής στους επερχόμενους μετασχηματισμούς, της υποστήριξης σύνθετων τεχνολογικά έργων, της συμμετοχής σε στρατηγικές επενδύσεις και στις επεκτάσεις της ελληνικής οικονομίας σε νέους τομείς. Συμφωνίες όπως ο κάθετος ενεργειακός άξονας, οι έρευνες για υδρογονάνθρακες στο νότιο και Αιγαίο και Ιόνιο, οι συμφωνίες αμυντικών εξοπλισμών, η ολοκλήρωση ιδιωτικοποιήσεων του Ταμείου Ανασυγκρότησης, η μεταβατική υλοποίηση των «ανεκτέλεστων» έργων ΤΠΕ στο ΕΣΠΑ, οδηγούν στην επιβεβαίωση του ρητού «ού παντός πλείν ες Κόρινθον».
Η αξία των επενδύσεων που καταγράφονται σήμερα στον κλάδο δεν περιορίζεται σε ποσά και μετοχές που αλλάζουν χέρια σε κάθε συμφωνία. Οι επενδύσεις εκτείνονται σε άλλες «οδεύσεις» όπως στη διατήρηση και βελτίωση του (πολύτιμου πλέον) ανθρώπινου δυναμικού, στη δημιουργία εξειδικευμένων τεχνολογικών δεξιοτήτων, στην ενίσχυση των υποδομών που απαιτούνται για την υλοποίηση έργων μεγάλης κλίμακας και φυσικά στην πολύτιμη ρευστότητα.
Εταιρείες που συμμετέχουν σε εξαγορές δεν αγοράζουν απλώς εταιρικά «assets». Αποκτούν ομάδες με πιστοποιημένες δεξιότητες σε καίριους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, οι πλατφόρμες επιχειρησιακού λογισμικού, οι τεχνολογίες αμυντικού χαρακτήρα, η πιστοποιημένη υλοποίηση απαιτητικών έργων κ.α. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι προγενέστερες εξαγορές της Byte-NetBull από την Adacom-Ideal, της Algosystems από την Prοfile κ.α.
Το εύρος της τεχνογνωσίας που αποκτάται μέσω των εξαγορών, έχει πολύ υψηλότερη αξία από τον καθαρό χρηματικό όρο της συναλλαγής, καθώς η ζήτηση για τέτοιες ικανότητες και δεξιότητες ολοκλήρωσης έργων αυξάνεται διεθνώς. Παράλληλα οι αμοιβές και οι απαιτούμενες επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο, που είναι πάντα σε έλλειψη, έχουν ξεπεράσει τα επίπεδα που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν υπερβολικά.
Ο δύσβατος μονόδρομος των συνεχών επενδύσεων
Οι εταιρείες που επενδύουν στους τομείς που αναφέρθηκαν πριν δαπανούν σημαντικά κεφάλαια όχι μόνο για την ανάπτυξη υπηρεσιών, αλλά και για τη δημιουργία υποδομών, την εξασφάλιση πιστοποιήσεων, την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού και την απόκτηση εξειδίκευσης σε τεχνολογίες αιχμής. Αυτές οι επενδύσεις έχουν συνεχώς αυξανόμενη πορεία, καθώς οι ανάγκες των πελατών, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ζητούν ολοένα πιο σύνθετες και προηγμένες λύσεις. Οι εταιρείες, που μπορούν αντικειμενικά να καλύψουν με αξιώσεις συμφωνίες ολοκληρωμένων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού και τεχνητής νοημοσύνης, αποκτούν ξεχωριστά πλεονεκτήματα σε σχέση με τον ανταγωνισμό τους όπως: αξιοποίηση υψηλότερων περιθωρίων κέρδους, συμμετοχή σε σύνθετα διεθνή έργα, ανταπόκριση σε απαιτήσεις υψηλού τεχνικού επιπέδου απέναντι σε έναν ανταγωνισμό που μένει στα «κεκτημένα».
Η μετατόπιση αυτή σηματοδοτεί μια ποιοτική αλλαγή στον χαρακτήρα των ισχυρών, αλλά και των ελληνικών εταιρειών πληροφορικής με τομείς εξειδίκευσης στην ανάληψη σύνθετων έργων. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε την μείωση του ρόλου των εταιρειών τηλεπικοινωνιών στους επόμενους κύκλους των έργων ΤΠΕ, καθώς ο ρόλος του «παρόχου ταμειακής επάρκειας» υποβαθμίζεται λόγω του τέλους των ψηφιακών έργων του RRF και των συνθηκών που προκηρύσσονταν
Αναζητούνται νέες αγορές στο εξωτερικό
Ένα ακόμη κρίσιμο χαρακτηριστικό της επόμενης φάσης της αγοράς είναι η ισχυρή ενίσχυση της εξωστρέφειας. Με δεδομένο ότι ο κλάδος συμμετέχει σήμερα μόλις με περίπου 4% στις εθνικές εξαγωγές, (αν και δεν είναι επαρκής αυτή η παράμετρος) το περιθώριο ανάπτυξης στις διεθνείς αγορές έχει αρχίσει να γίνεται αναγκαίο για την διεύρυνση του κύκλου εργασιών ειδικά των μεγάλων Ομίλων ΤΠΕ. Η ελληνική αγορά έργων ΤΠΕ έχει πλέον συγκεντρώσει σημαντική τεχνογνωσία από τα ψηφιακά έργα που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Αν δεν αξιοποιηθεί αυτή η τεχνογνωσία για την εδραίωση των ελληνικών Ομίλων σε αγορές όπως η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή, (όπου οι ανάγκες για ψηφιακό μετασχηματισμό ξεπερνούν πολλαπλάσια το μέγεθος της εγχώριας ζήτησης αλλά και των δυνατοτήτων των εγχώριων εταιρειών), τότε δεν θα αποφύγουμε φαινόμενα συρρίκνωσης και επώδυνων αποτελεσμάτων.
Η είσοδος σε αυτές τις αγορές σημαίνει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να επενδύσουν σε ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα, σε ομάδες ικανές να διαχειριστούν μεγάλης διάρκειας και πολυπλοκότητας έργα, καθώς και σε λύσεις ικανές να ανταποκριθούν σε σύνθετες απαιτήσεις. Οι επενδύσεις σε εξωστρέφεια επεκτείνονται επίσης σε στρατηγικές συνεργασίες με διεθνείς «παίκτες», συμμετοχές σε κοινοπραξίες και δημιουργία διεθνών δικτύων, παράγοντας με όχι και τόσο συχνή εμφάνιση στην ελληνική αφορά ΤΠΕ. Η διαδικασία αυτή απαιτεί πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια από ό,τι η υλοποίηση έργων στην ελληνική αγορά. Από την άλλη προσφέρει σημαντικά μεσοπρόθεσμα οφέλη σε σταθερότητα, διαφοροποίηση εισοδήματος και δυνατότητα συμμετοχής σε έργα που καθορίζουν τις παγκόσμιες τεχνολογικές εξελίξεις.
Τα επόμενα δύσκολα και «μετέωρα» βήματα
Η επενδυτική δυναμική που διαμορφώνεται συνδέει αυτές τις τρεις παραμέτρους, συγκέντρωση, μετατόπιση σε υψηλή τεχνολογία και εξωστρέφεια, σε ένα ενιαίο εξελικτικό πλαίσιο. Οι εξαγορές μπορεί να αποφέρουν «κεφάλαια» ανθρώπινου δυναμικού και τεχνογνωσία, που επιτρέπουν στις εταιρείες να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός νέου τεχνολογικού περιβάλλοντος, όμως παράλληλα απαιτούν επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες και ενίσχυση της ικανότητας των εταιρειών στον διεθνή ανταγωνισμό. Η εξωστρέφεια μπορεί να ανοίξει την πόρτα σε αγορές, όπου η αξία και τα περιθώρια των έργων είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά της εγχώριας αγοράς, όμως έχει και υψηλές απαιτήσεις
Σε αυτά τα πεδία καλούνται να ανταγωνιστούν οι ελληνικές εταιρείες ΤΠΕ και φυσικά να προσαρμοστούν σε ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον ανταγωνισμού, που δεν θα έχει απολύτως καμία σχέση με τους διαγωνισμούς των δημοσίων έργων πληροφορικής του RRF και τις κατακυρώσεις σε ένα και μοναδικό διεκδικητή.
