Ανάλυση του Γιάννη Χαλαβαζή.
Όσοι παρακολούθησαν χθες τον λόγο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην εκδήλωση με την αφορμή της ολοκλήρωσης μίας εξαετίας από την πρώτη λειτουργία του gov.gr και έχουν την δυνατότητα του συνδυασμού των ψηφιακών πεπραγμένων κατά την διακυβέρνησή του κατανοούν απόλυτα την προσεχή πορεία των προθέσεών του.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε την αποκαλούμενη «Θεσμική Αναγέννηση» ως τον τρίτο μεγάλο άξονα της κυβερνητικής στρατηγικής, μετά την οικονομία και την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας. Πρόκειται για μια έννοια που υπερβαίνει τα στενά όρια της ψηφιοποίησης του κράτους και επιχειρεί να περιγράψει μια ολιστική παρέμβαση στον τρόπο λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης και των θεσμών.
Η αφετηρία αυτής της προσέγγισης βρίσκεται στην παραδοχή ότι η πρώτη περίοδος μεταρρυθμίσεων επικεντρώθηκε κυρίως στην ψηφιακή μετάβαση. Η δημιουργία του gov.gr, η ηλεκτρονική έκδοση εγγράφων, οι ψηφιακές συναλλαγές με το Δημόσιο και η διασύνδεση μητρώων αποτέλεσαν την πρώτη φάση ενός εκσυγχρονισμού που στόχευε κυρίως στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών.
Στροφή στην ποιοτική ψηφιακή αναβάθμιση των λειτουργιών
Σύμφωνα με τη συλλογιστική που αναπτύσσει πλέον το κυβερνητικό επιτελείο, η επόμενη φάση δεν αφορά απλώς περισσότερες ψηφιακές υπηρεσίες, αλλά τον μετασχηματισμό του ίδιου του κρατικού μηχανισμού.
Η ψηφιοποίηση αντιμετωπίζεται ως «εργαλείο-μέσον» και όχι ως τελικός στόχος. Στο επίκεντρο τίθενται η αναδιοργάνωση των δημόσιων υπηρεσιών, η αξιολόγηση προσωπικού και δομών, η παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών, η ενίσχυση της λογοδοσίας και η αξιοποίηση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης στη λειτουργία του Δημοσίου.
Παράλληλα, η έννοια της «Θεσμικής Αναγέννησης» συνδέεται με μια ευρύτερη ατζέντα θεσμικών αλλαγών. Η επικείμενη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος αναμένεται να αποτελέσει το βασικό πεδίο πάνω στο οποίο θα αναπτυχθεί η σχετική πολιτική συζήτηση. Στο τραπέζι βρίσκονται ζητήματα όπως η ευθύνη υπουργών, η διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και η αξιολόγηση στο Δημόσιο. Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την αποτελεσματικότητα του κράτους με την αναβάθμιση της θεσμικής λειτουργίας.
Η πολιτική διάσταση του εγχειρήματος είναι ιδιαίτερα σημαντική. Μετά από έξι χρόνια διακυβέρνησης, η Νέα Δημοκρατία αναζητεί ένα νέο μεταρρυθμιστικό αφήγημα που θα υπερβαίνει τα έργα ψηφιακού εκσυγχρονισμού και θα απαντά στην κριτική που έχει δεχθεί για ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και λειτουργίας των θεσμών. Η χρήση του όρου «Θεσμική Αναγέννηση» επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τις επιμέρους πολιτικές σε μια συνολική πρόταση ανασχεδιασμού του κράτους.
Και φυσικά η αναμενόμενη πολιτική αντιπαράθεση
Την ίδια στιγμή, η επιλογή αυτή δημιουργεί και ένα πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Η αντιπολίτευση αναμένεται να υποστηρίξει ότι η αποτελεσματικότητα του κράτους δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από ζητήματα ανεξαρτησίας των θεσμών, ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας και ενίσχυσης των μηχανισμών λογοδοσίας. Ως εκ τούτου, η συζήτηση για τη «Θεσμική Αναγέννηση» δεν θα περιοριστεί σε τεχνικές μεταρρυθμίσεις ή ψηφιακά έργα, αλλά θα εξελιχθεί σε αντιπαράθεση γύρω από το μοντέλο διακυβέρνησης που θα ακολουθήσει η χώρα τα επόμενα χρόνια.
Υπό αυτή την έννοια, η συγκεκριμένη έννοια της «Θεσμικής Αναγέννησης» αποτελεί ίσως την πιο φιλόδοξη πολιτική επιδίωξη της κυβέρνησης για την επόμενη περίοδο. Εάν η πρώτη φάση του μετασχηματισμού αφορούσε το πέρασμα από το χαρτί στην οθόνη, η δεύτερη φιλοδοξεί να αλλάξει τους κανόνες, τις δομές και τις διαδικασίες πάνω στις οποίες λειτουργεί το ελληνικό κράτος. Το κατά πόσο αυτή η μετάβαση θα οδηγήσει πράγματι σε βαθύτερες θεσμικές αλλαγές ή θα παραμείνει κυρίως ένα πολιτικό σύνθημα, είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί μέσα από τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα ακολουθήσουν από την Κυβέρνηση και την Αντιπολίτευση.
Σχετικά άρθρα:
«Gov.gr» 6 χρόνια ψηφιακής επανάστασης – Από τη γραφειοκρατία στο κράτος του 2030 με το νέο CRM
