Του Γιάννη Χαλαβαζή.
Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί «επιτυχίας» και τα δισ. ευρώ των απορροφηθέντων έργων του RRF, στο οικονομικό επιτελείο το κλίμα μόνο ήρεμο δεν είναι. Το Ταμείο Ανάκαμψης μπαίνει στην τελική του φάση και το παρασκήνιο θυμίζει περισσότερο το τέλος ενός «Μαραθωνίου μετ΄ εμποδίων», όπου το φώτο-φίνις θα δείξει τους νικητές του τελευταίου «βιράζ».
Στη χθεσινή ενημέρωση, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης έστειλε μήνυμα πλήρους ελέγχου της κατάστασης: 27,5 δισ. ευρώ έχουν ήδη «κλειδώσει» σε συμβάσεις και το δανειακό σκέλος των 13,3 δισ. ευρώ έχει ουσιαστικά εξαντληθεί. Όμως στο παρασκήνιο, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη, και για ορισμένους, αρκετά άβολη.
Για εβδομάδες, τραπεζικά στελέχη και επιχειρήσεις έτρεχαν σε έναν ιδιότυπο αγώνα δρόμου, με αυστηρά deadlines που δεν συγχωρούν. «Μέχρι το τέλος Μαΐου έπρεπε να έχουν υπογραφεί τα πάντα». Έτσι τους έλεγαν. Όποια πρόταση δεν έμπαινε στη γραμμή εκκίνησης, απλά… έμενε εκτός.
Και έμειναν από αρκετές έως πολλές.
Η φράση που πυροδότησε αντιδράσεις ήρθε από τον CEO της Eurobank, τον Φωκίωνα Καραβία: «Επενδυτικά σχέδια 6–8 δισ. ευρώ μένουν εκτός Ταμείου Ανάκαμψης». Πίσω από τη φράση αυτή, σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους, κρύβεται η έντονη πίεση, οι διαβουλεύσεις τελευταίας στιγμής, αλλά και «αρκετές πόρτες που έκλεισαν», χωρίς να δώσουν δεύτερη ευκαιρία.
Γιατί κόπηκαν τόσα projects; Επισήμως, όλα δείχνουν τους «ευρωπαϊκούς κανόνες».
Ανεπίσημα όμως, το «σύστημα» αποδείχθηκε πιο σκληρό από όσο περίμεναν πολλοί: Η πράσινη και η ψηφιακή στόχευση, η αυστηρή ποσόστωση και τα «ορόσημα», ήταν συστημιοί και πολιτικοί περιορισμοί, αλλά και ένα πλαίσιο που δεν αφήνει περιθώρια ευελιξίας, όταν το ρολόι γράφει αντίστροφα.
«Όποιος έπιανε τα κριτήρια, προχωρούσε», αναφέρθηκε χαρακτηριστικά από κυβερνητικές πηγές, μια φράση που στο παρασκήνιο ερμηνεύεται και ως έμμεση παραδοχή ότι δεν χωρούσαν όλοι στην «τραπεζαρία» και στον «μπουφέ» .
Και ενώ δημόσια εκπέμπεται εικόνα απόλυτου ελέγχου, πίσω από τις «κλειστές πόρτες» υπάρχει ένας δεύτερος πονοκέφαλος: τι μπορεί να γίνει με όσους έμειναν εκτός («γιατί έρχονται και εκλογές», λέμε εμείς). Επενδυτικά σχέδια που είχαν «δουλευτεί» μήνες τώρα, βρίσκονται στον αέρα, χωρίς το φθηνό χρηματοδοτικό καύσιμο που περίμεναν.
Την ίδια ώρα, η απόφαση να μεταφερθούν περίπου 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα διαβάζεται από πολλούς ως κίνηση-γέφυρα για να μην «παγώσει» η αγορά τη στιγμή που το Ταμείο Ανάκαμψης κλείνει την κάνουλα. Επισήμως καταγράφεται ως «ενίσχυση της μικρομεσαίας και πάνω επιχειρηματικότητας». Ανεπίσημα, όμως, μοιάζει με προσπάθεια αποσυμπίεσης ενός συστήματος που ξεπέρασε τα όριά του.
Στο μεταξύ, από τις Βρυξέλλες το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και ψυχρό: «Δεν υπάρχει παράταση». Το χρονοδιάγραμμα δεν μετακινείται ούτε μέρα. Και αυτό σημαίνει ότι μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου η Ελλάδα πρέπει να έχει παραδώσει όχι μόνο αριθμούς, αλλά και 134 «ορόσημα», χωρίς λάθη, χωρίς καθυστερήσεις και κυρίως χωρίς «ουρές».
Το νέο αίτημα εκταμίευσης των 2,6 δισ. ευρώ, που ετοιμάζεται για τη Δευτέρα, είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο σε μια τελική διαδικασία, που μοιάζει να μπαίνει στην πιο λεπτή της φάση. Και όσο οι επίσημες ανακοινώσεις μιλούν για επιτυχίες και ρεκόρ, στο παρασκήνιο το ερώτημα γίνεται όλο και πιο αιχμηρό: Όσοι πρόλαβαν το «τρένο» του RRF πριν φύγει, ταξιδεύουν τώρα προς το Ταμείο των Βρυξελλών. Όσοι δεν το πρόλαβαν και έμειναν τελικά στην «αποβάθρα», σαν τον Λαλάκη στον «κόμβο της Θυμαριάς», θα αρκεστούν στο «ωτομοτρις» του ΕΣΠΑ. Κάτι είναι και αυτό.
