Μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις περιορισμού της γραφειοκρατίας στο Δημόσιο ενεργοποιεί η κυβέρνηση, με στόχο να μειώσει κατά τουλάχιστον 40% το διοικητικό βάρος που επιβαρύνει καθημερινά πολίτες και επιχειρήσεις στις συναλλαγές τους με τις κρατικές υπηρεσίες. Ο νέος σχεδιασμός προβλέπει ότι 1.007 διοικητικές διαδικασίες, οι οποίες μέχρι σήμερα απαιτούσαν την προσκόμιση σειράς πιστοποιητικών, βεβαιώσεων και εγγράφων, θα μπορούν να ολοκληρώνονται πλέον με μια απλή υπεύθυνη δήλωση, όταν τα απαιτούμενα στοιχεία βρίσκονται ήδη στη διάθεση του Δημοσίου. Η αλλαγή σημαίνει πρακτικά ότι οι πολίτες δεν θα χρειάζεται να αναζητούν και να καταθέτουν εκ νέου έγγραφα που το κράτος ήδη διαθέτει, όπως πιστοποιητικά γέννησης, οικογενειακής κατάστασης, ποινικού μητρώου, τίτλους σπουδών ή στοιχεία φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας. Η μεταρρύθμιση αφορά συνολικά 622 διαδικασίες που σχετίζονται με την καθημερινότητα των πολιτών και 385 διαδικασίες που αφορούν επιχειρήσεις, επαγγελματική δραστηριότητα και οικονομικές συναλλαγές. Στο πεδίο εφαρμογής της εντάσσονται 32 διαφορετικοί δημόσιοι φορείς.
Ο ρόλος του «ΜΙΤΟΣ» και η χαρτογράφηση της γραφειοκρατίας
Η παρέμβαση βασίζεται στη συστηματική καταγραφή των διοικητικών διαδικασιών μέσω του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών ΜΙΤΟΣ, το οποίο λειτουργεί ως η «βάση δεδομένων» του κράτους για τις υπηρεσίες που παρέχονται προς πολίτες και επιχειρήσεις. Από την καταγραφή προέκυψε ότι στον δημόσιο τομέα εκτελούνται περισσότερες από 3.000 διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες. Από αυτές, περίπου 2.500 απαιτούν την υποβολή δικαιολογητικών, ενώ σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης προέρχεται από την επαναλαμβανόμενη απαίτηση για τα ίδια έγγραφα. Ο σχεδιασμός που προωθείται από την κυβέρνηση, υπό τον συντονισμό του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, στηρίζεται στη λογική ότι το κράτος δεν μπορεί να ζητά από τον πολίτη στοιχεία τα οποία ήδη γνωρίζει ή μπορεί να αντλήσει από τις δικές του βάσεις δεδομένων. Καταλύτης για την εφαρμογή των αλλαγών αποτέλεσε ο νόμος «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό για τον πολίτη», ο οποίος προέβλεψε σειρά δράσεων για την απλοποίηση χρονοβόρων διαδικασιών και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων.
Οι αλλαγές από τις συντάξεις έως τις επιχειρήσεις
Οι επιπτώσεις της μεταρρύθμισης αναμένεται να φανούν σε πολλές καθημερινές συναλλαγές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αίτηση σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου. Μέχρι σήμερα, ο πολίτης έπρεπε να συγκεντρώσει έως και 13 διαφορετικά δικαιολογητικά. Με το νέο πλαίσιο, βασικά πιστοποιητικά, όπως η ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, η πράξη θανάτου και το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, αντικαθίστανται από υπεύθυνη δήλωση, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο και την ταλαιπωρία. Αντίστοιχα, στη διαδικασία δημιουργίας οικογενειακής μερίδας μετά από γάμο, στοιχεία όπως η ληξιαρχική πράξη γάμου και η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας δεν θα χρειάζεται πλέον να αναζητούνται από τον πολίτη, καθώς θα καλύπτονται με δήλωση. Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τις επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, στη διαδικασία ίδρυσης και λειτουργίας γυμναστηρίου ή αθλητικής σχολής, αρκετά πιστοποιητικά που μέχρι σήμερα έπρεπε να υποβληθούν ξεχωριστά θα ενσωματώνονται πλέον σε μία υπεύθυνη δήλωση. Η ίδια λογική εφαρμόζεται και σε διαδικασίες εκπαίδευσης και κατάρτισης. Υποψήφιοι σε προγράμματα της ΔΥΠΑ δεν θα χρειάζεται να προσκομίζουν σειρά εγγράφων, όπως τίτλους σπουδών, στοιχεία ΑΜΚΑ ή αποδεικτικά ανεργίας, όταν αυτά μπορούν να επιβεβαιωθούν από τις υπηρεσίες του Δημοσίου.
Στόχος η αλλαγή της σχέσης πολίτη – κράτους
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η παρέμβαση θα επιφέρει ουσιαστική μείωση του χρόνου που απαιτείται για δεκάδες καθημερινές συναλλαγές, περιορίζοντας ουρές, επισκέψεις σε υπηρεσίες και περιττές διαδικασίες. Κεντρική επιδίωξη είναι η μετάβαση από ένα μοντέλο όπου ο πολίτης λειτουργεί ως «μεταφορέας εγγράφων» προς ένα ψηφιακό κράτος που αναζητά και αξιοποιεί τα στοιχεία που ήδη διαθέτει. Οι αριθμοί της μεταρρύθμισης αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής: 1.007 διαδικασίες απλοποιούνται, 622 αφορούν πολίτες, 385 επιχειρήσεις, ενώ η παρέμβαση αγγίζει περίπου το 40% των διαδικασιών του ΜΙΤΟΣ όπου σήμερα απαιτούνται δικαιολογητικά. Στόχος είναι ένα Δημόσιο λιγότερο γραφειοκρατικό, ταχύτερο και πιο φιλικό στις καθημερινές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.
