Το 2026 σηματοδοτείται από τη μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία της κυβέρνησης και ειδικότερα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος προωθεί νέο νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του Δημοσίου. Με βασικό άξονα την αντικατάσταση των πιστοποιητικών από υπεύθυνες δηλώσεις, η παρέμβαση επεκτείνεται σε τουλάχιστον έντεκα κατηγορίες εγγράφων, καταργώντας χρονοβόρες διαδικασίες. Στόχος είναι η απλοποίηση των συναλλαγών, η μείωση της γραφειοκρατίας και η ενίσχυση της εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων μέσω ψηφιακών υπηρεσιών. Αιχμή η επέκταση της λογικής «υπεύθυνη δήλωση αντί πιστοποιητικού» σε ένα ευρύ φάσμα διοικητικών πράξεων. Ήδη έχουν γίνει τα πρώτα βήματα με την αυτόματη έκδοση και αναζήτηση βασικών πιστοποιητικών, όπως αυτά της γέννησης και της οικογενειακής κατάστασης, μέσω της πλατφόρμας gov.gr, χωρίς την ανάγκη φυσικής παρουσίας του πολίτη σε κάποια υπηρεσία. Το επόμενο στάδιο έρχεται με το νέο νομοσχέδιο που προωθείται προς διαβούλευση και προβλέπει την επέκταση της συγκεκριμένης πρακτικής σε τουλάχιστον έντεκα ακόμη κατηγορίες εγγράφων, σηματοδοτώντας μια βαθύτερη τομή στη σχέση κράτους και πολίτη.
Η μεταρρύθμιση αυτή εντάσσεται σε ένα συνολικότερο σχέδιο για ένα Δημόσιο πιο λειτουργικό, αποτελεσματικό και φιλικό προς τον πολίτη. Περιλαμβάνει την κατάργηση πλήθους δικαιολογητικών, τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης αιτημάτων και καταγγελιών, καθώς και παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς όπως η ακίνητη ιδιοκτησία. Πρόκειται για μια προσπάθεια που φιλοδοξεί να περιορίσει δραστικά τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής γραφειοκρατίας, οι οποίες επί δεκαετίες επιβαρύνουν την οικονομία με χαμένες εργατοώρες, καθυστερήσεις στις συναλλαγές και αυξημένο κόστος συμμόρφωσης για πολίτες και επιχειρήσεις. Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται έντεκα πεδία που μέχρι σήμερα αποτελούσαν βασικές εστίες ταλαιπωρίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πιστοποιητικά συγγενικών σχέσεων και ιθαγένειας, ληξιαρχικές πράξεις κάθε είδους, τίτλοι σπουδών που θα αντλούνται από εθνικά ψηφιακά αποθετήρια, ενιαίες βεβαιώσεις φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, στοιχεία από το Κτηματολόγιο, τη Στρατολογία και τα μητρώα οχημάτων. Μέχρι την πλήρη αυτοματοποίηση των διαδικασιών, η υπεύθυνη δήλωση του πολίτη θα αρκεί για την έκδοση διοικητικών πράξεων, με παράλληλες δικλίδες ασφαλείας που θα αποκλείουν όσους έχουν ιστορικό ψευδών δηλώσεων, μέσω διασταυρώσεων με το Ποινικό Μητρώο.
Δυσβάσταχτο το κόστος της Γραφειοκρατίας
Το οικονομικό αποτύπωμα της γραφειοκρατίας παραμένει ιδιαίτερα βαρύ. Μελέτες έχουν δείξει ότι, ακόμη και πριν από μία δεκαετία, τα διοικητικά βάρη ανέρχονταν σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ το συνολικό κόστος συμμόρφωσης για επιχειρήσεις και πολίτες παρέμενε υψηλό. Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω της ψηφιοποίησης, η έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ υπηρεσιών εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο. Εκτιμάται ότι μια ουσιαστική μείωση των διοικητικών βαρών κατά 25% θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμη αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 1,4%, δηλαδή σε όφελος της τάξης των 3,4 δισ. ευρώ ετησίως.
Η εξοικονόμηση δεν περιορίζεται μόνο σε μακροοικονομικούς δείκτες. Σε πρακτικό επίπεδο, η κατάργηση της υποχρέωσης προσκόμισης εγγράφων απελευθερώνει δεκάδες εκατομμύρια εργατοώρες κάθε χρόνο, μετατρέποντας τον διοικητικό χρόνο σε παραγωγικό πόρο. Επιπλέον, το κόστος μιας φυσικής συναλλαγής –που περιλαμβάνει μετακινήσεις, αναμονή και εκτυπώσεις– υπολογίζεται πολλαπλάσιο σε σχέση με την αντίστοιχη ψηφιακή διαδικασία, γεγονός που αναδεικνύει το άμεσο οικονομικό όφελος για τους πολίτες. Την ίδια στιγμή, προχωρά η συστηματική απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών μέσω της πλατφόρμας «Μίτος», όπου έχουν ήδη καταγραφεί χιλιάδες διαδικασίες που αφορούν την αλληλεπίδραση πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Από αυτές, εκατοντάδες έχουν τεθεί σε προτεραιότητα για άμεση αναμόρφωση. Παράλληλα, δρομολογούνται νέες παρεμβάσεις που αφορούν την απλοποίηση των αδειοδοτήσεων στη βιομηχανία, την εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων στη λειτουργία του Δημοσίου και ευρύτερες μεταρρυθμίσεις σε κρίσιμους οργανισμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δημιουργία νέων ψηφιακών υπηρεσιών που θα επιτρέπουν στον πολίτη να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την πορεία των υποθέσεών του, να γνωρίζει τον αρμόδιο υπάλληλο και να έχει σαφή εκτίμηση για τον χρόνο ολοκλήρωσης κάθε διαδικασίας. Επιπλέον, θεσπίζονται κανόνες διαφάνειας, όπως η υποχρεωτική ανάρτηση όλων των εγκυκλίων, αλλά και συγκεκριμένες προθεσμίες για τη συμμόρφωση της Διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις. Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν είναι η κατεύθυνση των αλλαγών, αλλά η ταχύτητα και η συνέπεια στην εφαρμογή τους. Από την αποτελεσματικότητα της υλοποίησης θα κριθεί αν ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα καταφέρει να μεταφραστεί σε μια πραγματικά νέα καθημερινότητα για πολίτες και επιχειρήσεις, αφήνοντας οριστικά πίσω το βάρος της γραφειοκρατίας.
