Έρευνα & Καινοτομία

Αστεροσκοπείο Κρυονερίου: Ο Χρίστος Δήμας στις νέες εγκαταστάσεις. Επένδυση 15,1 εκατ. ευρώ για διαστημικό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου Κορινθίας επισκέφθηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, πραγματοποιώντας επίσκεψη γνωριμίας με τις νέες εγκαταστάσεις και ενημερωνόμενος για την πορεία της μεγάλης επιστημονικής και τεχνολογικής αναβάθμισης. Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, δρ Εμμανουήλ Ξυλούρης, τον ξενάγησε στους χώρους όπου διαμορφώνεται ο νέος διαστημικός κόμβος και παρουσίασε τις δυνατότητες που αποκτά η εγκατάσταση. Κατά την επίσκεψη, ο υπουργός ενημερώθηκε για την πρόοδο των έργων, τα νέα συστήματα παρατήρησης και τις τεχνολογικές υποδομές που βρίσκονται σε διαδικασία εγκατάστασης. Το έργο, το οποίο είχε υποστηρίξει χρηματοδοτικά ο ίδιος από τη θέση του υφυπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, συνδυάζει 10,8 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για τον επιστημονικό εξοπλισμό και επιπλέον 4,3 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Πελοποννήσου για τις νέες κτιριακές εγκαταστάσεις. Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 15,1 εκατ. ευρώ. Η αναβάθμιση φιλοδοξεί να μετατρέψει το ιστορικό Αστεροσκοπείο σε μία από τις σημαντικότερες υποδομές διαστημικής παρατήρησης και έρευνας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, συνδυάζοντας αστρονομικές παρατηρήσεις, εντοπισμό διαστημικών αντικειμένων, οπτικές επικοινωνίες και επιστημονική εκπαίδευση.

Κεντρικό στοιχείο της αναβάθμισης είναι το νέο ρομποτικό τηλεσκόπιο ASA800, με κάτοπτρο διαμέτρου 80 εκατοστών, το οποίο είναι πλήρως τηλεχειριζόμενο. Διαθέτει δύο εστίες, δύο κάμερες καταγραφής και σύστημα εναλλαγής φίλτρων, ενώ στεγάζεται σε ειδικό κτίριο με κινούμενη οροφή που κλείνει αυτόματα. Οι πρώτες επιτυχημένες δοκιμαστικές παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν στις 20 Μαΐου 2026. Η νέα εγκατάσταση ενισχύει τις δυνατότητες αστρονομικής έρευνας, ενώ ο εξοπλισμός μπορεί να υποστηρίξει και την παρακολούθηση αντικειμένων που κινούνται γύρω από τη Γη. Παράλληλα, εγκαθίστανται νέα συστήματα ραντάρ και οπτικών αισθητήρων, τα οποία αποτελούν βασικό μέρος της νέας αποστολής του Αστεροσκοπείου. Όπως ανέφερε ο Χρίστος Δήμας σε σχετική τοποθέτησή του, τα συστήματα αυτά λειτουργούν ως μία «διαστημική ασπίδα» και ως κόμβος επικοινωνιών, σαρώνοντας τον ουρανό για τον εντοπισμό αντικειμένων σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η τεχνολογική αυτή δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συνεχούς αύξησης των δορυφόρων και των διαστημικών αποστολών, αλλά και της ανάγκης εντοπισμού και παρακολούθησης διαστημικών αντικειμένων που ενδέχεται να απειλήσουν υφιστάμενες υποδομές.

Η επένδυση των 10,8 εκατ. ευρώ και το ευρωπαϊκό δίκτυο

Το σκέλος του επιστημονικού εξοπλισμού, ύψους 10,8 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και περιλαμβάνει την προμήθεια και εγκατάσταση νέων συστημάτων ραντάρ, λέιζερ, οπτικών αισθητήρων και τηλεσκοπικών υποδομών. Ωστόσο, ο αρχικός σχεδιασμός της επένδυσης, που είχε παρουσιαστεί από τον Χρίστο Δήμα τον Ιανουάριο του 2023, περιλάμβανε και λιγότερο προβεβλημένες παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών ήταν η μεταφορά εξοπλισμού από την Πεντέλη στο Κρυονέρι, η προμήθεια εξειδικευμένου λογισμικού και η ανάπτυξη υποδομών οπτικών ινών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό σύστημα EU-SST (European Union Space Surveillance and Tracking), το οποίο αφορά την παρακολούθηση και επιτήρηση διαστημικών αντικειμένων. Η συμμετοχή σε αυτό το δίκτυο συνδέει την ελληνική εγκατάσταση με τις ευρωπαϊκές προσπάθειες καταγραφής δορυφόρων, διαστημικών απορριμμάτων και άλλων αντικειμένων σε τροχιά. Η διάσταση αυτή αναδεικνύει ότι το Κρυονέρι δεν προορίζεται αποκλειστικά για αστρονομική έρευνα. Αποκτά δυνατότητες που σχετίζονται με τη διαστημική ασφάλεια, την παρακολούθηση τροχιακών αντικειμένων και τη διαχείριση επιστημονικών δεδομένων, τομείς στους οποίους η Ευρώπη αναπτύσσει σταδιακά δικές της επιχειρησιακές δυνατότητες.

Το κτίριο των 4,3 εκατ. ευρώ, η εκπαιδευτική διάσταση και  η ελληνική οπτική σύνδεση με το βαθύ Διάστημα

Το δεύτερο σκέλος της επένδυσης αφορά την κατασκευή νέου κτιρίου πολλαπλών χρήσεων, με προϋπολογισμό 4,3 εκατ. ευρώ και χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Στις εγκαταστάσεις προβλέπονται αμφιθέατρο, εκθεσιακοί και μουσειακοί χώροι, γραφεία και υποδομές για την υποστήριξη επιστημονικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Στόχος είναι η δημιουργία ενός χώρου που θα μπορεί να φιλοξενεί μαθητές, φοιτητές, νέους επιστήμονες και ερευνητές, διευρύνοντας την πρόσβαση στην αστρονομία και στις σύγχρονες διαστημικές τεχνολογίες. Η επένδυση έχει, επομένως, και αναπτυξιακή διάσταση για την Κορινθία, καθώς συνδέει την επιστημονική δραστηριότητα με την εκπαίδευση, την επισκεψιμότητα και τη διάχυση της τεχνολογικής γνώσης στην τοπική κοινωνία. Η αναβάθμιση του Κρυονερίου έρχεται σε συνέχεια μιας σημαντικής επιτυχίας στον τομέα των διαστημικών επικοινωνιών. Στις 7 Ιουλίου 2025, από το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου εκπέμφθηκε δέσμη λέιζερ προς το διαστημικό σκάφος Psyche της NASA, το οποίο βρισκόταν σε απόσταση περίπου 265 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Το σκάφος εντόπισε τη δέσμη και επέστρεψε οπτικό σήμα, το οποίο καταγράφηκε από το Αστεροσκοπείο Χελμού. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος οπτικών επικοινωνιών της NASA και ανέδειξε τις δυνατότητες των ελληνικών επιστημονικών εγκαταστάσεων να συμμετέχουν σε προηγμένα πειράματα επικοινωνίας με διαστημικά σκάφη σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Παράλληλα, το ιστορικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 1,2 μέτρων εξακολουθεί να υποστηρίζει ερευνητικά προγράμματα, μεταξύ των οποίων το NELIOTA, που καταγράφει φωτεινές εκλάμψεις από προσκρούσεις μετεωροειδών στην επιφάνεια της Σελήνης.

Το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου λειτουργεί από το 1972 και η σημερινή επένδυση αποτελεί τη μεγαλύτερη αναβάθμιση των υποδομών του από την ίδρυσή του. Η συνδυασμένη αξιοποίηση τηλεσκοπίων, ραντάρ, λέιζερ, οπτικών αισθητήρων και ψηφιακών δικτύων αλλάζει ουσιαστικά το εύρος των δραστηριοτήτων του. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση των εργασιών και η πλήρης αξιοποίηση του εξοπλισμού, με έμφαση στη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά ερευνητικά και επιχειρησιακά δίκτυα. Η πραγματική αξία της επένδυσης των 15,1 εκατ. ευρώ θα αποτυπωθεί στην παραγωγή επιστημονικών δεδομένων, στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών και στη δυνατότητα της Ελλάδας να συμμετέχει ενεργότερα στον τομέα της διαστημικής επιτήρησης και των επικοινωνιών.

close menu