Η Ελλάδα αποκτά πλέον ουσιαστικό αποτύπωμα στην ανάπτυξη δορυφορικών τεχνολογιών, καθώς 11 ελληνικοί πειραματικοί νανοδορυφόροι (CubeSats) έχουν τεθεί σε τροχιά, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που κινητοποιεί πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις της εγχώριας τεχνολογικής αγοράς. Οι 11 νανοδορυφόροι αποτελούν μέρος του εθνικού προγράμματος για την ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών και εντάσσονται σε επτά διαφορετικές αποστολές. Στόχος δεν είναι απλώς η παρουσία ελληνικών κατασκευών στο Διάστημα, αλλά κυρίως η δοκιμή και πιστοποίηση τεχνολογιών που αναπτύσσονται στην Ελλάδα, σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας σε τροχιά.
Επτά αποστολές με διαφορετικές τεχνολογικές εφαρμογές
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επτά αποστολές, στις οποίες συμμετέχουν ελληνικά πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. Κάθε αποστολή έχει διαφορετικό τεχνολογικό αντικείμενο, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών:
- DUTHSat-2: Αναπτύχθηκε με τη συμμετοχή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, του ΕΚΕΤΑ, της Space Asics και της Prisma Electronics. Εστιάζει στην ανίχνευση πετρελαιοκηλίδων και στην παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους.
- PHASMA: Αποστολή της Libre Space Foundation με δύο νανοδορυφόρους, για την ανίχνευση ραδιοσυχνοτήτων και την παρακολούθηση του διαστημικού περιβάλλοντος.
- MICE-1: Με τη συμμετοχή της Prisma Electronics και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, αναπτύσσει εφαρμογές ναυτιλιακής παρακολούθησης και επικοινωνίας μέσω του Internet of Things.
- PEAKSAT: Με τη συμμετοχή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και της Prisma Electronics, επικεντρώνεται στις οπτικές επικοινωνίες με επίγειους σταθμούς μέσω laser.
- OPTISAT: Με τη συμμετοχή της Planetek Hellas, αναπτύσσει τεχνολογίες οπτικής παρατήρησης της Γης, ασφαλών επικοινωνιών και επεξεργασίας δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη.
- ERMIS: Πρόκειται για αποστολή τριών νανοδορυφόρων με τη συμμετοχή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Πατρών, του Πανεπιστημίου Αιγαίου, του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της OQ Hellas. Στόχος είναι η ανάπτυξη εφαρμογών IoT, διαδορυφορικών επικοινωνιών, γεωργίας ακριβείας και οπτικών τηλεπικοινωνιών.
- HELLENIC SPACE DAWN: Με τη συμμετοχή των EM Tech Space, Integrated Systems Development, Heron Engineering, Leo Space Photonics και Geosystems Hellas, περιλαμβάνει δύο νανοδορυφόρους και επικεντρώνεται στην επεξεργασία δεδομένων στο Διάστημα, στην παρατήρηση της Γης και στις ασφαλείς οπτικές επικοινωνίες.
Οι αποστολές υλοποιούνται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ενώ οι εκτοξεύσεις πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές χρονικές φάσεις από το 2025 έως το 2026.
Από την ερευνητική δραστηριότητα στη διαστημική βιομηχανία. Το επόμενο βήμα, η αξιοποίηση
Η σημασία του εγχειρήματος βρίσκεται κυρίως στη δημιουργία μιας εγχώριας αλυσίδας τεχνογνωσίας. Η ανάπτυξη δορυφόρων απαιτεί εξειδικευμένα ηλεκτρονικά συστήματα, λογισμικό, αισθητήρες, τηλεπικοινωνιακές υποδομές, τεχνολογίες επεξεργασίας δεδομένων και δυνατότητες επίγειου ελέγχου. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να δημιουργήσει το ελληνικό πρόγραμμα: ένα οικοσύστημα στο οποίο η πανεπιστημιακή έρευνα συνδέεται με την επιχειρηματική δραστηριότητα και την παραγωγή τεχνολογικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, καθώς οι διαστημικές εφαρμογές συνδέονται πλέον άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη, τις ασφαλείς επικοινωνίες, το IoT, την κυβερνοασφάλεια, την επεξεργασία μεγάλων δεδομένων και τις υποδομές cloud. Χρειάζεται, πάντως, να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των 11 πειραματικών νανοδορυφόρων και του ευρύτερου Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Το τελευταίο περιλαμβάνει επιπλέον έναν ξεχωριστό σχηματισμό 13 μικροδορυφόρων παρατήρησης της Γης, καθώς και επίγειες υποδομές και συστήματα επεξεργασίας δορυφορικών δεδομένων.
Η πραγματική πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι πλέον μόνο να κατασκευάζει και να εκτοξεύει δορυφόρους. Είναι να μπορέσει να μετατρέψει αυτή την τεχνογνωσία σε σταθερή παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα, δημιουργώντας ελληνικές επιχειρήσεις με διεθνή παρουσία στην αναπτυσσόμενη αγορά διαστημικών τεχνολογιών. Γιατί η νέα διαστημική οικονομία δεν αφορά μόνο τις μεγάλες διαστημικές δυνάμεις. Αφορά και τις χώρες που μπορούν να αναπτύξουν εξειδικευμένη τεχνολογία, να παράγουν εξοπλισμό και να διαθέτουν υπηρεσίες σε μια αγορά που συνδέεται όλο και περισσότερο με την οικονομία, την ασφάλεια, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες.
