Οι αιφνιδιαστικοί έλεγχοι της Επιτροπής Ανταγωνισμού για πιθανή νόθευση δημόσιων διαγωνισμών σε έργα ύδρευσης και αποχέτευσης αναδεικνύουν ένα ζήτημα που αφορά πλέον και την αγορά Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Καθώς οι ψηφιακές υπηρεσίες, τα πληροφοριακά συστήματα και οι εφαρμογές τεχνολογίας ενσωματώνονται σε όλο και περισσότερα έργα βασικών υποδομών, οι εταιρείες πληροφορικής αποκτούν αυξανόμενη παρουσία σε σύνθετες δημόσιες συμβάσεις, όπου η διασφάλιση του ανταγωνισμού έχει ιδιαίτερη σημασία, πρέπει να είναι σε βαθοσ ενημερωμένεσ για το τι επικραεί στα συγκεκριμένα έργα.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά κρίσιμη την τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού και στους διαγωνισμούς ψηφιακών έργων, ιδίως όταν αυτά συνδέονται με δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και άλλες υποδομές ζωτικής σημασίας. Η αναφορά στην αγορά ΤΠΕ αποτελεί εκτίμηση για τη διεύρυνση της σημασίας των ελέγχων και όχι ένδειξη ότι η Επιτροπή έχει ανακοινώσει αντίστοιχη έρευνα σε εταιρείες πληροφορικής. Αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων πραγματοποίησε η Επιτροπή Ανταγωνισμού στις 20 Οκτωβρίου 2026, διερευνώντας ενδεχόμενες συμπράξεις για τη χειραγώγηση δημόσιων διαγωνισμών. Η έρευνα αφορά πιθανές συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων με στόχο τη νόθευση διαγωνιστικών διαδικασιών, πρακτική που είναι γνωστή διεθνώς ως bid rigging. Οι έλεγχοι καλύπτουν την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας, επισκευής, συντήρησης και αναβάθμισης υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και την προμήθεια σχετικού εξοπλισμού.
Η Επιτροπή εξετάζει εάν υπάρχουν ενδείξεις παραβάσεων του Ν. 3959/2011 για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού ή του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που απαγορεύουν συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές οι οποίες περιορίζουν τον ανταγωνισμό.
Οι επιπτώσεις για τις δημόσιες συμβάσεις. Ελεγχοι για πιθανή νόθευση διαγωνισμών
Η Αρχή διευκρινίζει ότι οι αιφνιδιαστικοί επιτόπιοι έλεγχοι αποσκοπούν στη συλλογή στοιχείων και δεν προδικάζουν ούτε την εμπλοκή των ελεγχόμενων επιχειρήσεων σε παράνομες πρακτικές ούτε την έκβαση της έρευνας. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τα ονόματα των επιχειρήσεων που ελέγχθηκαν ούτε συγκεκριμένοι διαγωνισμοί που αποτελούν αντικείμενο διερεύνησης. Η νόθευση δημόσιων διαγωνισμών μπορεί να περιλαμβάνει μυστικές συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών για τον καθορισμό τιμών, την κατανομή έργων ή την προσυνεννόηση ως προς τις προσφορές που θα υποβληθούν. Τέτοιες πρακτικές περιορίζουν τον πραγματικό ανταγωνισμό και ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος των δημόσιων συμβάσεων, επιβαρύνοντας τους φορείς που τις αναθέτουν και, τελικά, τους πολίτες.
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία για τα σύνθετα έργα υποδομών, στα οποία οι συμβάσεις κατασκευής, λειτουργίας και συντήρησης συνδέονται με ψηφιακά συστήματα, εξοπλισμό και υπηρεσίες ΤΠΕ. Η συμμετοχή εταιρειών πληροφορικής σε τέτοιους διαγωνισμούς καθιστά αναγκαία την εξέταση του ανταγωνισμού σε ολόκληρη την αλυσίδα των συμβάσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εμπλοκή περισσότερων εταιρειών ή η συνεργασία τους συνιστά από μόνη της παράβαση. Εφόσον διαπιστωθεί συμμετοχή σε απαγορευμένες καρτελικές συμφωνίες, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σημαντικά διοικητικά πρόστιμα, ενώ προβλέπονται και ποινικές κυρώσεις για τα υπεύθυνα φυσικά πρόσωπα. Επιπλέον, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να επιβληθεί αποκλεισμός από δημόσιους διαγωνισμούς και συμβάσεις παραχώρησης.
Καταγγελίες και πρόγραμμα επιείκειας
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επισημαίνει ότι οι έρευνες για πιθανές αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές μπορούν να ξεκινούν έπειτα από καταγγελίες, αιτήσεις υπαγωγής στο πρόγραμμα επιείκειας, ανώνυμες αναφορές μέσω του ασφαλούς συστήματος whistleblowing ή από άλλες πληροφορίες που περιέρχονται σε γνώση της. Το πρόγραμμα επιείκειας παρέχει κίνητρα σε επιχειρήσεις, ενώσεις επιχειρήσεων και φυσικά πρόσωπα που έχουν συμμετάσχει σε καρτελικές συμφωνίες να συνεργαστούν με την Αρχή. Ανάλογα με τις προϋποθέσεις που πληρούνται, προβλέπεται πλήρης ή μερική απαλλαγή από διοικητικά πρόστιμα ή μείωσή τους, καθώς και ευνοϊκότερη ποινική μεταχείριση για τα υπεύθυνα φυσικά πρόσωπα, σύμφωνα με το εφαρμοζόμενο πλαίσιο.
Η διεύρυνση της συμμετοχής των εταιρειών ΤΠΕ σε έργα βασικών υποδομών σε έργα ΟΤΑ ενισχύει τη σημασία της διαφάνειας και του ουσιαστικού ανταγωνισμού στις δημόσιες συμβάσεις. Το ζητούμενο είναι οι διαγωνισμοί να εξασφαλίζουν πραγματική σύγκριση προσφορών, ανταγωνιστικές τιμές και την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, ανεξάρτητα από τον τεχνολογικό ή κατασκευαστικό χαρακτήρα των έργων.
