Πάνω από 600 εκατ. ευρώ στην επόμενη πενταετία απαιτούνται για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων, καθώς οι οδικοί άξονες καλούνται να υποστηρίξουν νέες τεχνολογίες, υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και υπηρεσίες συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης μετακίνησης. Το ποσό δεν αποτελεί ένα ενιαίο κρατικό κονδύλι, αλλά εκτίμηση των επενδύσεων που απαιτούνται από τους διαχειριστές και το ευρύτερο σύστημα των οδικών υποδομών. Σύμφωνα με τον πρώην πρόεδρο της Hellastron Μάνο Βραΐλα, περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ απαιτούνται μόνο για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, ενώ το υπόλοιπο αφορά την ψηφιακή αναβάθμιση των αυτοκινητοδρόμων: επικοινωνία δρόμου και οχήματος, αναβάθμιση των κέντρων διαχείρισης κυκλοφορίας, κάμερες, αισθητήρες και εφαρμογές αυτοματοποιημένης κινητικότητας. Το δίκτυο των μελών της Hellastron φτάνει τα 2.267 χιλιόμετρα, με περίπου 5.400 εργαζομένους και ετήσιες επενδύσεις άνω των 375 εκατ. ευρώ.
Ο αυτοκινητόδρομος αποκτά ψηφιακή υποδομή
Η νέα γενιά οδικών αξόνων δεν περιορίζεται στη φυσική υποδομή. Κάμερες και αισθητήρες μεταφέρουν δεδομένα στα κέντρα διαχείρισης κυκλοφορίας, ενώ αναπτύσσονται συστήματα που επιτρέπουν στον δρόμο να ανταλλάσσει πληροφορίες με τα οχήματα. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα C-ITS (Cooperative Intelligent Transport Systems), συστήματα συνεργατικής ευφυούς μετακίνησης που επιτρέπουν την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ οχημάτων και οδικής υποδομής σε πραγματικό χρόνο. Για την επικοινωνία χρησιμοποιούνται οι RSUs (Roadside Units), ειδικές μονάδες που εγκαθίστανται κατά μήκος του δρόμου. Στην Ελλάδα έχει ήδη αναπτυχθεί πιλοτικό δίκτυο C-ITS περίπου 50 χιλιομέτρων, με 30 χιλιόμετρα στην Εγνατία Οδό και 20 χιλιόμετρα στην Αττική Οδό. Περιλαμβάνει 25 RSUs στην Εγνατία και 10 στην Αττική Οδό και υποστηρίζει εφαρμογές προειδοποίησης για συμβάντα, έργα, επικίνδυνα σημεία και άλλες κυκλοφοριακές συνθήκες. Η ίδια τεχνολογία αποτελεί τη βάση για την επόμενη φάση, όπου το όχημα δεν θα λαμβάνει απλώς πληροφορίες από τον δρόμο αλλά θα μπορεί να ανταλλάσσει δεδομένα με αυτόν και με άλλα οχήματα. Ήδη οι σύγχρονες υποδομές διαχείρισης κυκλοφορίας αξιοποιούν κάμερες και αισθητήρες για τον εντοπισμό περιστατικών, όπως σταματημένα οχήματα, πεζούς ή ζώα στο οδόστρωμα και κίνηση αντίθετης κατεύθυνσης.
Ποιος θα πληρώσει τις επενδύσεις;
Το ύψος της επένδυσης ανοίγει πλέον και ένα δεύτερο ζήτημα: πώς θα χρηματοδοτηθούν οι νέες υποδομές. Τα 600 εκατ. ευρώ δεν έχουν συγκεντρωθεί σε έναν κρατικό «κουμπαρά», ούτε έχει προκηρυχθεί ενιαίος διαγωνισμός αυτού του ύψους. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να προκύψει από τον συνδυασμό των επενδύσεων των παραχωρησιούχων, του υφιστάμενου συμβατικού πλαισίου και, όπου είναι επιλέξιμο, ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων. Το ζήτημα αφορά άμεσα το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, καθώς οι πρόσθετες απαιτήσεις δημιουργούν ανάγκη να εξεταστεί το πλαίσιο των συμβάσεων παραχώρησης. Από την πλευρά των παραχωρησιούχων έχει τεθεί το θέμα του τρόπου απόσβεσης των νέων επενδύσεων, με την επέκταση της διάρκειας των παραχωρήσεων να έχει αναφερθεί ως πιθανή λύση αντί της αύξησης των διοδίων. Έτσι, πίσω από τα 600 εκατ. ευρώ βρίσκεται μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων. Η επένδυση δεν αφορά μόνο φορτιστές, κάμερες ή αισθητήρες. Αφορά τη δημιουργία μιας υποδομής που θα μπορεί να επικοινωνεί με τα οχήματα, να διαχειρίζεται δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και να υποστηρίζει σταδιακά την αυτοματοποιημένη μετακίνηση. Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι πλέον να περάσει η Ελλάδα από τα πιλοτικά χιλιόμετρα στην πλήρη ανάπτυξη, σε ένα δίκτυο 2.267 χιλιομέτρων που θα πρέπει να λειτουργεί όχι μόνο ως οδική, αλλά και ως ψηφιακή υποδομή.
Οι δοκιμές με οχήματα χωρίς οδηγό έχουν ήδη αρχίσει
Το επόμενο βήμα έχει ήδη δοκιμαστεί στην Ελλάδα. Στον Έβρο, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου 5G-MOBIX, πραγματοποιήθηκαν δοκιμές συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης κινητικότητας με δύο φορτηγά Ford F-MAX. Σε τμήμα περίπου 4,5 χιλιομέτρων δοκιμάστηκε το truck platooning, δηλαδή η αυτοματοποιημένη κίνηση φορτηγών σε σχηματισμό με συνεχή ανταλλαγή δεδομένων. Παράλληλα δοκιμάστηκαν ζωντανή ανταλλαγή εικόνας μεταξύ των οχημάτων και επικοινωνία μέσω δικτύων 5G Ελλάδας και Τουρκίας. Οι δοκιμές πραγματοποιήθηκαν σε ελεγχόμενο περιβάλλον και δείχνουν το επίπεδο στο οποίο μπορεί να φτάσει η σύνδεση οχήματος, δρόμου και τηλεπικοινωνιακού δικτύου. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση για μεγάλης κλίμακας διασυνοριακές δοκιμές αυτόνομων οχημάτων. Τον Ιούνιο του 2026, 18 κράτη-μέλη, μεταξύ τους και η Ελλάδα, υπέγραψαν κοινή δήλωση για τη δημιουργία σχετικών testbeds, ενώ μέχρι τον Σεπτέμβριο οι συμμετέχουσες χώρες είχαν φτάσει τις 22. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα CEF προβλέπει 20 εκατ. ευρώ για ψηφιακές υποδομές που θα υποστηρίξουν την αυτοματοποιημένη οδήγηση.
