Ένα σημαντικό βήμα στην εξερεύνηση του Διαστήματος πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, καθώς η Ιαπωνία εκτόξευσε επιτυχώς το διαστημικό σκάφος MMX (Martian Moons eXploration), με αποστολή να μελετήσει τους δύο φυσικούς δορυφόρους του Άρη, τον Φόβο και τον Δείμο, και να μεταφέρει στη Γη δείγματα από την επιφάνεια του Φόβου.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της ιαπωνικής διαστημικής υπηρεσίας JAXA, η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου, στις 04:41:03 τοπική ώρα Ιαπωνίας, από το Διαστημικό Κέντρο Tanegashima, με τον πύραυλο H3. Το σκάφος αποχωρίστηκε κανονικά από τον πύραυλο περίπου μία ώρα και έντεκα λεπτά μετά την εκτόξευση και τέθηκε στην προβλεπόμενη τροχιά.
Η αποστολή αποτελεί ένα σημαντικό εγχείρημα πλανητικής εξερεύνησης, καθώς φιλοδοξεί να επιστρέψει στη Γη υλικό από έναν δορυφόρο του Άρη, προσφέροντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν δείγματα σε εξειδικευμένα εργαστήρια.
Γιατί οι επιστήμονες στρέφονται στον Φόβο
Ο Άρης διαθέτει δύο μικρούς φυσικούς δορυφόρους, τον Φόβο και τον Δείμο, των οποίων η προέλευση εξακολουθεί να αποτελεί επιστημονικό ερώτημα.
Μία από τις βασικές θεωρίες υποστηρίζει ότι πρόκειται για αστεροειδείς που παγιδεύτηκαν από τη βαρυτική έλξη του Άρη. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι σχηματίστηκαν από υλικό που εκτοξεύθηκε στο Διάστημα έπειτα από μια μεγάλη σύγκρουση στον πλανήτη.
Η ανάλυση δειγμάτων από τον Φόβο θα μπορούσε να προσφέρει νέα δεδομένα για την προέλευση των δύο δορυφόρων, την εξέλιξη του συστήματος του Άρη και τις διεργασίες που διαμόρφωσαν το πρώιμο Ηλιακό Σύστημα.
Το χρονοδιάγραμμα της αποστολής έως το 2031
Το MMX έχει σχεδιαστεί ως πολυετής αποστολή, με διαφορετικά στάδια παρατήρησης, εξερεύνησης και συλλογής δειγμάτων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της JAXA και της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA), το σκάφος αναμένεται να φτάσει στην περιοχή του Άρη τον Αύγουστο του 2027 και να αρχίσει να εξερευνά τον Φόβο από τροχιά γύρω από τον δορυφόρο τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους.
Στη συνέχεια, προβλέπεται να αναπτύξει το μικρό ρομποτικό όχημα Idefix, το οποίο θα εξετάσει τη σύσταση και τα χαρακτηριστικά της επιφάνειας, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό των επόμενων επιχειρήσεων.
Η συλλογή δειγμάτων από τον Φόβο προγραμματίζεται για το 2030. Η αποστολή στοχεύει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10 γραμμάρια υλικού από την επιφάνειά του και να τα μεταφέρει στη Γη το 2031, όπου θα εξεταστούν από επιστημονικές ομάδες.
Το χρονοδιάγραμμα αφορά τους σημερινούς σχεδιασμούς της αποστολής και δεν αποτελεί εγγύηση ότι όλα τα στάδια θα ολοκληρωθούν ακριβώς στις προβλεπόμενες ημερομηνίες.
Διεθνής συνεργασία με τη συμμετοχή της Ευρώπης
Η αποστολή καθοδηγείται από την ιαπωνική JAXA, με τη συμμετοχή της NASA, της γαλλικής διαστημικής υπηρεσίας CNES, του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και της ESA.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή περιλαμβάνει εξοπλισμό επικοινωνιών για το βαθύ Διάστημα, υποστήριξη από το επίγειο δίκτυο σταθμών της ESA και επιστημονική συνεισφορά στην ανάλυση των δεδομένων και των δειγμάτων που αναμένεται να επιστραφούν.
Η συνεργασία αναδεικνύει τη σημασία των εξειδικευμένων τεχνολογιών επικοινωνίας, της ρομποτικής και των συστημάτων πλοήγησης για την υλοποίηση αποστολών μεγάλης απόστασης.
Γιατί έχει σημασία η αποστολή MMX
Πέρα από την επιστημονική έρευνα, η αποστολή MMX αποτελεί δοκιμή τεχνολογιών που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές ρομποτικές αποστολές προς τον Άρη και άλλα ουράνια σώματα.
Η προσέγγιση και η ασφαλής λειτουργία σε ένα περιβάλλον με εξαιρετικά χαμηλή βαρύτητα, η συλλογή υλικού από άλλη ουράνια επιφάνεια και η επιστροφή του στη Γη απαιτούν εξειδικευμένα συστήματα ελέγχου, αυτονομίας και επικοινωνίας.
Εφόσον ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό της, η αποστολή θα προσφέρει στους επιστήμονες ένα νέο σύνολο δεδομένων για τη μελέτη της προέλευσης των δορυφόρων του Άρη και της εξέλιξης του Ηλιακού Συστήματος.
