Στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης των εθνικών διαστημικών υποδομών περνά ο σχεδιασμός του HELLAS SPACE 2.0, του προγράμματος προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ που αποτελεί τη συνέχεια του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Το περιεχόμενο και οι προτεραιότητές του παρουσιάστηκαν την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, σε ενημερωτική εκδήλωση (Info Day) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ). Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και εντάσσεται στον σχεδιασμό για την ενίσχυση των ελληνικών δυνατοτήτων στον διαστημικό τομέα, με ορίζοντα υλοποίησης που εκτείνεται έως το 2031. Η σημασία του δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη δορυφόρων, αλλά επεκτείνεται στις υποδομές, στις υπηρεσίες και στις εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιήσουν τα δεδομένα από το Διάστημα.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν, σύμφωνα με το ανακοινωμένο πρόγραμμα, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο επικεφαλής του Τμήματος Έργων Παρατήρησης της Γης της ESA, Dominique Gilliéron, ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος και ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Εμμανουήλ Ράμμος. Οι παρουσιάσεις αφορούσαν τη δομή του προγράμματος, τις τεχνολογικές του κατευθύνσεις και τις δυνατότητες συμμετοχής της ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας και της ερευνητικής κοινότητας.
Οι τεχνολογικές προτεραιότητες
Το HELLAS SPACE 2.0 διευρύνει το αντικείμενο του εθνικού διαστημικού σχεδιασμού, καλύπτοντας τεχνολογίες παρατήρησης της Γης, θερμικής απεικόνισης, δορυφορικών επικοινωνιών και προσδιορισμού θέσης. Στις κατευθύνσεις του περιλαμβάνονται επίσης δυνατότητες παρακολούθησης του διαστημικού περιβάλλοντος και ανάπτυξης υπηρεσιών που αξιοποιούν τις νέες υποδομές. Η παρατήρηση της Γης έχει ιδιαίτερη σημασία για την Πολιτική Προστασία και την περιβαλλοντική εποπτεία, καθώς τα δορυφορικά δεδομένα μπορούν να συμβάλουν στην παρακολούθηση πυρκαγιών, πλημμυρών και άλλων φυσικών καταστροφών. Παράλληλα, μπορούν να αξιοποιηθούν στη γεωργία, στη χαρτογράφηση και στον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών. Αντίστοιχα, οι ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες μπορούν να υποστηρίξουν κρίσιμες λειτουργίες, ιδίως σε περιοχές όπου οι επίγειες υποδομές παρουσιάζουν περιορισμούς ή έχουν υποστεί ζημιές. Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων προϋποθέτει τη διασύνδεση των δορυφορικών συστημάτων με επίγειους σταθμούς, δίκτυα επικοινωνιών και υποδομές επεξεργασίας και διαχείρισης δεδομένων.
Το αποτύπωμα στην αγορά πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών
Η επένδυση των 350 εκατ. ευρώ δημιουργεί πεδίο δυνητικής δραστηριότητας για την ελληνική αγορά ΤΠΕ. Πέρα από τους κατασκευαστές διαστημικού εξοπλισμού, οι ανάγκες ανάπτυξης και λειτουργίας των υποδομών αφορούν εταιρείες λογισμικού, τηλεπικοινωνιών, κυβερνοασφάλειας, γεωχωρικών συστημάτων και ανάλυσης δεδομένων. Η ανάπτυξη εφαρμογών που μετατρέπουν τις δορυφορικές μετρήσεις σε αξιοποιήσιμη πληροφορία αποτελεί κρίσιμο μέρος αυτής της αλυσίδας. Δημόσιοι οργανισμοί, επιχειρήσεις και ερευνητικοί φορείς μπορούν να αξιοποιήσουν τέτοιες υπηρεσίες, εφόσον εξασφαλιστούν η διαθεσιμότητα των δεδομένων, η διαλειτουργικότητα των συστημάτων και οι κατάλληλες συνθήκες πρόσβασης.
Το μέγεθος, ωστόσο, της επιχειρηματικής ευκαιρίας θα προσδιοριστεί από την εξειδίκευση των επιμέρους έργων. Η κατανομή του προϋπολογισμού ανά τεχνολογικό αντικείμενο, οι διαγωνιστικές διαδικασίες, οι συμβάσεις και οι όροι συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων αποτελούν τα στοιχεία που θα αποτυπώσουν στην πράξη το όφελος για την εγχώρια βιομηχανία.
Μετά την παρουσίαση του προγράμματος, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο χρονοδιάγραμμα των επιμέρους δράσεων, στις προβλεπόμενες προμήθειες και στις δυνατότητες επιχειρησιακής αξιοποίησης των υποδομών. Εξίσου κρίσιμο ζήτημα είναι η εξασφάλιση της λειτουργίας και της συντήρησής τους μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης. Για την Ελλάδα, το HELLAS SPACE 2.0 αποτελεί μια σημαντική επένδυση στον διαστημικό τομέα. Η τελική αποτίμησή του, όμως, θα εξαρτηθεί από τα συστήματα που θα παραδοθούν, τις υπηρεσίες που θα τεθούν σε λειτουργία και τη συμμετοχή της εγχώριας τεχνολογικής βιομηχανίας στην ανάπτυξη και αξιοποίησή τους.
