Σε κοινή πρωτοβουλία για την ανάπτυξη υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας μέσω δορυφόρων προχωρούν η Deutsche Telekom, η Orange, η Telefónica και η Vodafone, επιδιώκοντας να διαμορφώσουν ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρουσία σε μια αγορά που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Οι τέσσερις όμιλοι υπέγραψαν επιστολή προθέσεων για να εξετάσουν την από κοινού διεκδίκηση ραδιοφάσματος για τις Υπηρεσίες Κινητής Δορυφορικής Επικοινωνίας (Mobile Satellite Services – MSS). Η κίνηση εντάσσεται στην προσπάθεια αξιοποίησης των δορυφορικών δικτύων ως συμπληρωματικής υποδομής των επίγειων δικτύων κινητής τηλεφωνίας. Το εγχείρημα αποσκοπεί στην επέκταση της κάλυψης σε περιοχές όπου η εγκατάσταση κεραιών είναι δύσκολη ή οικονομικά ασύμφορη, αλλά και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των επικοινωνιών σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή διακοπής της λειτουργίας επίγειων υποδομών.
Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια έχει η τεχνολογία Direct-to-Device (D2D), η οποία επιτρέπει σε συμβατές κινητές συσκευές να συνδέονται απευθείας με δορυφόρους, χωρίς να απαιτείται η παρουσία επίγειου σταθμού κινητής τηλεφωνίας στην περιοχή. Ανάλογα με την τεχνολογία, τις συσκευές και τις διαθέσιμες συχνότητες, οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να υποστηρίζουν την αποστολή μηνυμάτων, τη φωνητική επικοινωνία και τη μεταφορά δεδομένων. Η έκταση των δυνατοτήτων θα εξαρτηθεί από την υποδομή που θα επιλεγεί και από τις τεχνικές και κανονιστικές προϋποθέσεις λειτουργίας. Η δορυφορική συνδεσιμότητα δεν έρχεται να αντικαταστήσει τα δίκτυα 4G και 5G. Φιλοδοξεί να καλύψει τα κενά τους, προσφέροντας πρόσβαση σε υπηρεσίες επικοινωνίας σε απομακρυσμένες περιοχές, νησιά, ορεινές ζώνες και άλλες τοποθεσίες με περιορισμένη επίγεια κάλυψη.
Στο επίκεντρο η διεκδίκηση συχνοτήτων. Συνεργασία με δορυφορικό πάροχο
Η πρόσβαση στο κατάλληλο ραδιοφάσμα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση του σχεδίου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ζώνη των 2 GHz, η οποία συνδέεται με τις υπηρεσίες κινητής δορυφορικής επικοινωνίας και τις ευρωπαϊκές συζητήσεις για τη μελλοντική αξιοποίησή της. Η κοινή στάση των τεσσάρων τηλεπικοινωνιακών ομίλων επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση τους στη διαδικασία διεκδίκησης του φάσματος και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα δορυφορικής συνδεσιμότητας.
Η πρωτοβουλία, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι συχνότητες έχουν ήδη κατανεμηθεί ούτε ότι έχει οριστικοποιηθεί η επενδυτική και επιχειρησιακή δομή του εγχειρήματος. Η έκβαση θα εξαρτηθεί από τις σχετικές ευρωπαϊκές διαδικασίες και τις τελικές συμφωνίες μεταξύ των εμπλεκομένων. Οι τέσσερις εταιρείες δεν σχεδιάζουν, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, να αναπτύξουν δικό τους δορυφορικό στόλο. Προσανατολίζονται στη δημιουργία των αναγκαίων επίγειων υποδομών και λειτουργιών διαχείρισης στην Ευρώπη, με την αξιοποίηση ενός εξειδικευμένου δορυφορικού παρόχου, ο οποίος θα επιλεγεί σε επόμενο στάδιο. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στους τηλεπικοινωνιακούς ομίλους να αξιοποιήσουν την εμπειρία τους στη λειτουργία δικτύων, στη διαχείριση πελατών και στην εμπορική διάθεση υπηρεσιών, χωρίς να αναλάβουν το σύνολο του κόστους ανάπτυξης και συντήρησης μιας δορυφορικής συστοιχίας.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα πρόσβασης και άλλων παρόχων κινητής τηλεφωνίας στις σχετικές υπηρεσίες, με ανοικτούς και χωρίς διακρίσεις όρους. Εφόσον εφαρμοστεί, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να διευρύνει την αγορά και να επιτρέψει σε περισσότερες εταιρείες να προσφέρουν δορυφορική κάλυψη στους συνδρομητές τους.
Η ευρωπαϊκή αυτονομία και ο ανταγωνισμός
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η δορυφορική συνδεσιμότητα εξελίσσεται σε πεδίο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Η ανάπτυξη του δικτύου Starlink της SpaceX έχει ήδη αναδείξει τις δυνατότητες των δορυφορικών υποδομών, ενώ η σύγκλιση δορυφορικών και επίγειων δικτύων δημιουργεί νέες προοπτικές για την παγκόσμια αγορά τηλεπικοινωνιών. Για την Ευρώπη, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην τεχνική επέκταση της κάλυψης. Αφορά επίσης τον έλεγχο κρίσιμων υποδομών, την ασφάλεια των επικοινωνιών και τη μείωση της εξάρτησης από τεχνολογικά συστήματα τρίτων χωρών.
Η διατήρηση λειτουργιών διαχείρισης και συντονισμού στην Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει τον έλεγχο των υπηρεσιών, δεν εξασφαλίζει όμως από μόνη της πλήρη τεχνολογική αυτονομία. Καθοριστικοί παράγοντες θα είναι η επιλογή του δορυφορικού συνεργάτη, η τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί, οι όροι πρόσβασης και το κόστος για τους παρόχους και τους τελικούς χρήστες. Η συμμαχία των Deutsche Telekom, Orange, Telefónica και Vodafone επιχειρεί να τοποθετήσει τους ευρωπαϊκούς τηλεπικοινωνιακούς ομίλους σε μια αγορά που βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση. Η επιτυχία της θα κριθεί από το αν η κοινή διεκδίκηση συχνοτήτων θα μετατραπεί σε βιώσιμες υπηρεσίες, με πραγματική κάλυψη, αξιόπιστες συνδέσεις και ανταγωνιστικό κόστος.
