Στη δημιουργία αυτόνομων στρατιωτικών διαστημικών δυνατοτήτων προχωρά η Ελλάδα, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 300 εκατ. ευρώ. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσιάζει σήμερα, 9 Νοεμβρίου, τη νέα Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαστήματος, σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στην υλοποίηση της «Ατζέντας 2030» και στην ενίσχυση της επιχειρησιακής αυτονομίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Η δημιουργία της νέας διοίκησης εντάσσεται στον ευρύτερο μετασχηματισμό της ελληνικής άμυνας, καθώς το Διάστημα αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η συλλογή πληροφοριών, η δορυφορική επιτήρηση, οι ασφαλείς επικοινωνίες και η συνεχής παρακολούθηση δραστηριοτήτων σε ξηρά και θάλασσα αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία των σύγχρονων στρατιωτικών συστημάτων. Η νέα δομή, με έδρα στην αεροπορική βάση Δεκέλειας, αποσκοπεί στον συντονισμό των διαστημικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων και στην ενσωμάτωση των δορυφορικών δεδομένων στον σχεδιασμό και τη διοίκηση στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το κόστος ανάπτυξης των νέων στρατιωτικών διαστημικών δυνατοτήτων εκτιμάται ότι μπορεί να προσεγγίσει τα 300 εκατ. ευρώ, με βάση τον σχεδιασμό για την απόκτηση γεωστατικού δορυφόρου, δορυφόρων παρατήρησης και συστημάτων ασφαλών στρατιωτικών επικοινωνιών. Πρόκειται για ένα σύνθετο εξοπλιστικό και τεχνολογικό εγχείρημα, το οποίο δεν περιορίζεται στην προμήθεια δορυφόρων. Περιλαμβάνει τις επίγειες υποδομές, τα συστήματα ελέγχου, την επεξεργασία και αξιοποίηση των δεδομένων, καθώς και τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την ασφαλή διασύνδεση των στρατιωτικών μονάδων. Το ποσό των 300 εκατ. ευρώ αποτελεί εκτίμηση του συνολικού αμυντικού διαστημικού σχεδιασμού και όχι επιβεβαιωμένο, ενιαίο συμβατικό προϋπολογισμό.
Γεωστατικός δορυφόρος και δορυφόροι SAR
Κεντρική θέση στον σχεδιασμό έχει η απόκτηση ελληνικού στρατιωτικού γεωστατικού δορυφόρου, ο οποίος θα ενισχύσει τις δυνατότητες ασφαλών επικοινωνιών των Ενόπλων Δυνάμεων. Η συγκεκριμένη υποδομή έχει ιδιαίτερη σημασία για την επιχειρησιακή αυτονομία της χώρας, καθώς οι στρατιωτικές επικοινωνίες αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη λειτουργία των σύγχρονων συστημάτων διοίκησης και ελέγχου. Η εξασφάλιση εθνικών δυνατοτήτων δορυφορικής επικοινωνίας περιορίζει την εξάρτηση από εμπορικές υπηρεσίες και υποδομές άλλων χωρών. Παράλληλα, στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η απόκτηση δορυφόρων SAR (Synthetic Aperture Radar), οι οποίοι αξιοποιούν τεχνολογία ραντάρ για την παρατήρηση της Γης. Το βασικό πλεονέκτημά τους είναι ότι μπορούν να συλλέγουν δεδομένα ανεξάρτητα από τον φυσικό φωτισμό και σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστα από τη νεφοκάλυψη. Οι συγκεκριμένοι δορυφόροι μπορούν να υποστηρίξουν την επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών, την παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών, την καταγραφή μεταβολών στο έδαφος και την έγκαιρη αναγνώριση δραστηριοτήτων που ενδιαφέρουν την εθνική άμυνα. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η αξιοποίηση οπτικών δορυφόρων και άλλων συστημάτων παρατήρησης, ώστε να δημιουργηθεί ένα πολυεπίπεδο δίκτυο συλλογής πληροφοριών.
Σημαντική διάσταση του ελληνικού σχεδιασμού αποτελεί και η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές δορυφορικές υποδομές, με επίκεντρο το πρόγραμμα IRIS², το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία ασφαλούς ευρωπαϊκού συστήματος δορυφορικών επικοινωνιών. Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία έχει στρατηγική σημασία για την ασφάλεια και την ψηφιακή αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς προβλέπει την ανάπτυξη ενός δικτύου δορυφόρων χαμηλής και μέσης τροχιάς για την παροχή ασφαλών υπηρεσιών επικοινωνίας σε κυβερνητικούς και άλλους χρήστες. Για την Ελλάδα, η συμμετοχή σε τέτοιες υποδομές δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες πρόσβασης σε τεχνολογίες και υπηρεσίες που θα ήταν ιδιαίτερα δαπανηρό να αναπτυχθούν αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, το εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων, που υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δημιουργεί ένα ευρύτερο τεχνολογικό υπόβαθρο για την αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων. Οι εφαρμογές του εκτείνονται από την πολιτική προστασία και την περιβαλλοντική παρακολούθηση έως την ασφάλεια και την άμυνα.
Το Διάστημα ως πέμπτο επιχειρησιακό πεδίο
Η δημιουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος συνδέεται με τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων σε ένα πολυχωρικό μοντέλο επιχειρήσεων. Πέρα από την ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα, το Διάστημα και ο Κυβερνοχώρος αποτελούν πλέον δύο κρίσιμους τομείς στους οποίους αναπτύσσονται νέες στρατιωτικές δυνατότητες. Η αποτελεσματική αξιοποίησή τους προϋποθέτει προηγμένα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ασφαλή δίκτυα επικοινωνιών, αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Η διαστημική υποδομή δεν λειτουργεί απομονωμένα. Συνδέεται με τα συστήματα επιτήρησης, τα ραντάρ, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τις ψηφιακές πλατφόρμες των Ενόπλων Δυνάμεων, δημιουργώντας ένα ενιαίο περιβάλλον πληροφόρησης και επιχειρησιακής αντίδρασης.
Το εγχείρημα δημιουργεί ταυτόχρονα ένα νέο πεδίο δραστηριότητας για την ελληνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία. Η ανάπτυξη δορυφορικών συστημάτων, τα ηλεκτρονικά, οι τηλεπικοινωνίες, το λογισμικό, η κυβερνοασφάλεια και η επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων αποτελούν τομείς στους οποίους μπορούν να συμμετάσχουν ελληνικές επιχειρήσεις και ερευνητικοί φορείς. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προμήθεια εξοπλισμού από το εξωτερικό, αλλά και η δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας, η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή διαστημική αλυσίδα αξίας και η ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών με δυνατότητα εξαγωγών. Η ενεργοποίηση της νέας Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος αποτελεί την οργανωτική αφετηρία αυτής της προσπάθειας. Η πραγματική πρόκληση βρίσκεται πλέον στην υλοποίηση των επενδύσεων, στην απόκτηση των προβλεπόμενων συστημάτων και στη δημιουργία ενός λειτουργικού εθνικού πλέγματος δορυφορικών δυνατοτήτων.
