Η δυναμική τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας έχει κάνει τα πρώτα της βήματα στην ελληνική αγορά, όμως η πραγματική της διείσδυση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Το νέο μοντέλο, που επιτρέπει η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος να μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς, προϋποθέτει κάτι πολύ περισσότερο από ένα νέο τιμολόγιο: απαιτεί ψηφιακές υποδομές, έξυπνους μετρητές και καταναλωτές που μπορούν να προσαρμόζουν τη χρήση της ενέργειας.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ αποτυπώνουν το μέγεθος της απόστασης που πρέπει ακόμη να καλυφθεί. Στο τέλος Ιουνίου μόλις 15 οικιακές παροχές είχαν επιλέξει δυναμικό τιμολόγιο. Στις επιχειρήσεις η εικόνα είναι σαφώς διαφορετική, καθώς οι μη οικιακές παροχές με δυναμικό τιμολόγιο αυξήθηκαν από 45 τον Φεβρουάριο σε 155 τον Ιούνιο.
Η περιορισμένη ανταπόκριση των νοικοκυριών συνδέεται τόσο με την πολυπλοκότητα του νέου μοντέλου όσο και με τη χαμηλή ακόμη διείσδυση των έξυπνων μετρητών. Για να αποκτήσει πρακτική αξία η δυναμική τιμολόγηση, ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει πότε καταναλώνει και ποιο είναι το πραγματικό κόστος της κατανάλωσής του.
Το μεγάλο στοίχημα των 2,4 εκατ. έξυπνων μετρητών
Ο ΔΕΔΔΗΕ βρίσκεται ήδη στη διαδικασία μεγάλης κλίμακας μετάβασης από τους συμβατικούς στους ψηφιακούς μετρητές. Με βάση τον οδικό χάρτη του ΥΠΕΝ για την προσιτή ενέργεια, ο αριθμός των έξυπνων μετρητών αναμένεται να φτάσει περίπου τα 2,4 εκατ. έως το τέλος του 2026.
Με την επίτευξη αυτού του στόχου, περίπου 66% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ θα καταγράφεται μέσω τηλεμέτρησης. Το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο από την αναλογία των έξυπνων μετρητών στο σύνολο των παροχών, καθώς η εγκατάσταση έχει μέχρι σήμερα προτεραιοποιήσει καταναλωτές και εγκαταστάσεις με μεγαλύτερη ενεργειακή κατανάλωση.
Ο σχεδιασμός προβλέπει περαιτέρω επιτάχυνση τα επόμενα χρόνια, με στόχο η εγκατάσταση να επεκταθεί σταδιακά στο σύνολο των παροχών και να φτάσει περίπου τα 7,7 εκατ. έξυπνα μετρητικά σημεία έως το 2030.
Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για την αντικατάσταση ενός παλιού ρολογιού με ένα νέο. Οι έξυπνοι μετρητές αποτελούν βασικό τμήμα της ψηφιοποίησης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για απομακρυσμένη καταγραφή, καλύτερη παρακολούθηση της ζήτησης και ανάπτυξη νέων ενεργειακών υπηρεσιών.
Ποιοι φέρνουν τους έξυπνους μετρητές στην Ελλάδα
Πίσω από τη μεγάλη ανάπτυξη της τηλεμέτρησης βρίσκεται ένα σημαντικό τεχνολογικό έργο του ΔΕΔΔΗΕ, στο οποίο συμμετέχουν διεθνείς όμιλοι αλλά και ελληνικές εταιρείες.
Η πρώτη εκτελεστική σύμβαση αφορά 2,76 εκατ. έξυπνους μετρητές νέας γενιάς. Το έργο έχει κατανεμηθεί σε τρία σχήματα:
* Iskraemeco – Oracle France, με ποσοστό 40% και περίπου 1,104 εκατ. μετρητές,
* Itron Spain – ZIV Aplicaciones y Tecnología, με 35% και περίπου 966.000 μετρητές, και
* Protasis – Sagemcom Energy & Telecom, με 25% και περίπου 690.000 μετρητές.
Η παρουσία της Protasis δίνει και ελληνική διάσταση στην αλυσίδα υλοποίησης του έργου, ενώ τα διεθνή τεχνολογικά σχήματα φέρνουν στην ελληνική αγορά εξοπλισμό και τεχνογνωσία που χρησιμοποιούνται ήδη σε έργα έξυπνης μέτρησης διεθνώς.
Οι νέοι μετρητές εντάσσονται σε μια ευρύτερη αρχιτεκτονική Advanced Metering Infrastructure (AMI), η οποία επιτρέπει την απομακρυσμένη συλλογή και διαχείριση των δεδομένων κατανάλωσης. Η τεχνολογία αυτή αποτελεί τη βάση για τη μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο μέτρησης σε ένα ψηφιακό δίκτυο, όπου η κατανάλωση μπορεί να παρακολουθείται με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια και συχνότητα.
Από το «ρολόι» στον ψηφιακό καταναλωτή
Η σημασία των έξυπνων μετρητών γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς αυξάνεται η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι μεγάλες διακυμάνσεις στην παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά δημιουργούν χρονικές περιόδους κατά τις οποίες η διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να έχει πολύ διαφορετικό κόστος. Εδώ ακριβώς αποκτά σημασία η δυναμική τιμολόγηση. Ο καταναλωτής μπορεί, εφόσον έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει μέρος της κατανάλωσής του, να χρησιμοποιεί ενεργοβόρες συσκευές ή εγκαταστάσεις σε ώρες χαμηλότερων τιμών.
Για ένα νοικοκυριό αυτό μπορεί να αφορά, για παράδειγμα, τη λειτουργία θερμοσίφωνα, αντλίας θερμότητας ή φόρτιση ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Για μια επιχείρηση μπορεί να αφορά μεγαλύτερο μέρος της παραγωγικής ή λειτουργικής δραστηριότητας.
Η αλλαγή είναι επομένως ουσιαστική: ο καταναλωτής δεν αντιμετωπίζει πλέον την ηλεκτρική ενέργεια ως ένα προϊόν με μία ενιαία τιμή, αλλά ως μια υπηρεσία της οποίας το κόστος μπορεί να μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα. Παράλληλα, οι έξυπνοι μετρητές μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της λειτουργίας του δικτύου, στον εντοπισμό ασυνήθιστων καταναλώσεων και στην αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών, ενώ δημιουργούν τη βάση για νέες υπηρεσίες ενεργειακής διαχείρισης.
Η δυναμική τιμολόγηση περιμένει την ψηφιακή υποδομή
Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι η ελληνική αγορά βρίσκεται ακόμη στην αρχή της μετάβασης. Τα 15 οικιακά δυναμικά τιμολόγια αποτελούν χαρακτηριστική ένδειξη ότι το νέο μοντέλο δεν έχει ακόμη περάσει στη μαζική κατανάλωση. Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των επιχειρηματικών παροχών από 45 σε 155 μέσα σε λίγους μήνες δείχνει ότι υπάρχει ήδη ενδιαφέρον εκεί όπου η δυνατότητα μεταφοράς της κατανάλωσης μπορεί να έχει άμεση οικονομική σημασία.
Το κρίσιμο στοιχείο για τα επόμενα χρόνια θα είναι η σύγκλιση τριών εξελίξεων: έξυπνοι μετρητές, δυναμικά τιμολόγια και ενεργειακά ψηφιακά εργαλεία για τον καταναλωτή. Μόνο όταν αυτές οι τρεις υποδομές λειτουργήσουν μαζί θα μπορεί η δυναμική τιμολόγηση να περάσει από το στάδιο ενός νέου προϊόντος στην αγορά σε ένα πραγματικό εργαλείο διαχείρισης του ενεργειακού κόστους. Και τότε οι έξυπνοι μετρητές δεν θα είναι απλώς τα νέα «ρολόγια» του ηλεκτρικού δικτύου. Θα αποτελούν το ψηφιακό σημείο επαφής ανάμεσα στον καταναλωτή, τον προμηθευτή και το ίδιο το ηλεκτρικό δίκτυο.
