Τη θέση της Ελλάδας απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και την ανάγκη προστασίας της διεθνούς ναυσιπλοΐας σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, ανέδειξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στο Reuters, στις 29 Οκτωβρίου.
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης «κατάφωρα παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο», υποστηρίζοντας ότι αγνοεί τη γεωγραφία της περιοχής και την ύπαρξη των ελληνικών νησιών. Παράλληλα, ζήτησε να ξεκινήσουν απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ Αθήνας και Τρίπολης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών των δύο χωρών.
Η παρέμβαση έγινε μετά την έγκριση του μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη που προκάλεσε την αντίδραση της Αθήνας. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η συμφωνία παραβιάζει τις αρχές του Δικαίου της Θάλασσας, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές των δύο χωρών.
Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε Ελλάδα και Λιβύη «φυσικούς γείτονες» και κάλεσε τη λιβυκή πλευρά να αντιμετωπίσει σοβαρά την προοπτική απευθείας συνομιλιών με την Αθήνα. Όπως ανέφερε, καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στις έρευνες για φυσικό αέριο νότια της Κρήτης, για τις οποίες έχει δοθεί άδεια σε κοινοπραξία με επικεφαλής τη Chevron. Σύμφωνα με το Reuters, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος να αμφισβητηθούν οι συγκεκριμένες έρευνες.
Έκκληση για διεθνή εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, μετά τη βύθιση ελληνόκτητου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, το οποίο επλήγη από ναυτικά drones ανοιχτά της Βουλγαρίας.
Ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε μια διεθνή εκεχειρία που θα διασφαλίζει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων, ακόμη και σε συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης. Η συγκεκριμένη επίθεση ενίσχυσε τις ανησυχίες για τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η εμπορική ναυτιλία στην περιοχή, ενώ μέχρι τη στιγμή της συνέντευξης δεν είχε διευκρινιστεί ποιος βρισκόταν πίσω από το πλήγμα.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η ασφαλής μεταφορά των ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας παραμένει κρίσιμη, καθώς οι εξαγωγές αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Ουκρανία. Όπως ανέφερε, οι Έλληνες πλοιοκτήτες θα ήταν από τους πρώτους που θα επανεκκινούσαν τις εμπορικές δραστηριότητές τους στην περιοχή, εφόσον υπήρχαν εγγυήσεις για την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Παράλληλα, προειδοποίησε για την αύξηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών, καθώς τα ναύλα και τα ασφάλιστρα έχουν αυξηθεί σημαντικά εξαιτίας των κινδύνων που συνδέονται με τη συνέχιση του πολέμου.
Περισσότερα μέσα για την ευρωπαϊκή αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα
Ο πρωθυπουργός ζήτησε επίσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει την παρουσία της στην Ερυθρά Θάλασσα, μέσω της ναυτικής αποστολής Aspides, η οποία ξεκίνησε το 2024 με στόχο την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας από τις επιθέσεις των Χούθι.
Όπως ανέφερε στη συνέντευξή του στο Reuters, χρειάζεται μεγαλύτερη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών και διάθεση περισσότερων στρατιωτικών μέσων για την προστασία των θαλάσσιων διαδρομών. Επισήμανε ότι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν ήδη διαθέσει μέσα στην επιχείρηση, ωστόσο η σημερινή παρουσία δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των κινδύνων.
Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε την ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα με την προστασία των εμπορικών διαδρομών που έχουν άμεση σημασία για την ευρωπαϊκή οικονομία. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή, τόσο για την προστασία της ναυσιπλοΐας όσο και για την ασφάλεια των χωρών του Κόλπου.
Επιμονή στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία και στις οικονομικές κυρώσεις κατά της Μόσχας, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη διατήρηση της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία.
Ερωτηθείς για την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να άρει περιορισμούς στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ρωσία πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει οικονομικές συνέπειες όσο παρατείνει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η συνέντευξη στο Reuters πραγματοποιήθηκε με την ολοκλήρωση της ελληνικής προεδρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι τοποθετήσεις του πρωθυπουργού αναδεικνύουν τις βασικές προτεραιότητες της Αθήνας σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ερυθρά Θάλασσα επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και το διεθνές εμπόριο.
