Το ΠΑΣΟΚ σηκώνει ψηλά τη σημαία των «χαμένων» ψηφιακών έργων του Ταμείου Ανάκαμψης

Ο Παύλος Γερουλάνος σηκώνει ψηλά το θέμα που χτυπάει στον «πυρήνα» των κυβερνητικών «success stories», που αφορούν στην Ψηφιακή Ελλάδα. Με την παρέμβασή του και τον κατάλογο των έργων που, όπως υποστηρίζει, ότι αφαιρέθηκαν από τον αρχικό σχεδιασμό του RRF ή περιορίστηκαν στην πορεία, μετατρέπει ένα μέχρι σήμερα τεχνοκρατικό ζήτημα σε καθαρά πολιτική υπόθεση. Δεν μιλά πλέον μόνο για έργα που δεν προχώρησαν. Θέτει ευθέως υπό αμφισβήτηση θέματα επιλογών, προτεραιοτήτων και πολιτικής λογοδοσίας.

Ο «κατάλογος Γερουλάνου» ανοίγει ένα νέο μέτωπο για το «Digital Ελλάδα 2.0»: Περισσότερα από 20 κρίσιμα ψηφιακά έργα και υποδομές βρίσκονται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, με το ερώτημα να είναι πλέον ποια έργα κόπηκαν, ποια κουρεύτηκαν και κυρίως ποιος αποφάσισε και με ποια κριτήρια. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν αποτέλεσμα καθυστερήσεων, αστοχιών ή πολιτικών επιλογών, αλλά μέρος ενός διαφορετικού και τεκμηριωμένου σχεδιασμού.

Και κάπου εδώ το ζήτημα παύει να αφορά μόνο το Ταμείο Ανάκαμψης και τα ψηφιακά έργα. Αφορά το τι Ελλάδα σχεδιάζεται για την επόμενη ημέρα και, κυρίως, ποιος έχει την ευθύνη για όσα τελικά θα υπάρχουν – και για όσα δεν θα υπάρχουν – στον ψηφιακό χάρτη της χώρας.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επέλεξε να παρουσιάσει το Ταμείο Ανάκαμψης ως τη μεγαλύτερη μεταρρυθμιστική επιτυχία της τελευταίας δεκαετίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως το ισχυρότερο πολιτικό της αφήγημα. Όμως το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί πλέον να ανατρέψει αυτή την εικόνα, φέρνοντας στο προσκήνιο έναν κατάλογο απωλειών που, όπως υποστηρίζει, αποτυπώνει την άλλη όψη του «Ελλάδα 2.0».

Ο Παύλος Γερουλάνος δεν περιορίζεται σε μια γενική πολιτική κριτική. Παρουσιάζει έναν αναλυτικό κατάλογο 100 έργων και δράσεων που είτε απεντάχθηκαν, είτε περιορίστηκαν, είτε άλλαξαν δραστικά φυσικό αντικείμενο κατά τη διάρκεια των αναθεωρήσεων του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης. Και μέσα σε αυτόν τον κατάλογο, ο ψηφιακός τομέας εμφανίζεται ως ένας από τους μεγάλους χαμένους.

Δεν πρόκειται για δευτερεύουσες παρεμβάσεις. Πρόκειται για έργα που είχαν παρουσιαστεί ως η ραχοκοκαλιά του ψηφιακού κράτους: το Ψηφιακό Σχολείο, τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, το ICISnet, το Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων, η κυβερνοασφάλεια του Δημοσίου, οι υποδομές 5G στους αυτοκινητοδρόμους, το e-Ναυτολόγιο και ο ψηφιακός μετασχηματισμός των Ενόπλων Δυνάμεων.

Το πολιτικό μήνυμα του ΠΑΣΟΚ είναι σαφές: η κυβέρνηση δεν ολοκλήρωσε απλώς λιγότερα έργα από όσα είχε υποσχεθεί – εγκατέλειψε έναν σημαντικό αριθμό ψηφιακών επενδύσεων που αποτελούσαν εμβληματικές δεσμεύσεις του αρχικού Ελλάδα 2.0.

Ο «κατάλογος των χαμένων ψηφιακών έργων»

Η εικόνα που προκύπτει από τον κατάλογο είναι ιδιαίτερα βαριά για το κυβερνητικό αφήγημα της ψηφιακής μετάβασης.

Τα έργα που βγήκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης

Συνολικά, μόνο στα έργα όπου υπάρχουν δημοσιοποιημένοι προϋπολογισμοί, το ύψος των ψηφιακών απεντάξεων ξεπερνά τα 143 εκατ. ευρώ.

Το «κούρεμα» του ψηφιακού κράτους

Ο πιο αιχμηρός πυρήνας της παρέμβασης Γερουλάνου δεν αφορά μόνο όσα έργα έφυγαν από το Ταμείο. Αφορά και όσα έμειναν, αλλά με πολύ μικρότερο αντικείμενο. Εδώ, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα.

Το παράδειγμα του ΣΥΖΕΥΞΙΣ είναι χαρακτηριστικό. Ο αρχικός σχεδιασμός μιλούσε για αναβάθμιση τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε περίπου 34.000 κτίρια της Γενικής Κυβέρνησης. Στην αναθεώρηση του σχεδίου, ο συγκεκριμένος ποσοτικός στόχος εξαφανίζεται.

Ακόμη μεγαλύτερο είναι το ψαλίδι στις ψηφιακές υπογραφές. Από τις 130.000 απομακρυσμένες ψηφιακές υπογραφές που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο, ο στόχος περιορίζεται στις 20.000 — μείωση περίπου 85%.

Στον ψηφιακό μετασχηματισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων η εικόνα είναι αντίστοιχη:

• οι επιχειρήσεις που θα ενισχύονταν μειώνονται από 100.000 σε 72.400,
• οι ταμειακές μηχανές από 190.000 σε 102.500,
• τα POS από 45.000 σε μόλις 12.500.

Για το ΠΑΣΟΚ, αυτά τα στοιχεία συνθέτουν μια διαφορετική πραγματικότητα από εκείνη που παρουσιάζει η κυβέρνηση ως επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης.

Δύο έργα-σύμβολα που εξαφανίστηκαν

Η μεγαλύτερη πολιτική πίεση ασκείται στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Το αρχικό «Ελλάδα 2.0» προέβλεπε την εγκατάσταση 1.370 χιλιομέτρων υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, που θα συνέδεαν την ηπειρωτική Ελλάδα με την Κύπρο και σειρά μεγάλων και μεσαίων νησιών.

Το έργο θεωρούνταν κρίσιμο για τη χωρητικότητα των δικτύων, τη διασύνδεση των νησιών και την ανάπτυξη υπηρεσιών νέας γενιάς.

Το δεύτερο έργο-σύμβολο αφορά τους Διαδρόμους 5G.

Το ελληνικό σχέδιο μιλούσε για 1.918 χιλιόμετρα υποδομών 5G κατά μήκος των βασικών αυτοκινητοδρόμων της χώρας, προκειμένου να υποστηριχθούν εφαρμογές συνδεδεμένης και αυτόνομης κινητικότητας.

Σήμερα και τα δύο έργα αποτελούν μέρος του πολιτικού κατηγορητηρίου που παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ.

Κυβερνοασφάλεια: το πιο δύσκολο ερώτημα για την κυβέρνηση

Εξαιρετικά βαρύ πολιτικό φορτίο έχει και το κεφάλαιο της κυβερνοασφάλειας.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει:

• την απένταξη δράσεων 52 εκατ. ευρώ για την ασφάλεια πληροφοριών του Δημοσίου,
• την αναβάθμιση των υπηρεσιών SOC και προστασίας DDoS του G-Cloud,
• την αναβάθμιση του Cyber SOC των Ενόπλων Δυνάμεων,
• δράσεις αντιμετώπισης εκστρατειών παραπληροφόρησης.

Σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση προβάλλει την κυβερνοασφάλεια ως εθνική προτεραιότητα, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αντιστρέψει το επιχείρημα: υποστηρίζει ότι σημαντικές επενδύσεις που θα θωράκιζαν το Δημόσιο βγήκαν εκτός του βασικού χρηματοδοτικού εργαλείου της χώρας.

Το ICISnet και το ψηφιακό Δημόσιο

Η ανάκληση του έργου για τα νέα ηλεκτρονικά τελωνεία (ICISnet) έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το έργο δεν αφορούσε μία ακόμη εφαρμογή πληροφορικής. Αφορούσε τον εκσυγχρονισμό του τελωνειακού περιβάλλοντος της ΑΑΔΕ, την πλήρη ηλεκτρονικοποίηση διαδικασιών και την προσαρμογή στον νέο ευρωπαϊκό τελωνειακό κώδικα.

Μαζί με το Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων, το e-Ναυτολόγιο, το πληροφοριακό σύστημα εποπτείας των ΟΤΑ και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ΟΠΕΚΑ, συγκροτούν μια εικόνα σημαντικών πληροφοριακών συστημάτων που δεν ακολούθησαν την αρχική πορεία του σχεδίου.

Ο πολιτικός λογαριασμός του «Digital Ελλάδα 2.0»

Ο κατάλογος Γερουλάνου αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα οργανωμένη πολιτική επίθεση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στο κυβερνητικό αφήγημα της ψηφιακής διακυβέρνησης.

Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τους δείκτες απορρόφησης στις απώλειες του αρχικού σχεδιασμού. Δηλαδή όχι στο πόσα χρήματα πληρώθηκαν, αλλά στο πόσα έργα, που είχαν ανακοινωθεί ως εμβληματικές μεταρρυθμίσεις δεν υλοποιούνται πλέον μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Πρόκειται για μια σαφή πολιτική επιλογή: να μετατρέψει τον ψηφιακό μετασχηματισμό —που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ισχυρό πλεονέκτημα της κυβέρνησης— σε πεδίο λογοδοσίας.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό

Υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη πλευρά της συζήτησης. Η κυβέρνηση έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι οι αναθεωρήσεις του Σχεδίου Ανάκαμψης αποτελούν θεσμική διαδικασία που συμφωνείται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι αρκετά έργα μεταφέρονται σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία ή επανασχεδιάζονται.

Αυτό όμως δεν ακυρώνει το βασικό πολιτικό ερώτημα που θέτει πλέον το ΠΑΣΟΚ: Πού βρίσκονται σήμερα τα ψηφιακά έργα που παρουσιάστηκαν ως οι εμβληματικές επενδύσεις του «Ελλάδα 2.0»;

Γιατί ο κατάλογος των απωλειών δεν περιλαμβάνει περιφερειακές δράσεις ή μικρές εφαρμογές. Περιλαμβάνει έργα που συνδέθηκαν με το νέο ψηφιακό κράτος, τις κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, την κυβερνοασφάλεια, την εκπαίδευση, την κοινωνική πολιτική και τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.

Η κίνηση Γερουλάνου δίνει στο ΠΑΣΟΚ τη δυνατότητα να σηκώσει μια νέα πολιτική σημαία απέναντι στην κυβέρνηση: τη σημαία των «χαμένων ψηφιακών έργων» του Ταμείου Ανάκαμψης (όπως υποστηρίζει), προλαβαίνοντας όλη την Αντιπολίτευση, η οποία (όπως π.χ η ΕΛΑΣ) κινήθηκε σε εντελώς θεωρητικά πεδία, χωρίς να μπαίνει στην ουσία της υλοποίησης και των στόχων που έχουν τεθεί.