Με το βλέμμα στραμμένο στην 31η Αυγούστου, όταν πρέπει να έχουν κλείσει τα τελευταία έργα και ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης, συνεδρίασε σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιο. Η κυβέρνηση μπήκε ουσιαστικά στην τελική ευθεία του «Ελλάδα 2.0», με το κλείσιμο του RRF να αποτελεί ταυτόχρονα οικονομικό στοίχημα, τεστ κυβερνητικής αποτελεσματικότητας και βασικό κεφάλαιο ενόψει της ΔΕΘ.
Η σημερινή συνεδρίαση είχε έναν σαφή κοινό παρονομαστή: η κυβέρνηση καλείται να ολοκληρώσει εγκαίρως έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοδοτικούς και μεταρρυθμιστικούς κύκλους των τελευταίων δεκαετιών. Η 31η Αυγούστου δεν αποτελεί μια τυπική ημερομηνία στο κυβερνητικό ημερολόγιο. Είναι η καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση των έργων και μεταρρυθμίσεων που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δώσει από το προηγούμενο Υπουργικό Συμβούλιο του Ιουλίου σαφή εντολή στους υπουργούς οι δεσμεύσεις να ολοκληρωθούν «όπως τα είχαμε προγραμματίσει». Η επιλογή να πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση μία εβδομάδα πριν από το τέλος Αυγούστου έδωσε, παράλληλα, τη δυνατότητα να καταγραφούν οι τελευταίες εκκρεμότητες και να υπάρξει χρόνος για την ολοκλήρωση τεχνικών και διοικητικών διαδικασιών.
Το τελευταίο «τεστ» για τους υπουργούς
Την πορεία υλοποίησης του Προγράμματος «Ελλάδα 2.0» παρουσίασαν ο Άκης Σκέρτσος και ο Νίκος Παπαθανάσης, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην ολοκλήρωση των τελευταίων ανοικτών μετώπων. Για το Μέγαρο Μαξίμου, η διαδικασία έχει και μια δεύτερη διάσταση. Η επίδοση κάθε υπουργείου στην ολοκλήρωση των δεσμεύσεων του RRF αποτελεί πλέον μετρήσιμο δείκτη κυβερνητικής αποτελεσματικότητας. Το Ταμείο Ανάκαμψης, άλλωστε, δεν αποτέλεσε ένα απλό πρόγραμμα χρηματοδότησης. Συνδέθηκε με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στην ψηφιακή διακυβέρνηση, την Υγεία, τη Δικαιοσύνη, την ενέργεια, τις υποδομές και την επιχειρηματικότητα. Η επιτυχής ολοκλήρωσή του αποτελεί, επομένως, σημαντικό μέρος του συνολικού κυβερνητικού απολογισμού.
Η μεγάλη ψηφιακή κληρονομιά του «Ελλάδα 2.0»
Στο τελικό κλείσιμο του Ταμείου ιδιαίτερη θέση έχει ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Τα χρόνια του RRF δημιούργησαν ένα πρωτοφανές χαρτοφυλάκιο έργων Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, το οποίο άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο παρέχει υπηρεσίες. Σημαντικό τμήμα αφορά την ψηφιοποίηση αρχείων και υπηρεσιών, με έργα στα Δίκτυα Οπτικών Ινών, στη Δικαιοσύνη, στην Υγεία, στην Φορολογία, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, στη μετανάστευση και το άσυλο, στις πολεοδομίες, στις απαλλοτριώσεις και στο Κτηματολόγιο. Η αξία αυτών των παρεμβάσεων δεν βρίσκεται μόνο στην αντικατάσταση του χαρτιού από ψηφιακά αρχεία. Βρίσκεται στη δημιουργία διαλειτουργικών δεδομένων και υποδομών που μπορούν να στηρίξουν την επόμενη φάση της Δημόσιας Διοίκησης. Παράλληλα, το RRF χρηματοδότησε μεγάλα πληροφοριακά συστήματα, υποδομές κυβερνοασφάλειας, ψηφιακές υπηρεσίες και συστήματα διαχείρισης δεδομένων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο νέος πληροφοριακός κορμός για τη φορολογία και τους ελέγχους, αλλά και μια σειρά έργων που μεταφέρουν κρίσιμες κρατικές λειτουργίες σε σύγχρονα ψηφιακά περιβάλλοντα. Το μεγάλο ερώτημα της επόμενης περιόδου είναι πλέον διαφορετικό: τι θα αποδώσουν στην πράξη όλα αυτά τα έργα; Το στοίχημα μεταφέρεται από την απορρόφηση και την ολοκλήρωση στην αξιοποίηση. Από το «παραδόθηκε το πληροφοριακό σύστημα» στο «βελτιώθηκε η υπηρεσία για τον πολίτη και την επιχείρηση».
Από το RRF στη μετά-RRF εποχή
Η 31η Αυγούστου σηματοδοτεί ουσιαστικά το κλείσιμο ενός μεγάλου και παραγωγικού κύκλου. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η τελική τεκμηρίωση των οροσήμων και η ολοκλήρωση της διαδικασίας για τις τελευταίες εκταμιεύσεις, με την κυβέρνηση να έχει μπροστά της ένα αυστηρό ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα. Αυτό κάνει τη φετινή ΔΕΘ ακόμη πιο σημαντική. Ο πρωθυπουργός θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη έχοντας τη δυνατότητα να παρουσιάσει όχι απλώς εξαγγελίες, αλλά έναν ολοκληρωμένο απολογισμό επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που συνδέθηκαν με το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο των τελευταίων ετών. Το πολιτικό ζητούμενο θα είναι να μεταφραστούν οι αριθμοί σε αποτελέσματα: νέες υποδομές, ψηφιακές υπηρεσίες, επενδύσεις, αλλαγές στο κράτος και μετρήσιμες βελτιώσεις για πολίτες και επιχειρήσεις. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση θα πρέπει στη ΔΕΘ να απαντήσει στο ερώτημα τι άφησε πίσω του το RRF και τι έρχεται μετά από αυτό. Η πρόκληση είναι μεγάλη, καθώς μαζί με το Ταμείο ολοκληρώνεται και μια περίοδος κατά την οποία η χώρα είχε πρόσβαση σε εξαιρετικά σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους. Η επόμενη ημέρα απαιτεί διαφορετικό μείγμα χρηματοδότησης, μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Η ακρίβεια παραμένει ο πραγματικός αντίπαλος
Κι όμως, όσο σημαντικό και αν είναι το RRF, το πολιτικό κλίμα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την καθημερινότητα. Η ακρίβεια και το κόστος ζωής παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την κυβέρνηση, καθώς το φθινόπωρο φέρνει αυξημένες υποχρεώσεις για τα νοικοκυριά. Στο Υπουργικό Συμβούλιο παρουσιάστηκε από τον Τάκη Θεοδωρικάκο η πορεία της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τη Μείωση των Τιμών, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της κυβερνητικής προσπάθειας για την αποκλιμάκωση των τιμών. Η λίστα περιλαμβάνει εκατοντάδες κωδικούς, με στόχο να διευρυνθεί περαιτέρω, από βασικά τρόφιμα μέχρι προϊόντα καθημερινής χρήσης και σχολικά είδη. Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι πλέον η συμφωνία να αποτυπωθεί στην πράξη στο κόστος του καλαθιού του νοικοκυριού.
«Περιφέρεια 2030» και το βλέμμα στη ΔΕΘ
Στη συνεδρίαση παρουσιάστηκε επίσης το σχέδιο «Περιφέρεια 2030» από τον Κωστή Χατζηδάκη και τον Θανάση Κοντογεώργη. Στόχος είναι να συνδεθούν οι ανάγκες των περιφερειών με ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο, με έμφαση στις υποδομές, τις χρηματοδοτήσεις και τα έργα που μπορούν να αλλάξουν την παραγωγική εικόνα της χώρας. Στην ατζέντα βρέθηκαν ακόμη τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα οποία έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από την Τουρκία. Έτσι, το σημερινό Υπουργικό Συμβούλιο αποτέλεσε στην πράξη την πρώτη μεγάλη κυβερνητική στάση πριν από τη ΔΕΘ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν το κλείσιμο του RRF, η ψηφιακή κληρονομιά του Ταμείου, η ακρίβεια, η περιφέρεια, οι επενδύσεις και οι εθνικές προτεραιότητες. Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει το Μέγαρο Μαξίμου είναι σαφές: το «Ελλάδα 2.0» κλείνει, αλλά η επόμενη ημέρα μόλις ανοίγει. Και η ΔΕΘ θα αποτελέσει το πρώτο μεγάλο πολιτικό βήμα για να παρουσιαστεί η κυβερνητική απάντηση.
