Με το βλέμμα στραμμένο στην 31η Αυγούστου, όταν πρέπει να έχουν κλείσει τα τελευταία 117 έργα και ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης, συνεδριάζει σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιο. Η κυβέρνηση μπαίνει στην τελική ευθεία του «Ελλάδα 2.0», με το κλείσιμο του RRF να αποτελεί ταυτόχρονα οικονομικό στοίχημα, τεστ κυβερνητικής αποτελεσματικότητας και βασικό κεφάλαιο ενόψει της ΔΕΘ. Η σημερινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου έχει έναν σαφή κοινό παρονομαστή: η κυβέρνηση πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να κλείσει εγκαίρως έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοδοτικούς και μεταρρυθμιστικούς κύκλους της μεταπολιτευτικής περιόδου. Η 31η Αυγούστου δεν είναι μια τυπική ημερομηνία στο κυβερνητικό ημερολόγιο. Είναι το τελευταίο μεγάλο ορόσημο για την ολοκλήρωση των 117 έργων και μεταρρυθμίσεων που απομένουν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δώσει από το προηγούμενο Υπουργικό Συμβούλιο του Ιουλίου σαφή εντολή στους υπουργούς: οι δεσμεύσεις να ολοκληρωθούν «όπως τα είχαμε προγραμματίσει». Η επιλογή να συνεδριάσει το Υπουργικό μία εβδομάδα νωρίτερα από το τέλος Αυγούστου μόνο τυχαία δεν είναι. Το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να υπάρχει χρόνος για διορθώσεις, συμπληρώσεις φακέλων και αντιμετώπιση τεχνικών ή διοικητικών εκκρεμοτήτων, ώστε να μη δημιουργηθεί κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών πόρων.
Το τελευταίο «τεστ» για τους υπουργούς
Τον απολογισμό της πορείας του Προγράμματος «Ελλάδα 2.0» θα παρουσιάσουν ο Άκης Σκέρτσος και ο Νίκος Παπαθανάσης, με το ενδιαφέρον να στρέφεται όχι μόνο σε όσα έχουν ολοκληρωθεί, αλλά κυρίως στα τελευταία ανοικτά μέτωπα. Για το Μέγαρο Μαξίμου η διαδικασία έχει και μια δεύτερη διάσταση. Η επίδοση κάθε υπουργείου στην ολοκλήρωση των δεσμεύσεων του RRF αποτελεί πλέον μετρήσιμο δείκτη κυβερνητικής αποτελεσματικότητας. Σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά, κανένας υπουργός δεν θέλει να εμφανιστεί ως ο κρίκος που καθυστέρησε ένα έργο ή ένα ορόσημο. Το RRF, άλλωστε, δεν είναι ένα απλό πρόγραμμα χρηματοδότησης. Συνδέθηκε με μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις, ψηφιακές υποδομές, αλλαγές στη Δημόσια Διοίκηση, στην Υγεία, στη Δικαιοσύνη, στην ενέργεια και στην επιχειρηματικότητα. Η επιτυχής ολοκλήρωσή του αποτελεί επομένως μέρος του συνολικού κυβερνητικού απολογισμού.
Η μεγάλη ψηφιακή κληρονομιά του «Ελλάδα 2.0»
Στο τελικό κλείσιμο του Ταμείου ιδιαίτερη θέση έχει ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Τα χρόνια του RRF δημιούργησαν ένα πρωτοφανές χαρτοφυλάκιο έργων Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, το οποίο άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο παρέχει υπηρεσίες. Σημαντικό τμήμα αφορά την ψηφιοποίηση αρχείων και υπηρεσιών, με έργα στα Δίκτυα Οπτικών Ινών, στη Δικαιοσύνη, στην Υγεία, στην Φορολογία, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, στη μετανάστευση και το άσυλο, στις πολεοδομίες, στις απαλλοτριώσεις και στο Κτηματολόγιο. Η αξία αυτών των παρεμβάσεων δεν βρίσκεται μόνο στην αντικατάσταση του χαρτιού από ψηφιακά αρχεία. Βρίσκεται στη δημιουργία διαλειτουργικών δεδομένων και υποδομών που μπορούν να στηρίξουν την επόμενη φάση της Δημόσιας Διοίκησης. Παράλληλα, το RRF χρηματοδότησε μεγάλα πληροφοριακά συστήματα, υποδομές κυβερνοασφάλειας, ψηφιακές υπηρεσίες και συστήματα διαχείρισης δεδομένων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο νέος πληροφοριακός κορμός για τη φορολογία και τους ελέγχους, αλλά και μια σειρά έργων που μεταφέρουν κρίσιμες κρατικές λειτουργίες σε σύγχρονα ψηφιακά περιβάλλοντα. Το μεγάλο ερώτημα της επόμενης περιόδου είναι πλέον διαφορετικό: τι θα αποδώσουν στην πράξη όλα αυτά τα έργα; Το στοίχημα μεταφέρεται από την απορρόφηση και την ολοκλήρωση στην αξιοποίηση. Από το «παραδόθηκε το πληροφοριακό σύστημα» στο «βελτιώθηκε η υπηρεσία για τον πολίτη και την επιχείρηση».
Από το RRF στη μετά-RRF εποχή
Η 31η Αυγούστου σηματοδοτεί ουσιαστικά το κλείσιμο ενός μεγάλου και παραγωγικού κύκλου. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η τελική τεκμηρίωση των οροσήμων και η ολοκλήρωση της διαδικασίας για τις τελευταίες εκταμιεύσεις, με την κυβέρνηση να έχει μπροστά της ένα αυστηρό ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα. Αυτό κάνει τη φετινή ΔΕΘ ακόμη πιο σημαντική. Ο πρωθυπουργός θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη έχοντας τη δυνατότητα να παρουσιάσει όχι απλώς εξαγγελίες, αλλά έναν ολοκληρωμένο απολογισμό επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που συνδέθηκαν με το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο των τελευταίων ετών. Το πολιτικό ζητούμενο θα είναι να μεταφραστούν οι αριθμοί σε αποτελέσματα: νέες υποδομές, ψηφιακές υπηρεσίες, επενδύσεις, αλλαγές στο κράτος και μετρήσιμες βελτιώσεις για πολίτες και επιχειρήσεις. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση θα πρέπει στη ΔΕΘ να απαντήσει στο ερώτημα τι άφησε πίσω του το RRF και τι έρχεται μετά από αυτό. Η πρόκληση είναι μεγάλη, καθώς μαζί με το Ταμείο ολοκληρώνεται και μια περίοδος κατά την οποία η χώρα είχε πρόσβαση σε εξαιρετικά σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους. Η επόμενη ημέρα απαιτεί διαφορετικό μείγμα χρηματοδότησης, μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Η ακρίβεια παραμένει ο πραγματικός αντίπαλος
Κι όμως, όσο σημαντικό και αν είναι το RRF, το πολιτικό κλίμα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την καθημερινότητα. Η ακρίβεια και το κόστος ζωής παραμένουν το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση, καθώς το φθινόπωρο φέρνει αυξημένες υποχρεώσεις για τα νοικοκυριά. Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Ιουλίου ήταν θετικά, με την Ελλάδα στο 2,7%, έναντι 2,9% στην Ευρωζώνη και 3% στην ΕΕ. Η κυβέρνηση, ωστόσο, γνωρίζει ότι η αποκλιμάκωση του δείκτη δεν αρκεί εάν ο πολίτης εξακολουθεί να βλέπει υψηλές τιμές στο ράφι. Ο Τάκης Θεοδωρικάκος θα ενημερώσει το Υπουργικό για την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για τη Μείωση των Τιμών, η οποία ξεκινά στις 31 Αυγούστου. Η λίστα περιλαμβάνει ήδη περίπου 750 κωδικούς, με στόχο να ξεπεράσει τους 1.000, από κρέας και γαλακτοκομικά μέχρι αυγά, ζυμαρικά, βρεφικές τροφές, καφέ, απορρυπαντικά και σχολικά είδη.
«Περιφέρεια 2030» και το βλέμμα στη ΔΕΘ
Στο Υπουργικό θα παρουσιαστεί επίσης το σχέδιο «Περιφέρεια 2030» από τον Κωστή Χατζηδάκη και τον Θανάση Κοντογεώργη. Η κυβέρνηση θέλει να συνδέσει τις τοπικές ανάγκες με ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο, με έμφαση στις υποδομές, στις χρηματοδοτήσεις και στα έργα που μπορούν να αλλάξουν την παραγωγική εικόνα των περιφερειών. Στην ατζέντα βρίσκονται ακόμη τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια για τον τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα οποία έχουν ήδη προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας. Έτσι, το σημερινό Υπουργικό Συμβούλιο αποτελεί στην πραγματικότητα την πρώτη μεγάλη κυβερνητική στάση πριν από τη ΔΕΘ. Στο τραπέζι βρίσκονται το κλείσιμο του RRF, η ψηφιακή κληρονομιά του Ταμείου, η ακρίβεια, η περιφέρεια, οι επενδύσεις και οι εθνικές προτεραιότητες. Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει το Μέγαρο Μαξίμου είναι σαφές: το «Ελλάδα 2.0» κλείνει, αλλά ο λογαριασμός της επόμενης ημέρας μόλις ανοίγει. Και η ΔΕΘ θα είναι το πρώτο μεγάλο πολιτικό βήμα για να παρουσιαστεί η απάντηση.
