Η κατάργηση μιας σειράς πιστοποιητικών που μέχρι σήμερα ζητούνται από πολίτες και επιχειρήσεις, παρά το γεγονός ότι πολλές από τις πληροφορίες υπάρχουν ήδη στα πληροφοριακά συστήματα του κράτους, αποτελεί τον πυρήνα της νέας παρέμβασης για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας που παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.
Η βασική αλλαγή που προωθείται είναι η μεταφορά της ευθύνης από τον πολίτη στη διοίκηση. Δηλαδή, αντί ο πολίτης να αναζητά έγγραφα από διαφορετικές υπηρεσίες και να τα καταθέτει εκ νέου σε κάθε συναλλαγή, το Δημόσιο θα αξιοποιεί τις διαθέσιμες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων και θα προχωρά στις απαραίτητες διασταυρώσεις. Όπου αυτό δεν είναι άμεσα εφικτό, τα πιστοποιητικά θα αντικαθίστανται από υπεύθυνες δηλώσεις, με τον πολίτη να δηλώνει την ακρίβεια των στοιχείων που παρέχει.
Από το «χαρτί του πολίτη» στις ψηφιακές διασταυρώσεις του κράτους
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο την απλοποίηση μιας διαδικασίας, αλλά αλλάζει τη λογική λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης. Η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει τη λογική του «χαρτιού για το χαρτί» και να καθιερώσει την αρχή ότι το κράτος δεν πρέπει να ζητά από τον πολίτη πληροφορίες που ήδη διαθέτει.
Πρόκειται για την εφαρμογή της αρχής «once only», σύμφωνα με την οποία οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δεν θα υποχρεώνονται να προσκομίζουν επανειλημμένα τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές υπηρεσίες. Αντίθετα, οι δημόσιες δομές θα αξιοποιούν τις διασυνδεδεμένες βάσεις δεδομένων και θα πραγματοποιούν αυτόματα τους απαραίτητους ελέγχους.
Η παρέμβαση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια αναδιοργάνωσης των κρατικών υπηρεσιών, καθώς η απλοποίηση των διαδικασιών θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για τη βελτίωση της καθημερινότητας πολιτών και επιχειρήσεων. Η γραφειοκρατία, όπως επισημάνθηκε, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο, καθώς αυξάνει τον χρόνο και το κόστος για διοικητικές πράξεις, επενδύσεις και συναλλαγές με το Δημόσιο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον έλεγχο της αξιοπιστίας των νέων διαδικασιών. Η αντικατάσταση των πιστοποιητικών από υπεύθυνες δηλώσεις δεν σημαίνει κατάργηση των ελέγχων, αλλά αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αυτοί πραγματοποιούνται. Οι υπηρεσίες θα μπορούν να ελέγχουν εκ των υστέρων τα στοιχεία μέσω ψηφιακών διασταυρώσεων, ενώ σε περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων θα ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.
Η κυβερνητική στόχευση είναι η δημιουργία ενός κράτους που θα λειτουργεί περισσότερο ως πάροχος υπηρεσιών και λιγότερο ως μηχανισμός παραγωγής διοικητικών εμποδίων. Η κατάργηση πιστοποιητικών αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ψηφιακού μετασχηματισμού, στο οποίο περιλαμβάνονται η επέκταση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, η διασύνδεση μητρώων και η μεγαλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων του Δημοσίου.
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης, πάντως, θα κριθεί στην εφαρμογή της, καθώς το μεγαλύτερο στοίχημα παραμένει η ομοιόμορφη υιοθέτηση των νέων διαδικασιών από όλες τις υπηρεσίες και η εξάλειψη παλαιών πρακτικών που εξακολουθούν να δημιουργούν καθυστερήσεις και ταλαιπωρία.
