Η ολοκλήρωση, στις 31 Αυγούστου 2026, του φυσικού αντικειμένου που συνδέεται με τα ορόσημα και τους στόχους του Ταμείου Ανάκαμψης μεταφέρει πλέον το βάρος στα έργα ΤΠΕ που βρίσκονται ακόμη σε φάση υλοποίησης. Η κρίσιμη παράμετρος για το επόμενο διάστημα είναι η διάκριση μεταξύ των έργων που μπορούν να ολοκληρώσουν το φυσικό τους αντικείμενο εντός του ισχύοντος πλαισίου και εκείνων για τα οποία απαιτείται διαφορετική πηγή χρηματοδότησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει την 31η Αυγούστου 2026 ως καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση των οροσήμων και των στόχων του RRF. Η διαδικασία των τελικών αιτημάτων πληρωμής, ωστόσο, συνεχίζεται έως το τέλος του έτους. Η Ελλάδα υπέβαλε στις 30 Σεπτεμβρίου το 9ο και τελικό αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και το 8ο και τελικό αίτημα δανείων, συνολικού ύψους 6,75 δισ. ευρώ και με 123 ορόσημα και στόχους. Συνολικά, το «Ελλάδα 2.0» αντιστοιχεί σε 35,95 δισ. ευρώ και 376 ορόσημα και στόχους.
Το κλείσιμο των έργων ΤΠΕ
Για τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, η 31η Αυγούστου δεν αποτελεί ενιαία ημερομηνία ολοκλήρωσης κάθε επιμέρους φυσικού αντικειμένου. Το ισχύον ελληνικό σύστημα διαχείρισης του RRF προβλέπει, όπου αυτό αποτυπώνεται στην αντίστοιχη απόφαση ένταξης, δυνατότητα ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η ημερομηνία αυτή δεν συνιστά παράταση των οροσήμων και των στόχων του Ταμείου. Η διάκριση είναι κρίσιμη για το χαρτοφυλάκιο των ΤΠΕ, καθώς περιλαμβάνει πληροφοριακά συστήματα, υποδομές cloud, διαλειτουργικότητα, ψηφιοποίηση διαδικασιών, κυβερνοασφάλεια και ψηφιακές υπηρεσίες. Ενδεικτικά, το χαρτοφυλάκιο του «Ελλάδα 2.0» περιλαμβάνει έργα για την αναβάθμιση κεντρικών υποδομών υπολογιστικού νέφους, τον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημοσιονομικής διαχείρισης, της Δικαιοσύνης και των φορολογικών και τελωνειακών αρχών, καθώς και υποδομές οπτικών ινών σε δημόσια κτίρια. Το επόμενο διάστημα, επομένως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η αποτύπωση της προόδου ανά έργο: φυσικό αντικείμενο, συμβατικές υποχρεώσεις, παραδοτέα και δυνατότητα ολοκλήρωσης εντός του προβλεπόμενου χρόνου. Για όσα έργα δεν είναι δυνατό να ολοκληρωθούν στο πλαίσιο του RRF, η συνέχιση της χρηματοδότησής τους πρέπει να συνδεθεί με τα διαθέσιμα εθνικά ή συγχρηματοδοτούμενα εργαλεία.
ΕΣΠΑ και ΕΠΑ στη χρηματοδότηση της επόμενης φάσης
Το ΕΣΠΑ 2021-2027 αποτελεί τον βασικό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μηχανισμό της περιόδου μετά το RRF. Η ενδιάμεση αναθεώρηση των Προγραμμάτων οδήγησε σε ανακατεύθυνση 2,13 δισ. ευρώ προς νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, ενώ για σχεδόν το σύνολο των Προγραμμάτων διασφαλίστηκε επέκταση της επιλεξιμότητας των δαπανών έως το 2030. Για τις ΤΠΕ, η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έργα ψηφιακού μετασχηματισμού μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και ένταξης, να συνεχιστούν μέσω των Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ. Παράλληλα, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 συγκροτεί τον βασικό εθνικό μηχανισμό χρηματοδότησης της περιόδου. Το συνολικό πλαίσιο του ΕΠΑ ανέρχεται σε περίπου 23 δισ. ευρώ έως το 2030, περιλαμβάνοντας περίπου 5,8 δισ. ευρώ για την ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης Προγραμματικής Περιόδου.
Ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο έχει ότι το ΕΠΑ 2026-2030 περιλαμβάνει αυτοτελή Αναπτυξιακό Στόχο «Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη». Ήδη από τον Ιούλιο έχουν ενεργοποιηθεί προσκλήσεις για δράσεις ψηφιοποίησης και αυτοματοποίησης διαδικασιών στο πλαίσιο του συγκεκριμένου στόχου. Έτσι διαμορφώνεται το χρηματοδοτικό περιβάλλον της επόμενης περιόδου: το RRF ολοκληρώνει τον κύκλο των οροσήμων και των στόχων του, το ΕΣΠΑ παραμένει ο βασικός ευρωπαϊκός μηχανισμός συγχρηματοδότησης και το ΕΠΑ ενισχύει τον ρόλο των εθνικών πόρων στη συνέχιση και ανάπτυξη επενδύσεων. Για τα έργα ΤΠΕ που δεν θα έχουν ολοκληρώσει το φυσικό τους αντικείμενο έως το προβλεπόμενο όριο, το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον η τεκμηριωμένη μετάβαση σε συμβατό χρηματοδοτικό πλαίσιο και όχι η παράταση του RRF.
