Το ζήτημα των χιλιάδων συμβασιούχων που απασχολούνται στους Δήμους μέσω συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας, καθώς το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να δώσει μια πιο μόνιμη απάντηση σε ένα πρόβλημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και χρόνια. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται οι εργαζόμενοι στους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, αλλά και προσωπικό που απασχολείται σε κοινωνικές, ανταποδοτικές και άλλες δημοτικές υπηρεσίες. Ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, επεξεργάζεται ένα πολυεπίπεδο σχέδιο που φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο για τη σταδιακή μονιμοποίηση προσωπικού το οποίο μέχρι σήμερα καλύπτει πάγιες ανάγκες μέσω συμβάσεων που συνδέονται με χρηματοδοτήσεις του ΕΣΠΑ. Η πρωτοβουλία συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας με θεσμικές αλλαγές που στοχεύουν σε πιο μόνιμες λύσεις για τα επόμενα χρόνια.
Οι βασικές κατευθύνσεις της πρότασης αποτυπώνονται σε επιστολή που απέστειλε ο υπουργός προς το προεδρείο της ΠΟΕ-ΟΤΑ. Το σχέδιο στηρίζεται σε τρεις διακριτούς άξονες: τη δημιουργία ειδικής διαδικασίας προσλήψεων με ενισχυμένη μοριοδότηση για όσους ήδη εργάζονται στις δομές, την εξαίρεση συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων από την υποχρεωτική άσκηση έφεσης σε δικαστικές υποθέσεις ανανέωσης συμβάσεων και την παράταση λειτουργίας ορισμένων παιδικών σταθμών που δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί στις προβλεπόμενες προδιαγραφές.
Η τελική μορφή της πρότασης αναμένεται να παρουσιαστεί στις 10 Ιουνίου, ενώ οι εργαζόμενοι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν ήδη προγραμματίσει κινητοποιήσεις, με 24ωρη απεργία στους Δήμους στις 12 Ιουνίου 2026. Παράλληλα, στους κόλπους της δημόσιας διοίκησης αναπτύσσεται συζήτηση για το κατά πόσο το μοντέλο που σχεδιάζεται για τους εργαζόμενους στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες κατηγορίες συμβασιούχων που απασχολούνται σε φορείς του Δημοσίου μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ.
Ειδική διαδικασία προσλήψεων με προβάδισμα στην εμπειρία
Στην επιστολή του, ο κ. Λιβάνιος σημειώνει ότι η νέα προσέγγιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο πρόβλημα λαμβάνοντας υπόψη τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες στο παρελθόν έχουν θέσει περιορισμούς σε αντίστοιχες ρυθμίσεις. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται ένα πλαίσιο που θα διαθέτει επαρκή νομική και συνταγματική θωράκιση, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία.
Πρώτος άξονας της παρέμβασης είναι η δημιουργία ειδικής διαδικασίας πρόσληψης για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής», μέσω του οποίου χρηματοδοτείται μεγάλο μέρος του προσωπικού στους βρεφονηπιακούς σταθμούς. Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι να καλυφθούν οι οργανικές θέσεις με τρόπο που θα αναγνωρίζει και θα αξιοποιεί την εμπειρία των εργαζομένων. που ήδη υπηρετούν στις συγκεκριμένες δομές. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται αυξημένη μοριοδότηση για το υφιστάμενο προσωπικό, ώστε η επαγγελματική εμπειρία να αποτελέσει βασικό πλεονέκτημα στη διαδικασία επιλογής. Στόχος είναι η πλήρης στελέχωση των παιδικών σταθμών σύμφωνα με τις απαιτήσεις του πρότυπου κανονισμού λειτουργίας. Η νέα διαδικασία προβλέπει ως βασική προϋπόθεση τουλάχιστον δύο έτη επαγγελματικής εμπειρίας. Παράλληλα σχεδιάζεται η δημιουργία ενιαίου πίνακα κατάταξης, ο οποίος θα ανανεώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και θα χρησιμοποιείται τόσο για την κάλυψη οργανικών θέσεων όσο και για έκτακτες ανάγκες που θα προκύπτουν στο μέλλον. Από τον ίδιο μηχανισμό θα μπορούν επίσης να καλύπτονται νέες μόνιμες θέσεις που ενδεχομένως δημιουργηθούν τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του υπουργείου ότι η συγκεκριμένη διαδικασία ενδέχεται να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες κοινωνικές δομές των Δήμων που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους. Η χρηματοδότηση πολλών από αυτά τα προγράμματα έχει ήδη διασφαλιστεί έως το 2029, γεγονός που δημιουργεί προϋποθέσεις για μια ευρύτερη εφαρμογή του ίδιου μοντέλου. Τα ακριβή κριτήρια μοριοδότησης αναμένεται να καθοριστούν σε επόμενο στάδιο, είτε μέσω ειδικού θεσμικού πλαισίου είτε μέσω Προεδρικού Διατάγματος που θα αποσταλεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας για έλεγχο. Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στη θωράκιση της διαδικασίας έναντι πιθανών νομικών αμφισβητήσεων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, οι σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες επιδιώκεται να ολοκληρωθούν εντός του Ιουνίου του 2026. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι η συνέχιση της απασχόλησης των εργαζομένων διασφαλίζεται μέσω του υφιστάμενου συγχρηματοδοτούμενου προγράμματος τουλάχιστον έως το 2027.
Νέο πλαίσιο για τις δικαστικές διεκδικήσεις των συμβασιούχων
Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ζήτημα των δικαστικών διεκδικήσεων και ειδικότερα την υποχρεωτική άσκηση έφεσης από τους Δήμους σε περιπτώσεις ανανέωσης συμβάσεων. Η πρόθεση του υπουργείου είναι να επεκταθεί το καθεστώς μη υποχρεωτικής έφεσης πέρα από τους εργαζομένους των παιδικών σταθμών και σε προσωπικό που υπηρετεί σε κοινωνικές δομές, ανταποδοτικές υπηρεσίες, τεχνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες πρασίνου, πολιτισμού και αθλητισμού. Η ρύθμιση θα αφορά εργαζόμενους που έχουν συμπληρώσει συνολικά δύο έτη υπηρεσίας στον ίδιο φορέα από την 1η Ιανουαρίου 2023 και μετά. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι Δήμοι δεν θα είναι υποχρεωμένοι να προσφεύγουν σε εφέσεις με στόχο τη λύση της εργασιακής σχέσης, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα σε πολλές περιπτώσεις. Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι δεν θα υπάγονται στις προβλέψεις του άρθρου 731 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο από την ΚΕΔΕ όσο και από την ΠΟΕ-ΟΤΑ. Η συγκεκριμένη διάταξη προβλέπει την υποχρεωτική συμμετοχή των υπουργείων Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στις σχετικές δικαστικές διαδικασίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Με βάση τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται στην επιστολή, οι εξαιρέσεις αυτές θα διευρυνθούν, περιορίζοντας σημαντικά τα εμπόδια που συναντούν σήμερα οι συμβασιούχοι στις δικαστικές τους διεκδικήσεις. Παράλληλα εξετάζεται η δημιουργία ενός συνολικού πλαισίου που θα καθορίζει με σαφήνεια τον τρόπο εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν τη μετατροπή συμβάσεων εργασίας.
Διετής παράταση στους παιδικούς σταθμούς και προοπτική επέκτασης του μοντέλου
Ο τρίτος άξονας αφορά μια ειδική κατηγορία παιδικών σταθμών που δεν έχουν ακόμη συμμορφωθεί πλήρως με τις προδιαγραφές του Προεδρικού Διατάγματος 99/2017. Το υπουργείο εξετάζει τη δυνατότητα να δοθεί παράταση λειτουργίας για δύο επιπλέον σχολικά έτη, κατόπιν απόφασης των δημοτικών συμβουλίων. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση εκατοντάδων θέσεων εργασίας που χρηματοδοτούνται έμμεσα μέσω των voucher του προγράμματος «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής». Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται το ενδεχόμενο διακοπής λειτουργίας δομών που θα οδηγούσε αυτομάτως και σε απώλεια θέσεων εργασίας. Εφόσον τελικά υιοθετηθεί η συγκεκριμένη ρύθμιση, οι σταθμοί αυτοί θα μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν έως και το 2028, προσφέροντας ένα μεταβατικό διάστημα προσαρμογής στις απαιτούμενες προδιαγραφές και ταυτόχρονα διασφαλίζοντας τη συνέχιση της απασχόλησης για σημαντικό αριθμό εργαζομένων.
Την ίδια στιγμή, η αναφορά του υπουργείου στην πιθανή εφαρμογή του ίδιου μοντέλου και σε άλλες κοινωνικές δομές που χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ έως το 2029 δείχνει ότι η παρέμβαση δεν αντιμετωπίζεται ως μια αποσπασματική λύση για τους παιδικούς σταθμούς. Αντίθετα, αποτελεί ενδεχομένως το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης του καθεστώτος απασχόλησης χιλιάδων συμβασιούχων στους Δήμους και ευρύτερα στη δημόσια διοίκηση, με στόχο τη μεγαλύτερη εργασιακή σταθερότητα και τη διατήρηση κρίσιμων κοινωνικών υπηρεσιών.
