Ελάχιστες αποστάσεις από κατοικημένες περιοχές, αυστηρότεροι περιβαλλοντικοί και πολεοδομικοί όροι, περιορισμοί στην κατανάλωση ηλεκτρικού χώρου και κατάργηση ειδικών προνομιακών όρων δόμησης περιλαμβάνει η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη ρύθμιση της ανάπτυξης των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα. Με τροπολογία που κατέθεσε στο νομοσχέδιο για τη βελτίωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το κόμμα ζητά ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο αδειοδότησης και εγκατάστασης των μεγάλων ψηφιακών υποδομών, υποστηρίζοντας ότι οι προβλέψεις της κυβέρνησης δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει η συγκέντρωση τέτοιων επενδύσεων σε συγκεκριμένες περιοχές. Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα διεκδικεί μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά υποδομών Cloud και Τεχνητής Νοημοσύνης, προσελκύοντας επενδύσεις από διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους. Η ανάπτυξη Data Centers αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επέκταση των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, την εκπαίδευση και λειτουργία συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, την αποθήκευση και επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις σε ηλεκτρική ενέργεια, νερό, γη και υποδομές.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τα Data Centers. Η υπερσυγκέντρωση των επενδύσεων
Κεντρικός άξονας της τροπολογίας είναι η θέσπιση συγκεκριμένων κανόνων χωροθέτησης, ώστε η ανάπτυξη των Data Centers να μην πραγματοποιείται χωρίς επαρκή συντονισμό με τον οικιστικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό. Ειδικότερα, το ΠΑΣΟΚ προτείνει τον καθορισμό ελάχιστων αποστάσεων από οικιστικές ζώνες, την επιβολή αυστηρότερων περιβαλλοντικών περιορισμών, την εισαγωγή ειδικών απαιτήσεων για την αντιμετώπιση της ηχορύπανσης και των επιπτώσεων στο μικροκλίμα, καθώς και την αυστηρότερη πολεοδομική αντιμετώπιση των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων. Παράλληλα, ζητά την κατάργηση ειδικών προνομιακών όρων δόμησης που μπορούν να διευκολύνουν την εγκατάσταση μεγάλων Κέντρων Δεδομένων χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τη θέσπιση ειδικών όρων για τη διάθεση ηλεκτρικού χώρου σε εγκαταστάσεις Data Centers που βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Με την τελευταία αυτή πρόβλεψη, η συζήτηση μεταφέρεται από την αποκλειστικά πολεοδομική διάσταση στο ευρύτερο ζήτημα της ενεργειακής επάρκειας και της κατανομής των διαθέσιμων ηλεκτρικών υποδομών. Τα μεγάλα Data Centers απαιτούν σημαντική ισχύ για τη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων τους, ενώ η ανάγκη αδιάλειπτης τροφοδοσίας επιβάλλει πρόσθετες απαιτήσεις στις ενεργειακές υποδομές και στα δίκτυα.
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ και υπεύθυνος του Κοινοβουλευτικού Τομέα Ενέργειας, Φραγκίσκος Παρασύρης, υποστηρίζει ότι απαιτείται ένα πιο οργανωμένο και λεπτομερές θεσμικό πλαίσιο, πριν από την περαιτέρω ανάπτυξη της συγκεκριμένης αγοράς. Όπως επισημαίνει, ζητούμενο είναι να τεθούν σαφείς κανόνες για την είσοδο και εγκατάσταση των Data Centers στην ελληνική αγορά, προκειμένου να αποτραπούν σοβαρές και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες επιπτώσεις από την άναρχη, ασυντόνιστη και σε ορισμένες περιπτώσεις υπερσυγκεντρωμένη χωροθέτησή τους. Η πολιτική αυτή θέση αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα για τον σχεδιασμό της ψηφιακής οικονομίας: η προσέλκυση επενδύσεων δεν εξαρτάται μόνο από την ταχύτητα αδειοδότησης και την ύπαρξη διαθέσιμων εκτάσεων, αλλά και από τη δυνατότητα των ενεργειακών, υδροδοτικών και μεταφορικών υποδομών να υποστηρίξουν τη λειτουργία τους χωρίς να επιβαρύνονται δυσανάλογα οι τοπικές κοινωνίες.
Το ενεργειακό αποτύπωμα στο επίκεντρο
Πέρα από τη χωροθέτηση, η πρόταση ανοίγει τη συζήτηση για το πώς θα κατανέμεται ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος μεταξύ των νέων επενδύσεων και των υπόλοιπων δραστηριοτήτων. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς η επέκταση των υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνει τις ανάγκες σε ηλεκτρική ισχύ, ενώ η συγκέντρωση μεγάλων εγκαταστάσεων σε περιορισμένες γεωγραφικές ζώνες μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στα δίκτυα. Στην πραγματικότητα, η συζήτηση για τα Data Centers δεν αφορά πλέον μόνο την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων. Αφορά τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, την επάρκεια των δικτύων μεταφοράς και διανομής, τη χρήση υδάτινων πόρων για την ψύξη των εγκαταστάσεων, την περιβαλλοντική επιβάρυνση και τη συμβατότητα των επενδύσεων με τον χωροταξικό σχεδιασμό. Η τροπολογία του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εντάξει αυτές τις παραμέτρους σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο, θέτοντας ως βασική προϋπόθεση την οργανωμένη ανάπτυξη των υποδομών. Η πρόταση, ωστόσο, δεν εξειδικεύει στο δημοσιευμένο κείμενο συγκεκριμένα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικής ισχύος, υδάτινων πόρων ή αριθμητικές αποστάσεις από οικισμούς.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση έρχεται ενώ το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προωθεί δικό του πλαίσιο για την εγκατάσταση και λειτουργία των Data Centers. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι σχετικές ρυθμίσεις είναι αυστηρές, ωστόσο το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι απαιτούνται πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι χωροταξικές, περιβαλλοντικές και ενεργειακές συνέπειες των μεγάλων επενδύσεων. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να φανεί κατά πόσο οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης και ποιες από αυτές θα ενσωματωθούν τελικά στο θεσμικό πλαίσιο. Το βασικό διακύβευμα για την ελληνική αγορά είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για τις επενδύσεις, το οποίο θα συνδυάζει την ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών με την ενεργειακή επάρκεια, την προστασία του περιβάλλοντος και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη των Data Centers και των υποδομών AI, αλλά η επενδυτική αυτή στρατηγική προϋποθέτει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και επαρκείς υποδομές.
