Νέους κοινούς κανόνες για την ταυτοποίηση πολιτών, επαγγελματιών υγείας και παρόχων θεσπίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δημιουργώντας το πλαίσιο για ασφαλέστερη διασυνοριακή ανταλλαγή ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας. Ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2099, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 22 Σεπτεμβρίου, καθορίζει τις απαιτήσεις για έναν διαλειτουργικό μηχανισμό ταυτοποίησης και επαλήθευσης ταυτότητας μέσω του MyHealth@EU.
Στόχος είναι, όταν ένας πολίτης χρειάζεται υπηρεσίες υγείας σε άλλη χώρα της ΕΕ και ζητείται η ανταλλαγή των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας του, να μπορεί να ταυτοποιείται με ασφάλεια και να αντιστοιχίζεται με τα δεδομένα του ηλεκτρονικού φακέλου υγείας του στη χώρα προέλευσής του. Το ζήτημα προκύπτει επειδή τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα και αναγνωριστικά για την ταυτοποίηση των πολιτών τους.
Η Ελλάδα πρέπει να ορίσει τα δικά της χαρακτηριστικά
Ο νέος Κανονισμός δεν δημιουργεί έναν ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό υγείας. Αντίθετα, προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος θα καθορίσει το δικό του σύνολο «χαρακτηριστικών ταυτοποίησης υγείας», τα οποία θα χρησιμοποιούνται για την επαλήθευση της ταυτότητας των φυσικών προσώπων σε σχέση με τους ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας τους στο πλαίσιο της διασυνοριακής ανταλλαγής δεδομένων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να κοινοποιήσουν τα συγκεκριμένα σύνολα χαρακτηριστικών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τις 26 Μαρτίου 2028, ενώ κάθε μεταγενέστερη αλλαγή θα πρέπει επίσης να γνωστοποιείται στην Επιτροπή.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή έρχεται πάνω σε μια υποδομή διασυνοριακής ηλεκτρονικής υγείας που ήδη λειτουργεί για συγκεκριμένες υπηρεσίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει ήδη εφαρμοστεί στη χώρα. Ο ελληνικός κόμβος του MyHealth@EU λειτουργεί από το 2023 και αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού δικτύου Εθνικών Σημείων Επαφής για την Ηλεκτρονική Υγεία.
Η υφιστάμενη υποδομή έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε πραγματικές διασυνοριακές συναλλαγές. Η ΗΔΙΚΑ ανακοίνωσε στις 30 Απριλίου 2026 την επιτυχή εκτέλεση ελληνικής ηλεκτρονικής συνταγής σε φαρμακείο στη Λεμεσό, μέσω της διασύνδεσης των δύο εθνικών κόμβων. Η συγκεκριμένη περίπτωση επιβεβαιώνει ότι ορισμένες διασυνοριακές υπηρεσίες δεν βρίσκονται μόνο σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί στην πράξη.
Παράλληλα, η ελληνική υποδομή υποστηρίζει τη διασυνοριακή υπηρεσία του Συνοπτικού Ιστορικού Υγείας, στο πλαίσιο των χωρών που συμμετέχουν στις σχετικές υπηρεσίες. Ωστόσο, η ύπαρξη και λειτουργία των συγκεκριμένων υπηρεσιών δεν πρέπει να συγχέεται με την πλήρη εφαρμογή του νέου μηχανισμού ταυτοποίησης που θεσπίζει ο Κανονισμός 2026/2099. Οι νέοι κανόνες έχουν δικό τους χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και απαιτούν από κάθε κράτος μέλος να καθορίσει τα χαρακτηριστικά ταυτοποίησης που θα χρησιμοποιεί.
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού
Στο νέο σύστημα εντάσσεται και το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας. Ο πολίτης θα μπορεί, κατόπιν αιτήματός του, να λάβει από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο οποίο είναι ασφαλισμένος τα χαρακτηριστικά ταυτοποίησης υγείας του σε μορφή ηλεκτρονικής βεβαίωσης χαρακτηριστικών και να τα αποθηκεύσει στο Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι.
Όταν τα χαρακτηριστικά αυτά παρουσιάζονται μέσω του Wallet, ο επαγγελματίας ή ο πάροχος υγείας που ζητά την ανταλλαγή των δεδομένων θα πρέπει να τα αποδέχεται. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας κοινός τρόπος παρουσίασης των απαιτούμενων στοιχείων ταυτοποίησης, ώστε να μπορεί να πραγματοποιείται η διαδικασία αναγνώρισης του πολίτη στο πλαίσιο της διασυνοριακής ανταλλαγής δεδομένων.
Σημαντικό είναι ότι το Wallet δεν μετατρέπεται σε αποθετήριο του ιατρικού φακέλου. Ο Κανονισμός προβλέπει την αποθήκευση των απαραίτητων χαρακτηριστικών ταυτοποίησης υγείας, όχι των ίδιων των δεδομένων υγείας. Ο Κανονισμός αφορά τον μηχανισμό ταυτοποίησης και ανταλλαγής των απαιτούμενων στοιχείων μέσω του MyHealth@EU και δεν προβλέπει την αποθήκευση των ίδιων των δεδομένων υγείας στο Wallet.
Επιπλέον, η χρήση του Wallet από τον πολίτη δεν παρουσιάζεται στον Κανονισμό ως υποχρεωτική. Η δυνατότητα έκδοσης και αποθήκευσης των χαρακτηριστικών στο Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι προβλέπεται όταν το φυσικό πρόσωπο επιλέγει να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο μέσο ηλεκτρονικής ταυτοποίησης.
Αυστηρότεροι κανόνες ταυτοποίησης από το 2030
Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και σταδιακή ενίσχυση των απαιτήσεων ασφαλείας. Ο Κανονισμός εφαρμόζεται από τις 26 Μαρτίου 2027, ενώ οι διατάξεις που αφορούν την έκδοση των χαρακτηριστικών ταυτοποίησης υγείας και την αποδοχή τους μέσω του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού εφαρμόζονται από τις 26 Μαρτίου 2029.
Από τις 26 Μαρτίου 2030, τα μέσα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης που χρησιμοποιούνται για την ταυτοποίηση φυσικών προσώπων των οποίων τα δεδομένα ανταλλάσσονται μέσω του MyHealth@EU θα πρέπει να παρέχουν υψηλό επίπεδο διασφάλισης. Για τους επαγγελματίες υγείας, αντίστοιχη απαίτηση υψηλού επιπέδου ηλεκτρονικής ταυτοποίησης τίθεται από τις 26 Μαρτίου 2032.
Παράλληλα, κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να προσδιορίσει τις αρμόδιες οντότητες που είναι υπεύθυνες για την ταυτοποίηση, την επαλήθευση της ταυτότητας και την εξουσιοδότηση των επαγγελματιών υγείας και των παρόχων που ζητούν διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων. Για τους επαγγελματίες υγείας, ο Κανονισμός προβλέπει συγκεκριμένα στοιχεία ταυτοποίησης, μεταξύ των οποίων το ονοματεπώνυμο, η χώρα, το αναγνωριστικό του επαγγελματία, ο επαγγελματικός ρόλος και, όπου απαιτείται, το αναγνωριστικό του παρόχου υγείας.
Ο νέος μηχανισμός εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας και αντιμετωπίζει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα της διασυνοριακής περίθαλψης, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο ένα σύστημα υγείας μιας χώρας θα αναγνωρίζει με ασφάλεια τον ασθενή και τον επαγγελματία υγείας μιας άλλης χώρας, χωρίς να χρειάζεται να αντικατασταθούν τα εθνικά συστήματα.
Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι επομένως διπλή. Υπάρχει ήδη ενεργή διασύνδεση με το MyHealth@EU και έχουν πραγματοποιηθεί πραγματικές διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρονικής υγείας. Ταυτόχρονα, ο νέος Κανονισμός θέτει πρόσθετες απαιτήσεις που δεν θεωρούνται αυτομάτως καλυμμένες από την υφιστάμενη λειτουργία. Η Ελλάδα, όπως όλα τα κράτη μέλη, θα πρέπει να καθορίσει και να κοινοποιήσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το δικό της σύνολο χαρακτηριστικών ταυτοποίησης υγείας έως τις 26 Μαρτίου 2028 και στη συνέχεια να προσαρμόσει τη λειτουργία της στις απαιτήσεις και στα χρονοδιαγράμματα του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
