Ο διαγωνισμός για το νέο σύστημα έκδοσης των εγγράφων ασφαλείας του Δημοσίου μπαίνει πλέον στην κρίσιμη φάση του, όμως η επιλογή αναδόχου και η υπογραφή της σύμβασης βρίσκονται ακόμη αρκετά στάδια μακριά. Πρώτα θα ξεκαθαρίσει ποιοι υποψήφιοι πληρούν τις προϋποθέσεις, στη συνέχεια θα ακολουθήσει ο ανταγωνιστικός διάλογος με τους προεπιλεγμένους συμμετέχοντες και μόνο στο τέλος θα ζητηθούν οι τελικές δεσμευτικές προσφορές. Πρόκειται για το έργο του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Εντύπων Ασφαλείας (ΟΠΣΕΑ), στο οποίο εντάσσεται και η νέα ελληνική ταυτότητα – η «κάρτα του πολίτη». Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 515,4 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ή 415,65 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ προβλέπεται και προαιρετική επέκταση της σύμβασης.
Πρώτα θα ξεκαθαρίσει ποιοι συνεχίζουν
Η διαδικασία ξεκινά από την Α΄ φάση, η οποία αφορά την προεπιλογή των υποψηφίων. Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των αιτήσεων συμμετοχής έχει μεταφερθεί στις 12 Οκτωβρίου 2026. Μετά την υποβολή των φακέλων, θα ακολουθήσει ο έλεγχος από την αναθέτουσα αρχή. Δεν πρόκειται ακόμη για προσφορές και δεν είναι το στάδιο στο οποίο επιλέγεται ο ανάδοχος. Ελέγχονται οι προϋποθέσεις συμμετοχής, οι λόγοι αποκλεισμού, η οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια, αλλά και η τεχνική και επαγγελματική ικανότητα των υποψηφίων. Από αυτή τη διαδικασία θα προκύψουν οι υποψήφιοι που θα περάσουν στη Β΄ φάση. Η προκήρυξη προβλέπει ότι στη δεύτερη φάση θα προσκληθούν τουλάχιστον τρεις υποψήφιοι που πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια.
Μετά αρχίζει ο ανταγωνιστικός διάλογος
Εδώ βρίσκεται η ουσία του συγκεκριμένου διαγωνισμού. Η Β΄ φάση δεν ξεκινά με την κατάθεση μιας έτοιμης τελικής προσφοράς. Περιλαμβάνει πρώτα το στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου, μέσα από το οποίο η αναθέτουσα αρχή και οι προεπιλεγμένοι υποψήφιοι θα εξετάσουν και θα οριστικοποιήσουν τις τεχνικές και συμβατικές παραμέτρους της λύσης. Ο διάλογος μπορεί να πραγματοποιηθεί σε διαδοχικά στάδια, με την προκήρυξη να προβλέπει ακόμη και τη δυνατότητα σταδιακού περιορισμού των συμμετεχόντων. Στόχος είναι να οριστικοποιηθεί το αντικείμενο και οι όροι πάνω στους οποίους θα στηριχθούν οι τελικές προσφορές. Με απλά λόγια, πρώτα θα συζητηθεί και θα κλειδώσει τι ακριβώς θα παραδοθεί και με ποιους όρους και μετά θα ζητηθεί από τους υποψηφίους να δώσουν την τελική τους τιμή και προσφορά. Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η διαδικασία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα.
Όταν τελειώσει ο διάλογος, αρχίζει η τελική αναμέτρηση
Με την ολοκλήρωση του ανταγωνιστικού διαλόγου η διαδικασία περνά στο δεύτερο υποστάδιο της Β΄ φάσης: την υποβολή των δεσμευτικών προσφορών. Εδώ πλέον οι υποψήφιοι θα καταθέσουν τις τελικές προσφορές τους με βάση τη λύση και τους όρους που θα έχουν διαμορφωθεί κατά τον διάλογο. Η προκήρυξη ορίζει ως κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής. Επομένως, μετά την ολοκλήρωση του διαλόγου το βάρος μεταφέρεται στην τελική αξιολόγηση των δεσμευτικών προσφορών. Ακολουθεί ο έλεγχος των προσφορών, η αξιολόγηση και η διαδικασία ανάδειξης του αναδόχου. Στη συνέχεια θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και εγκρίσεις πριν από την οριστική κατακύρωση και την υπογραφή της σύμβασης.
Η διαδρομή μέχρι τα 515 εκατ. ευρώ
Επομένως, η πραγματική διαδρομή του έργου είναι:
Αιτήσεις συμμετοχής → έλεγχος προϋποθέσεων → προεπιλογή υποψηφίων → ανταγωνιστικός διάλογος → οριστικοποίηση λύσεων και όρων → τελικές δεσμευτικές προσφορές → αξιολόγηση → ανάδειξη αναδόχου → προβλεπόμενοι έλεγχοι και εγκρίσεις → οριστική κατακύρωση → υπογραφή σύμβασης.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή φάση του διαγωνισμού απέχει σημαντικά από την τελική επιλογή. Το ποσό των 515,4 εκατ. ευρώ είναι η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης και όχι ένα ποσό που έχει ήδη ανατεθεί σε συγκεκριμένο ανάδοχο. Επιπλέον, η προκήρυξη προβλέπει ότι η εκτιμώμενη αξία μπορεί να προσαρμοστεί μετά την ολοκλήρωση του διαλόγου, ενώ η αναθέτουσα αρχή διατηρεί δικαίωμα αυξομείωσης της εκτιμώμενης αξίας έως και 30%, εφόσον αυτό απαιτηθεί από την οριστικοποίηση του αντικειμένου του έργου. Υπάρχει και ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο: η υπογραφή της σύμβασης δεν σημαίνει ότι την επόμενη ημέρα θα αρχίσει η έκδοση των νέων ταυτοτήτων. Η προκήρυξη προβλέπει εύλογο χρόνο 18 μηνών για την υλοποίηση του κυρίως έργου, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής, την προμήθεια και εγκατάσταση εξοπλισμού και λογισμικού, την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων, τις δοκιμές, την εκπαίδευση και την πιλοτική λειτουργία. Μετά την οριστική παραλαβή προβλέπεται δεκαετής περίοδος λειτουργίας και συντήρησης.
Πότε μπορεί να υπογραφεί η σύμβαση;
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι το χρονοδιάγραμμα. Επίσημη ημερομηνία για την τελική κατακύρωση και την υπογραφή της σύμβασης δεν υπάρχει σήμερα. Και δεν θα μπορούσε να υπάρξει πριν ολοκληρωθούν η προεπιλογή, ο ανταγωνιστικός διάλογος, η υποβολή των δεσμευτικών προσφορών και η αξιολόγησή τους. Με τα σημερινά δεδομένα, και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν προσφυγές ή άλλες σοβαρές εμπλοκές, μια ρεαλιστική εκτίμηση είναι ότι η τελική κατακύρωση και η υπογραφή της σύμβασης μεταφέρονται μέσα στο 2027, με πιθανότερο ορίζοντα το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για επίσημο χρονοδιάγραμμα. Ωστόσο, με την Α΄ φάση να ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2026 και να ακολουθούν η προεπιλογή, ο ανταγωνιστικός διάλογος, οι τελικές προσφορές και η αξιολόγηση, η ολοκλήρωση όλων των σταδίων μέσα στους πρώτους μήνες του 2027 θα απαιτούσε ιδιαίτερα γρήγορη εξέλιξη της διαδικασίας.
Έτσι, το έργο των νέων ταυτοτήτων είναι πολύ πιθανό, με βάση αυτόν τον χρονικό υπολογισμό και εφόσον δεν υπάρξουν δικαστικές εμπλοκές (που θα υπάρξουν!), η σύμβαση να φτάσει για την τελική υπογραφή στην επόμενη κυβερνητική περίοδο. Αυτό, βεβαίως, αποτελεί εκτίμηση και όχι δεδομένο για το ποια κυβέρνηση θα βρίσκεται τότε στην εξουσία. Το βέβαιο είναι ότι από την υπογραφή μέχρι την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία του νέου συστήματος θα απαιτηθεί επιπλέον χρόνος. Με την προβλεπόμενη περίοδο υλοποίησης των 18 μηνών, η νέα τεχνολογική υποδομή για τα έγγραφα ασφαλείας δεν αποτελεί έργο που τελειώνει με την κατακύρωση.
Η πραγματική μάχη αρχίζει ουσιαστικά από την ημέρα της υπογραφής, η οποία για εμάς στο ICTplus.gr θα πραγματοποιηθεί, εκτός απροόπτου, με την επόμενη Κυβέρνηση.
