Σε αγώνα δρόμου έχει μπει η κυβέρνηση για την ολοκλήρωση των τελευταίων εκκρεμοτήτων που συνδέονται με την ένατη αίτηση πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση να βρίσκεται στο επίκεντρο της επιχείρησης επιτάχυνσης των διαδικασιών. Η νέα εκταμίευση, συνολικού ύψους περίπου 5,8 δισ. ευρώ, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα χρηματοδοτικά ορόσημα της χώρας, καθώς αφορά τόσο επιχορηγήσεις όσο και δανειακά εργαλεία που τροφοδοτούν επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και μεγάλα έργα σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Το χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, δεν αφήνει περιθώρια για χαλαρούς ρυθμούς μέσα στο καλοκαίρι. Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η επιτυχία της ένατης αίτησης δεν αποτελεί μόνο μια τεχνική διαδικασία απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά ένα κρίσιμο πολιτικό και οικονομικό στοίχημα, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης έχει εξελιχθεί σε βασικό μοχλό χρηματοδότησης της αναπτυξιακής στρατηγικής της χώρας.
Ο Νίκος Παπαθανάσης έχει αναλάβει τον συντονισμό της τελικής φάσης, έχοντας ζητήσει από τα συναρμόδια υπουργεία αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα και καθημερινή παρακολούθηση των εκκρεμοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίστηκαν εβδομαδιαίες τηλεδιασκέψεις καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου, ώστε κάθε υπουργείο να παρουσιάζει την πορεία υλοποίησης των δικών του οροσήμων και να αντιμετωπίζονται άμεσα τυχόν καθυστερήσεις. Η επιλογή της κυβέρνησης να συνεχίσει σε πλήρη λειτουργία τον μηχανισμό παρακολούθησης ακόμη και μέσα στην περίοδο των θερινών διακοπών αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδει το Μέγαρο Μαξίμου στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων. Παρά τις αντιδράσεις ορισμένων κυβερνητικών στελεχών για την ανάγκη συνεχούς σύνδεσης με το κυβερνητικό έργο μέσω τηλεδιασκέψεων ακόμη και από τις διακοπές, το μήνυμα είναι σαφές: οι στόχοι του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μπορούν να μετατεθούν.
Τα 36 ορόσημα που κρίνουν την επόμενη μεγάλη εκταμίευση
Η ένατη αίτηση πληρωμής συνδέεται με την ολοκλήρωση 36 συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων, οι οποίοι αφορούν ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις που σχετίζονται με τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, την ενεργειακή μετάβαση, την ενίσχυση των υποδομών, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, αλλά και αλλαγές που αποτελούν μέρος των δεσμεύσεων της Ελλάδας απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η διαδικασία αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς κάθε ορόσημο πρέπει να τεκμηριωθεί με συγκεκριμένα στοιχεία και αποδεικτικά υλοποίησης. Δεν αρκεί η έναρξη ενός έργου ή μιας μεταρρύθμισης, αλλά απαιτείται η επίτευξη των συμφωνημένων στόχων ώστε να ενεργοποιηθεί η πληρωμή.
Η κυβέρνηση έχει ήδη περάσει αρκετές δύσκολες φάσεις στην υλοποίηση του ελληνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης λειτουργεί με αυστηρά χρονοδιαγράμματα που δεν επιτρέπουν μεγάλες αποκλίσεις. Η καθυστέρηση σε έναν κρίσιμο τομέα μπορεί να επηρεάσει συνολικά την αίτηση και να μεταφέρει πίσω την εκταμίευση.
Το μήνυμα Μητσοτάκη και η πολιτική διάσταση της απορρόφησης
Την προσπάθεια παρακολουθεί στενά το Μέγαρο Μαξίμου, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να έχει ζητήσει από τον Νίκο Παπαθανάση συνεχή ενημέρωση για την πορεία των προαπαιτούμενων. Η εντολή είναι κάθε εμπλοκή που μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση να φτάνει άμεσα στο πρωθυπουργικό γραφείο, ώστε να υπάρξει πολιτική παρέμβαση όπου απαιτείται. Για την κυβέρνηση, η έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας έχει διπλή σημασία. Από τη μία πλευρά αφορά την εισροή σημαντικών κεφαλαίων στην ελληνική οικονομία σε μια περίοδο που η χώρα επιχειρεί να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και να ενισχύσει τις επενδύσεις. Από την άλλη πλευρά αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό μήνυμα για την αποτελεσματικότητα του κυβερνητικού μηχανισμού.
Το Ταμείο Ανάκαμψης έχει συνδεθεί άμεσα με την κυβερνητική ατζέντα των μεταρρυθμίσεων, καθώς μεγάλο μέρος των έργων που χρηματοδοτεί έχουν ορίζοντα πολλών ετών και αποτελούν μέρος του σχεδιασμού για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Η ένατη αίτηση πληρωμής έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Ελλάδα πλησιάζει στο τέλος της περιόδου του Ταμείου Ανάκαμψης και κάθε καθυστέρηση περιορίζει τον χρόνο για την ολοκλήρωση των επενδύσεων. Για τον λόγο αυτό ο Αύγουστος, που παραδοσιακά αποτελεί μήνα χαμηλότερων ρυθμών λειτουργίας του Δημοσίου, μετατρέπεται φέτος σε μήνα αυξημένης κυβερνητικής κινητοποίησης.
Ο Νίκος Παπαθανάσης, επομένως, καλείται να διαχειριστεί ένα από τα πιο απαιτητικά «τεστ» της περιόδου, με το βλέμμα τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, όπου η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων αποτελεί βασικό κριτήριο αξιολόγησης του κυβερνητικού έργου.
