Ένα νέο πλαίσιο για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων που πλήττονται από φυσικές καταστροφές προωθεί το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με στόχο η κρατική αρωγή να γίνεται ταχύτερα, με λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Το νομοσχέδιο με τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών – Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024» αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή την Πέμπτη 27 Αυγούστου, ενώ η συζήτηση και η ψήφισή του στην Ολομέλεια έχουν προγραμματιστεί για την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του υπουργείου.
Η βασική αλλαγή που επιχειρείται είναι η μετάβαση από ένα σύστημα που στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε αποκαταστατικές διαδικασίες και έντυπους φακέλους σε ένα πιο σύγχρονο μοντέλο, το οποίο συνδυάζει αποκατάσταση και οικονομική αποζημίωση, αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση, τις διασυνδέσεις των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου και νέους μηχανισμούς ελέγχου.
Περισσότεροι δικαιούχοι για στεγαστική αρωγή
Μία από τις σημαντικές αλλαγές αφορά τη διεύρυνση των κατηγοριών πολιτών που μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λάβουν στεγαστική αρωγή.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται πλέον πλήρεις και ψιλοί κύριοι ακινήτων, κληρονόμοι πριν από την αποδοχή κληρονομίας, πρόσωπα που μπορούν να αποδείξουν την κυριότητά τους μέσω χρησικτησίας, κάτοχοι προσωρινών παραχωρητηρίων, δικαιούχοι εμπράγματου δικαιώματος επιφανείας, αλλά και συγκύριοι στις περιπτώσεις όπου οι υπόλοιποι συνιδιοκτήτες δεν προχωρούν στις απαιτούμενες ενέργειες.
Η διεύρυνση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει προβλήματα που στην πράξη μπορεί να καθυστερούν την πρόσβαση στην κρατική στήριξη μετά από μια καταστροφή.
Όλη η διαδικασία ψηφιακά μέσω του «e-Άδειες»
Στο επίκεντρο του νέου μοντέλου βρίσκεται η ψηφιοποίηση της διαδικασίας στεγαστικής αρωγής μέσω του συστήματος «e-Άδειες».
Οι αιτήσεις, ο προσδιορισμός του δικαιούχου, η έκδοση της σχετικής άδειας, οι έλεγχοι και τα στάδια καταβολής της ενίσχυσης θα εντάσσονται σε μία ενιαία ψηφιακή διαδικασία. Με αυτόν τον τρόπο καταργείται η ανάγκη υποβολής έγχαρτων αιτήσεων και φυσικών φακέλων από τους πληγέντες και τους μηχανικούς τους.
Για κτίρια χωρίς βλάβες στον φέροντα οργανισμό προβλέπεται απλουστευμένη διαδικασία για τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής. Η ενίσχυση θα υπολογίζεται με προκαθορισμένη τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο της πληγείσας στάθμης και θα καταβάλλεται σε δύο στάδια.
Η ψηφιακή διαδικασία έχει και μία δεύτερη λειτουργία: δημιουργεί πλήρες ηλεκτρονικό ίχνος για κάθε υπόθεση. Έτσι, οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να παρακολουθούν την πορεία κάθε φακέλου, ενώ ενισχύεται η δυνατότητα ελέγχου και λογοδοσίας.
Στο σύστημα ελέγχου εντάσσονται οργανικά και οι ελεγκτές δόμησης, οι οποίοι θα συμμετέχουν στα προβλεπόμενα στάδια ελέγχου των εργασιών.
Ειδική πρόβλεψη για κατολισθήσεις
Ξεχωριστή ρύθμιση αφορά τα ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος κατολίσθησης.
Ιδιοκτήτες κτιρίων που έχουν χαρακτηριστεί προσωρινά ακατάλληλα και βρίσκονται σε κατολισθαίνουσα ή επαπειλούμενη περιοχή θα μπορούν να λάβουν στεγαστική αρωγή για μετεγκατάσταση σε ασφαλή περιοχή, ακόμη και πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες μελέτες και τα σχετικά έργα.
Στην περίπτωση που το πληγέν κτίριο κατεδαφιστεί και η νέα κατοικία κατασκευαστεί σε ασφαλή περιοχή, προβλέπεται πλήρης στεγαστική αρωγή. Αν το κτίριο δεν κατεδαφιστεί, η αρωγή για την ανέγερση νέου κτιρίου ανέρχεται στο 50% της προβλεπόμενης ενίσχυσης.
Οικονομική βοήθεια πριν ολοκληρωθεί η οριοθέτηση
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης έναν νέο μηχανισμό για την ταχύτερη χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων.
Οι ενισχύσεις που αφορούν πρώτες βιοτικές ανάγκες, οικοσκευή, απλές επισκευές, βοηθητικούς χώρους και βασικό εξοπλισμό κτιρίων θα χορηγούνται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας που βρίσκεται ήδη σε ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η διαδικασία μπορεί να ενεργοποιείται μετά την κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, χωρίς να απαιτείται να έχει προηγηθεί η έκδοση της απόφασης οριοθέτησης. Στόχος είναι να μειωθεί ο χρόνος που μεσολαβεί από την καταστροφή έως την πρώτη οικονομική στήριξη των πληγέντων.
Νέοι κανόνες για τους οικίσκους
Αλλαγές προβλέπονται και στη διαχείριση των οικίσκων που παραχωρούνται σε πληγέντες για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών.
Το νέο πλαίσιο θεσπίζει ενιαίους κανόνες για την καταγραφή, την αποτίμηση, τη συντήρηση, την παραχώρηση, την επιστροφή και την επαναχρησιμοποίησή τους. Προβλέπονται επίσης συγκεκριμένα χρονικά όρια παραχώρησης, ειδική μέριμνα για άτομα με αναπηρία και κυρώσεις σε περίπτωση μη έγκαιρης ή μη προσήκουσας επιστροφής.
Παράλληλα, ενισχύεται το σύστημα ελέγχων. Εκτός από τους τακτικούς ελέγχους, προβλέπονται δειγματοληπτικοί και επιτόπιοι έκτακτοι έλεγχοι, καθώς και σαφείς διαδικασίες για την έκπτωση δικαιούχων και την ανάκτηση ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να υπάρχει δικαίωμα.
Νέο τμήμα ελέγχων και αλλαγές στην ιδιωτική ασφάλιση
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των ελεγκτικών μηχανισμών δημιουργείται Αυτοτελές Τμήμα Ελέγχων στη Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού.
Παράλληλα, ο χρόνος τήρησης των φακέλων επιχορήγησης αυξάνεται στα δέκα έτη, ενώ αποσαφηνίζονται οι σχετικές ρυθμίσεις για την ιδιωτική ασφάλιση επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών.
Η συνολική φιλοσοφία του νομοσχεδίου είναι να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η κρατική αρωγή μετά από μια φυσική καταστροφή. Λιγότερο χαρτί, περισσότερες ψηφιακές διαδικασίες, ταχύτερη οικονομική στήριξη και αυστηρότεροι έλεγχοι αποτελούν τους βασικούς άξονες του νέου πλαισίου.
