2.480 προτάσεις κατατέθηκαν στις τέσσερις παρεμβάσεις της δράσης του ΕΣΠΑ 2021–2027. Στην Παρέμβαση ΙΙ, 199 έργα εξασφάλισαν χρηματοδότηση, ενώ 442 θετικά αξιολογημένες προτάσεις έμειναν εκτός λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού. Δύο ερευνητικές υποδομές δεν ολοκληρώθηκαν έως την προθεσμία του Ταμείου Ανάκαμψης. Συνολικά 384 ερευνητικά έργα έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση στο πλαίσιο της δράσης «Ερευνώ – Καινοτομώ» του ΕΣΠΑ 2021–2027, μετά την ολοκλήρωση των αξιολογήσεων στις τέσσερις παρεμβάσεις της. Ωστόσο, η διαδικασία συνοδεύτηκε από καθυστερήσεις, τις οποίες το υπουργείο Ανάπτυξης αποδίδει στον μεγάλο όγκο των αιτήσεων και στα αρχικά προβλήματα από την εισαγωγή νέων πληροφοριακών συστημάτων. Τα στοιχεία περιλαμβάνονται σε απαντήσεις αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Ανάπτυξης στη Βουλή. Συνολικά υποβλήθηκαν 2.480 προτάσεις, με αποτέλεσμα να εγκριθεί περίπου το 15,5% των αιτήσεων.
Οι 1.938 προτάσεις και τα 442 έργα που έμειναν εκτός. Οι αιτίες των καθυστερήσεων
Η μεγαλύτερη συμμετοχή καταγράφηκε στην Παρέμβαση ΙΙ, η οποία αφορά συνεργασίες επιχειρήσεων με ερευνητικούς οργανισμούς. Εκεί υποβλήθηκαν 1.938 προτάσεις, με συνολικό αιτούμενο προϋπολογισμό 2,834 δισ. ευρώ και αιτούμενη δημόσια δαπάνη 2,502 δισ. ευρώ. Από αυτές, εγκρίθηκαν 199 έργα, με επιχορηγούμενο προϋπολογισμό 303,2 εκατ. ευρώ και δημόσια χρηματοδότηση 270,77 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, 442 προτάσεις αξιολογήθηκαν θετικά, αλλά δεν χρηματοδοτήθηκαν λόγω εξάντλησης των διαθέσιμων πόρων. Άλλες 617 απορρίφθηκαν επειδή δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη βαθμολογία. Στις υπόλοιπες παρεμβάσεις υποβλήθηκαν 427 προτάσεις στην Παρέμβαση Ι, 113 στην Παρέμβαση ΙΙΙ και μόλις δύο στην Παρέμβαση IV. Η αρμόδια υπηρεσία αναφέρει ότι αναζητούνται πρόσθετοι πόροι για την ενίσχυση περισσότερων ερευνητικών έργων. Παραμένει, παράλληλα, σε εκκρεμότητα η εξέταση των ενστάσεων για την Παρέμβαση ΙΙ, από την οποία ενδέχεται να προκύψουν πρόσθετες χρηματοδοτήσεις.
Σύμφωνα με την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους Τομείς της Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΚ), ο μεγάλος αριθμός των αιτήσεων αύξησε σημαντικά τον διοικητικό φόρτο. Πρόσθετη δυσκολία προκάλεσε η εισαγωγή νέων πληροφοριακών τεχνολογιών στις διαδικασίες υποβολής, ελέγχου και αξιολόγησης. Η υπηρεσία υποστηρίζει ότι η χρήση του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ) διασφάλισε τη διαφάνεια και το αδιάβλητο της διαδικασίας, σημειώνοντας ότι τα αρχικά προβλήματα έχουν πλέον εξομαλυνθεί. Οι οριστικές αποφάσεις χρηματοδότησης έχουν εκδοθεί και για τις τέσσερις παρεμβάσεις, ενώ τα θετικά αξιολογημένα έργα έχουν αρχίσει να υλοποιούνται. Το γεγονός, πάντως, ότι οι προτάσεις της Παρέμβασης ΙΙ χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια για να φτάσουν στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αναδεικνύει το ζήτημα των χρόνων αξιολόγησης των ερευνητικών επενδύσεων.
Χρηματοδότηση 149 εκατ. ευρώ για βασική και εφαρμοσμένη έρευνα. Δύο ερευνητικές υποδομές εκτός προθεσμίας
Παράλληλα, η δράση «Ενίσχυση της Βασικής και Εφαρμοσμένης Έρευνας» διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 149 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν 139 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στις χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες περιλαμβάνονται έργα ιατρικής ακριβείας, ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης και ανάπτυξης βιώσιμων υλικών. Μεταξύ αυτών είναι το Ελληνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας, έργα αυτόνομων ρομποτικών συστημάτων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά», καθώς και συνεργασία του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» με το Massachusetts Institute of Technology (MIT) για την ανάπτυξη βιώσιμων υλικών. Ο προϋπολογισμός ένταξης των τεσσάρων συγκεκριμένων υποέργων ανέρχεται σε περίπου 34,9 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την υπηρεσιακή απάντηση, το φυσικό αντικείμενό τους ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου 2026, εντός των προβλεπόμενων χρονικών οροσήμων.
Διαφορετική είναι η εικόνα σε πρόγραμμα δημιουργίας, επέκτασης και αναβάθμισης ερευνητικών υποδομών. Ο συνολικός προϋπολογισμός ένταξης ανέρχεται σε 337,69 εκατ. ευρώ, με 165,08 εκατ. ευρώ να προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Στη δράση εντάχθηκαν 11 υποέργα που αφορούν, μεταξύ άλλων, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών και το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ. Από τα 11 υποέργα, τα εννέα ολοκληρώθηκαν έως τις 31 Αυγούστου 2026, την προθεσμία του Ταμείου Ανάκαμψης. Δύο κτιριακά έργα, στο Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών και στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, δεν ολοκληρώθηκαν εμπρόθεσμα. Ως αιτία των καθυστερήσεων αναφέρονται δικαστικές προσφυγές που επηρέασαν την υλοποίηση. Για τη συνέχιση και ολοκλήρωσή τους, η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας έχει προτείνει την ένταξη των έργων στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030.
Η εξέλιξη των δύο υποδομών και η εκκρεμότητα των ενστάσεων στο «Ερευνώ – Καινοτομώ» αποτελούν δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου ζητήματος: την ανάγκη οι χρηματοδοτήσεις της έρευνας να μετατρέπονται εγκαίρως σε υλοποιημένα έργα και αξιοποιήσιμα αποτελέσματα.
