Η μεγάλη επανάσταση στις μεταφορές δεν θα είναι μόνο η ηλεκτροκίνηση. Η επόμενη μεγάλη αλλαγή είναι η αυτόνομη οδήγηση: ένας κόσμος όπου το αυτοκίνητο δεν θα χρειάζεται ανθρώπινο οδηγό, αλλά θα κινείται χάρη σε τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες, κάμερες, δεδομένα και προηγμένα συστήματα λογισμικού. Στην Κίνα αυτή η πραγματικότητα έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζεται στους δρόμους. Robotaxi μεταφέρουν επιβάτες, αυτόνομα λεωφορεία δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες και οχήματα διανομών κινούνται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση σε ελεγχόμενες περιοχές. Η χώρα έχει επιλέξει την ταχύτητα, επενδύοντας μαζικά σε ψηφιακές υποδομές, τεχνολογία και συλλογή δεδομένων, μετατρέποντας ολόκληρες πόλεις σε πεδία δοκιμών για τη νέα εποχή της κινητικότητας.
Η Ευρώπη ακολουθεί διαφορετικό δρόμο. Η ασφάλεια, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η ευθύνη απέναντι στον πολίτη αποτελούν βασικές προτεραιότητες, με αποτέλεσμα η μετάβαση να γίνεται πιο αργά αλλά με αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο. Η Ελλάδα βρίσκεται μέσα σε αυτή την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όμως η ανάγκη προετοιμασίας γίνεται πλέον επιτακτική. Το αυτοκίνητο χωρίς οδηγό δεν αποτελεί απλώς μια νέα γενιά οχήματος. Είναι μια συνολική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πόλεις, οι μεταφορές και οι ψηφιακές υποδομές.
Ο ΚΟΚ της νέας εποχής και η ελληνική πρόκληση
Ο σημερινός Ελληνικός Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχει σχεδιαστεί για έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος βρίσκεται πάντα πίσω από το τιμόνι. Η ευθύνη, η κρίση και οι αποφάσεις ανήκουν στον οδηγό. Στην εποχή όμως της αυτόνομης οδήγησης αυτή η βασική αρχή αλλάζει. Αν ένα όχημα χωρίς οδηγό εμπλακεί σε ατύχημα, ποιος ευθύνεται; Ο κατασκευαστής του οχήματος; Η εταιρεία που ανέπτυξε το λογισμικό; Ο πάροχος της υπηρεσίας μετακίνησης; Ο ιδιοκτήτης; Τα ερωτήματα αυτά δείχνουν ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, έναν νέο ΚΟΚ προσαρμοσμένο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν πρόκειται μόνο για αλλαγή κανόνων κυκλοφορίας, αλλά για μια συνολική αναθεώρηση γύρω από την πιστοποίηση των συστημάτων, την ασφάλεια, την κυβερνοπροστασία και τη διαχείριση των δεδομένων.
Η ελληνική πραγματικότητα στους δρόμους αποτελεί πάντως μια ιδιαίτερη δοκιμασία για τα αυτόνομα οχήματα. Η αυθαίρετη στάθμευση, η απρόβλεπτη συμπεριφορά οδηγών και πεζών, η διαφορετική ποιότητα του οδικού δικτύου και οι ελλείψεις στη σήμανση δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον από εκείνο στο οποίο πραγματοποιούνται σήμερα πολλές δοκιμές αυτόνομης οδήγησης. Γι’ αυτό και η είσοδος της τεχνολογίας στην Ελλάδα δεν αναμένεται να γίνει απότομα. Τα πρώτα βήματα είναι πιθανότερο να γίνουν σε ελεγχόμενες περιοχές, όπως λιμάνια, αεροδρόμια, εμπορευματικά κέντρα, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και οργανωμένες τουριστικές ζώνες, όπου μπορούν να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες λειτουργίας.
Έχει η Ελλάδα τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές για αυτόνομα οχήματα;
Η απάντηση είναι ότι η Ελλάδα έχει πλέον μια σημαντική ψηφιακή βάση, αλλά όχι ακόμη το πλήρες οικοσύστημα που απαιτεί η μαζική κυκλοφορία αυτόνομων οχημάτων. Η χώρα διαθέτει αναπτυσσόμενα δίκτυα 5G, επεκτεινόμενες υποδομές οπτικών ινών μέχρι το σπίτι, σύγχρονες υποδομές cloud και ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο περιβάλλον data centers. Όλα αυτά αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για μια οικονομία όπου τα δεδομένα και η άμεση επικοινωνία θα έχουν κεντρικό ρόλο. Ωστόσο, η αυτόνομη οδήγηση χρειάζεται κάτι περισσότερο από γρήγορες τηλεπικοινωνίες. Χρειάζεται δρόμους που να μπορούν να επικοινωνούν με τα οχήματα. Χρειάζεται έξυπνους σηματοδότες, αισθητήρες στο οδικό δίκτυο, συστήματα επικοινωνίας οχήματος με υποδομή, ψηφιακούς χάρτες υψηλής ακρίβειας και κεντρικές πλατφόρμες διαχείρισης κυκλοφορίας με τεχνητή νοημοσύνη. Με απλά λόγια, η Ελλάδα έχει αρχίσει να δημιουργεί τον ψηφιακό αυτοκινητόδρομο, αλλά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει τον πλήρως έξυπνο δρόμο που θα συνομιλεί με τα οχήματα. Και συτό θα είναι το μεγάλο επόμενο βήμα.
Η μάχη θα δοθεί στο λογισμικό και στα δεδομένα
Η αυτόνομη οδήγηση δεν είναι μόνο υπόθεση των αυτοκινητοβιομηχανιών. Η πραγματική αξία μεταφέρεται πλέον στο λογισμικό που βρίσκεται πίσω από το όχημα. Τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, επεξεργασία δεδομένων, τηλεπικοινωνίες και ψηφιακές πλατφόρμες θα καθορίσουν ποιοι θα είναι οι πρωταγωνιστές της νέας εποχής. Για την ελληνική τεχνολογική αγορά δημιουργείται ένα νέο πεδίο ευκαιριών. Οι εταιρείες πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών και ψηφιακών λύσεων μπορούν να συμμετάσχουν σε αυτή τη μετάβαση, καθώς το αυτοκίνητο του μέλλοντος θα είναι ουσιαστικά ένας υπολογιστής πάνω σε τέσσερις τροχούς. Η Ελλάδα έχει ήδη σημαντική εμπειρία στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στις έξυπνες πόλεις. Το επόμενο βήμα είναι να συνδέσει αυτές τις υποδομές με τη νέα εποχή της κινητικότητας.
Η αυτόνομη οδήγηση δεν είναι απλώς το μέλλον του αυτοκινήτου. Είναι το μέλλον της πόλης, των μεταφορών και της ψηφιακής οικονομίας.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα έρθουν τα οχήματα χωρίς οδηγό. Θα έρθουν.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα περιοριστεί στον ρόλο του χρήστη μιας τεχνολογίας που θα έρθει από αλλού ή αν θα προετοιμαστεί ώστε να συμμετέχει ενεργά στη μεγαλύτερη αλλαγή που γνωρίζει ο κόσμος των μετακινήσεων εδώ και έναν αιώνα.
