Ένα ευρύ πλαίσιο αλλαγών στη λειτουργία και τη χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έθεσε ο δήμαρχος Σικυωνίων και πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας και Αθλητισμού της ΚΕΔΕ, Σπύρος Σταματόπουλος, μέσα από τις παρεμβάσεις του στο Τακτικό Συνέδριο της Ένωσης. Στην κεντρική συνεδρίαση, αλλά και στη θεματική ενότητα για την Παιδεία και τον Πολιτισμό, ανέδειξε τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι δήμοι, ενώ παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών τους, τη διαχείριση των δημόσιων υποδομών και την ενίσχυση του ρόλου τους.
Χρηματοδοτική ασφυξία και αυξανόμενο λειτουργικό κόστος
Στην ομιλία του στην κεντρική Ολομέλεια της ΚΕΔΕ, ο κ. Σταματόπουλος περιέγραψε μια Αυτοδιοίκηση που καλείται να ανταποκριθεί σε ολοένα περισσότερες υποχρεώσεις, χωρίς να διαθέτει τους αναγκαίους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Στο επίκεντρο της κριτικής του βρέθηκαν η υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, η ανεπαρκής χρηματοδότηση και η μεγάλη αύξηση του ενεργειακού κόστους. Εξέφρασε, μάλιστα, την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι τα ίδια ζητήματα επανέρχονται στις συνεδριακές συζητήσεις χωρίς να συνοδεύονται από ουσιαστικές λύσεις.
Ιδιαίτερα οξύ χαρακτήρισε το πρόβλημα των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης, οι οποίες, όπως ανέφερε, επιβαρύνονται από την αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά περίπου 400%, από 0,08 σε 0,45 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιβάρυνση αυτή, χωρίς αντίστοιχη κρατική στήριξη, δυσχεραίνει την οικονομική λειτουργία των επιχειρήσεων και επηρεάζει συνολικά τη δυνατότητα των δήμων να καταρτίζουν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις δυσκολίες που δημιουργούνται στα έργα υποδομών, καθώς εργολήπτες επικαλούνται ανεξόφλητες οφειλές και προχωρούν σε διακοπή ή διάλυση συμβάσεων.
Ως βασική προϋπόθεση για την αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας των ΟΤΑ, ο δήμαρχος Σικυωνίων ζήτησε την επιστροφή των 2,3 δισ. ευρώ από τους πόρους που, όπως υποστηρίζει, έχουν παρακρατηθεί από την Αυτοδιοίκηση. Κατά την άποψή του, χωρίς ουσιαστική ενίσχυση των δημοτικών προϋπολογισμών, οι δήμοι δεν μπορούν να ανταποκριθούν ούτε στις πάγιες λειτουργικές ανάγκες τους ούτε στον αναπτυξιακό τους ρόλο.
Το νερό ως δημόσιο αγαθό και η διαχείριση των απορριμμάτων
Ξεχωριστή θέση στις παρεμβάσεις του είχε η διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Ο κ. Σταματόπουλος τάχθηκε κατά του σχεδιασμού απορρόφησης των ΔΕΥΑ από την ΕΥΔΑΠ, υποστηρίζοντας ότι οι τοπικές κοινωνίες έχουν επενδύσει σημαντικούς πόρους για τη δημιουργία των σχετικών υποδομών και πρέπει να διατηρήσουν ουσιαστικό λόγο στη διαχείρισή τους.
Ως παράδειγμα ανέφερε τον Δήμο Σικυωνίων, όπου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, έχουν εξασφαλιστεί περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ για έργα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης, με την κατασκευή περίπου 350 χιλιομέτρων δικτύων. Επισήμανε ότι σημαντικό μέρος αυτής της περιουσίας έχει χρηματοδοτηθεί από τους ίδιους τους δημότες μέσω των τελών και υποστήριξε ότι η διαχείρισή της πρέπει να παραμείνει προσανατολισμένη στο δημόσιο συμφέρον.
Κριτική άσκησε και στο μοντέλο της ΣΔΙΤ για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Πελοπόννησο. Εστίασε στις καθυστερήσεις που, όπως ανέφερε, σημειώθηκαν στην έναρξη λειτουργίας των μονάδων, με συνέπεια τη συνέχιση της διάθεσης απορριμμάτων σε χώρους ανεξέλεγκτης ή πλημμελούς διαχείρισης και την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση των δήμων. Στις επιβαρύνσεις αυτές συμπεριέλαβε το κόστος μεταφοράς και διαχείρισης, το τέλος ταφής και τις σχετικές αποζημιώσεις.
Οι διεκδικήσεις για τα σχολεία και την εκπαιδευτική κοινότητα
Στη θεματική ενότητα «Παιδεία και Πολιτισμός», ο πρόεδρος της αρμόδιας Επιτροπής της ΚΕΔΕ παρουσίασε ένα σύνολο προτάσεων για τη στήριξη των σχολικών υποδομών και την αντιμετώπιση των λειτουργικών προβλημάτων που μεταφέρονται καθημερινά στους δήμους. Κεντρικό αίτημα αποτέλεσε η σημαντική αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης για τη συντήρηση και λειτουργία των σχολικών κτιρίων. Όπως ανέφερε, τα διαθέσιμα 60 εκατ. ευρώ απέχουν πολύ από τις πραγματικές ανάγκες, τις οποίες προσδιόρισε σε περίπου 350 εκατ. ευρώ ετησίως.
Στο ίδιο πλαίσιο ζήτησε το Υπουργείο Παιδείας να αναλάβει πλήρως τη μισθοδοσία των σχολικών καθαριστριών, καθώς σήμερα οι δήμοι καλύπτουν μέρος της σχετικής δαπάνης. Έθεσε επίσης ζητήματα εργασιακού καθεστώτος, προτείνοντας την αναβάθμιση των συμβάσεων σε πλήρους απασχόλησης και τη σταδιακή μονιμοποίηση των εργαζομένων. Παράλληλα, υποστήριξε την επαναφορά των Σχολικών Επιτροπών, εκτιμώντας ότι η κατάργησή τους έχει δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στην καθημερινή διαχείριση των σχολικών μονάδων.
Το υπόμνημα της Επιτροπής περιλάμβανε ακόμη προτάσεις για την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης σχολικών και αθλητικών εγκαταστάσεων, τον καλύτερο συντονισμό των προγραμμάτων «Μαριέτα Γιαννάκου» και «Φοίβος και Αθηνά» με ενεργό συμμετοχή των δήμων, καθώς και την αποσαφήνιση της ευθύνης για τη στατική επάρκεια μισθωμένων σχολικών κτιρίων. Μεταξύ των διεκδικήσεων ήταν επίσης η πλήρης κάλυψη του κόστους των σχολικών μεταφορών, η αύξηση από 2% σε 4% του ειδικού ποσοστού εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για πληγείσες περιοχές, η δυνατότητα διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου μέσω του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και η ίδρυση αυτόνομης Ανώτατης Σχολής Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Δωρεάν στέγαση για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς στην περιφέρεια
Πέρα από τις θεσμικές διεκδικήσεις, ο δήμαρχος Σικυωνίων παρουσίασε και μια πρακτική που εφαρμόζει ο δήμος για την αντιμετώπιση της δυσκολίας εξεύρεσης κατοικίας από εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς που υπηρετούν σε απομακρυσμένες περιοχές. Η πρωτοβουλία βασίζεται στην ανακαίνιση παλαιών κοινοτικών γραφείων και ανενεργών σχολικών κτιρίων, κυρίως στην ορεινή και ημιορεινή ζώνη, τα οποία αξιοποιούνται ως κατοικίες και παραχωρούνται χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές, αρχαιολόγους και ερευνητές.
Με τον τρόπο αυτό, ο Δήμος επιχειρεί να περιορίσει ένα σημαντικό αντικίνητρο για την παραμονή επιστημονικού και εκπαιδευτικού προσωπικού στην περιφέρεια, καθώς το υψηλό κόστος στέγασης μπορεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος των αποδοχών του. Ο κ. Σταματόπουλος ζήτησε, παράλληλα, τη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου που θα επιτρέπει τον αποχαρακτηρισμό παλαιών σχολικών κτιρίων τα οποία δεν χρησιμοποιούνται πλέον για εκπαιδευτικούς σκοπούς, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Το παράδειγμα του Δήμου Σικυωνίων και η απορρόφηση χρηματοδοτήσεων
Παράλληλα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον τηλεοπτικό σταθμό OPEN, ο δήμαρχος Σικυωνίων αναφέρθηκε και στον τρόπο με τον οποίο ο δήμος έχει οργανώσει τις υπηρεσίες του για την αξιοποίηση διαθέσιμων χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Απέδωσε τις επιδόσεις του στην τεχνική επάρκεια των υπηρεσιών, στην προετοιμασία ώριμων μελετών και στην έγκαιρη ανταπόκριση στις απαιτήσεις ανταγωνιστικών προγραμμάτων, όπως εκείνα του ΕΣΠΑ. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί στον Δήμο Σικυωνίων μπορεί να αξιοποιηθεί και από άλλους δήμους, μέσα από τη συνεργασία και τη μεταφορά εμπειρίας.
Αναφερόμενος στην οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν οι ΟΤΑ, σημείωσε ότι ο Δήμος Σικυωνίων επέλεξε να μην μετακυλίσει την αύξηση του ενεργειακού κόστους στους δημότες μέσω αυξήσεων στα δημοτικά τέλη. Παράλληλα, έκανε αναφορά στη μακρά αυτοδιοικητική του διαδρομή, την οποία περιέγραψε ως ανεξάρτητη από κομματικές εξαρτήσεις, και υποστήριξε ότι η διαχρονική οικονομική υποστήριξη της Αυτοδιοίκησης παραμένει ανεπαρκής, περιορίζοντας την αυτονομία και την αποτελεσματικότητα των δήμων.
Οι παρεμβάσεις του Σπύρου Σταματόπουλου συγκλίνουν σε μια βασική θέση: η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην εκτέλεση αρμοδιοτήτων που αποφασίζονται κεντρικά, χωρίς να διαθέτει τους αντίστοιχους πόρους και τα αναγκαία εργαλεία. Η ενίσχυση της χρηματοδοτικής της βάσης, η προστασία των δημόσιων αγαθών, η αναβάθμιση των σχολικών και δημοτικών υποδομών και η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας των ίδιων των δήμων αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, προϋποθέσεις για μια πιο ισχυρή και αποτελεσματική Αυτοδιοίκηση.

