Έργα - Διαγωνισμοί

Μετρό Αθήνας: Νέος διαγωνισμός 109 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 12 συρμών. Νέοι όροι μετά το άγονο αποτέλεσμα

Την επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού των 109 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 12 συρμών του Μετρό προετοιμάζει η ΣΤΑ.ΣΥ., μετά την έγκριση των αναθεωρημένων προδιαγραφών στις 12 Νοεμβρίου. Η νέα διαδικασία προβλέπει αλλαγές στην προκαταβολή, στις πληρωμές και στη διάρκεια της σύμβασης, καθώς η πρώτη προκήρυξη δεν προσέλκυσε καμία δεσμευτική προσφορά. Το έργο αφορά 72 βαγόνια των Γραμμών 2 και 3, με εγκατάσταση κλιματισμού και εκτεταμένη ανακατασκευή του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού.

Η νέα διαγωνιστική προσπάθεια αναμένεται να προβλέπει περίπου 40 ημέρες για την υποβολή προσφορών, ενώ η ανάδειξη αναδόχου τοποθετείται μέσα στο 2027, εφόσον δεν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις. Παράλληλα, ο συμβατικός χρόνος υλοποίησης εξετάζεται να αυξηθεί από τους αρχικούς 36 μήνες σε 44 έως 48 μήνες, μεταφέροντας την ολοκλήρωση του προγράμματος προς το 2031. Η αλλαγή των όρων αποτελεί την ουσιαστική εξέλιξη της υπόθεσης. Η ΣΤΑ.ΣΥ. επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν από τις εταιρείες που εξέτασαν τη συμμετοχή τους, προσαρμόζοντας κυρίως το χρηματοδοτικό μοντέλο και την κατανομή των πληρωμών. Η επένδυση αφορά 12 εξαβάγωνους συρμούς της πρώτης γενιάς του αθηναϊκού Μετρό, οι οποίοι κυκλοφορούν από το 2000 στις Γραμμές 2 και 3. Στόχος είναι η παράταση της λειτουργικής ζωής τους για τουλάχιστον 25 χρόνια, μέσα από την αντικατάσταση κρίσιμων συστημάτων, την εγκατάσταση κλιματισμού και την αναβάθμιση των συνθηκών μετακίνησης.

Γιατί απέτυχε ο πρώτος διαγωνισμός

Η αρχική διακήρυξη δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026, με προϋπολογισμό 109 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η προθεσμία υποβολής προσφορών, που είχε αρχικά οριστεί για τις 3 Σεπτεμβρίου, μετατέθηκε στις 19 Οκτωβρίου, εξαιτίας των πολλών ερωτημάτων και αιτημάτων διευκρινίσεων από τις ενδιαφερόμενες εταιρείες. Στο έργο είχαν εξετάσει τη συμμετοχή τους μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι, μεταξύ των οποίων η Alstom, η METLEN μέσω της ΜΕΤΚΑ και η τσεχική Škoda, ενώ είχε καταγραφεί ενδιαφέρον και από την ONEX. Η Alstom φέρεται να είχε υποβάλει περίπου 85 ερωτήματα, αποτυπώνοντας την έκταση των τεχνικών και συμβατικών ζητημάτων που ζητούσαν διευκρίνιση οι υποψήφιοι ανάδοχοι. Παρά το ενδιαφέρον, δεν κατατέθηκε τελικά καμία δεσμευτική προσφορά. Η εξέλιξη ανέδειξε ότι η ύπαρξη τεχνικής δυνατότητας και ενδιαφέροντος από την αγορά δεν αρκεί, όταν οι οικονομικοί και συμβατικοί όροι δεν εξασφαλίζουν ένα λειτουργικό πλαίσιο εκτέλεσης. Στο επίκεντρο των προβληματισμών βρέθηκαν η προκαταβολή, ο χρόνος καταβολής των ενδιάμεσων πληρωμών και η χρηματοδότηση των εργασιών από τον ανάδοχο. Σε μια σύμβαση τέτοιας κλίμακας, η προμήθεια εξοπλισμού, η αποσυναρμολόγηση, η ανακατασκευή και οι δοκιμές απαιτούν σημαντικά κεφάλαια πριν από την ολοκλήρωση και παράδοση των συρμών.

Με τις νέες ρυθμίσεις επιχειρείται να περιοριστεί αυτή η χρηματοδοτική επιβάρυνση, ώστε η συμμετοχή να καταστεί περισσότερο ελκυστική για τις εταιρείες που διαθέτουν την απαιτούμενη βιομηχανική και τεχνική εμπειρία.

Αναθεώρηση των πληρωμών. Παράταση της σύμβασης. Ανακατασκευή 72 βαγονιών

Οι αλλαγές που προετοιμάζονται αφορούν κυρίως τη χρηματοοικονομική διάρθρωση του έργου. Προβλέπεται αναθεώρηση της προκαταβολής και της κατανομής των πληρωμών κατά την εκτέλεση της σύμβασης, με στόχο να υπάρχει καλύτερη αντιστοίχιση μεταξύ των εργασιών που πραγματοποιούνται και των χρημάτων που καταβάλλονται στον ανάδοχο. Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση του συμβατικού χρόνου από τους αρχικά προβλεπόμενους 36 μήνες σε 44 έως 48 μήνες. Η μεγαλύτερη διάρκεια αντανακλά την πολυπλοκότητα της ανακατασκευής, καθώς κάθε συρμός απαιτεί εκτεταμένες εργασίες, ελέγχους και δοκιμές πριν επιστρέψει στην επιβατική λειτουργία. Εφόσον η νέα διαδικασία ολοκληρωθεί μέσα στο 2027 και επιλεγεί το μεγαλύτερο χρονοδιάγραμμα, η πλήρης ολοκλήρωση του έργου μεταφέρεται προς το 2031. Η πρώτη παράδοση αναβαθμισμένου συρμού θα μπορούσε να προηγηθεί, με εκτιμώμενο ορίζοντα το 2028, υπό την προϋπόθεση ότι η σύμβαση θα υπογραφεί χωρίς νέες καθυστερήσεις. Οι συγκεκριμένες χρονικές και οικονομικές αλλαγές θα πρέπει να αποτυπωθούν στην τελική διακήρυξη, καθώς μέχρι τότε δεν αποτελούν οριστικοποιημένες συμβατικές δεσμεύσεις.

Το τεχνικό αντικείμενο είναι πολύ ευρύτερο από την εγκατάσταση κλιματισμού. Προβλέπεται εκτεταμένη ανακατασκευή των συρμών, με νέους κινητήρες εναλλασσόμενου ρεύματος και μετατροπείς ισχύος, αναβάθμιση της πέδησης, των συστημάτων ελέγχου και διάγνωσης βλαβών, καθώς και παρεμβάσεις στις θύρες και στα ηλεκτρονικά συστήματα. Στο εσωτερικό προβλέπονται κλιματισμός, φωτισμός LED, οθόνες ενημέρωσης επιβατών, κάμερες, βελτιώσεις στην ηχομόνωση και διαμορφώσεις για την εξυπηρέτηση επιβατών με αναπηρικά αμαξίδια. Η σύμβαση περιλαμβάνει ακόμη εξοπλισμό συντήρησης και διάγνωσης, εκπαίδευση τεχνικού προσωπικού, τεχνική τεκμηρίωση και εγγύηση καλής λειτουργίας. Η αναβάθμιση των συστημάτων έλξης και ελέγχου αναμένεται να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, να περιορίσει τις βλάβες και να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα των συρμών. Η επένδυση, επομένως, δεν αποτελεί απλή ανακαίνιση των εσωτερικών χώρων. Πρόκειται για βιομηχανική ανακατασκευή που επιχειρεί να παρατείνει σημαντικά τη ζωή του τροχαίου υλικού, περιορίζοντας παράλληλα τις ανάγκες συντήρησης και το λειτουργικό κόστος.

Οι 28 συρμοί και η δοκιμασία της νέας διαγωνιστικής διαδικασίας

Η επένδυση δεν καλύπτει ολόκληρο τον στόλο πρώτης γενιάς. Το Μετρό διαθέτει συνολικά 28 τέτοιους συρμούς, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει περίπου 26 χρόνια λειτουργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, τέσσερις βρίσκονται εκτός κυκλοφορίας λόγω τεχνικών προβλημάτων, ενώ άλλοι τέσσερις έχουν διατεθεί για την κάλυψη αναγκών της Γραμμής 1. Στους 12 που θα αναβαθμιστούν περιλαμβάνονται οι τέσσερις ακινητοποιημένοι και οκτώ ακόμη συρμοί. Κατά συνέπεια, μετά την ολοκλήρωση της σύμβασης θα εξακολουθεί να απαιτείται σχέδιο για τους υπόλοιπους 16 συρμούς. Η διαθεσιμότητα του τροχαίου υλικού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συχνότητα των δρομολογίων και την αξιοπιστία του δικτύου, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες μετακίνησης στην Αθήνα παραμένουν αυξημένες. Η συγκεκριμένη επένδυση αποτελεί, συνεπώς, μόνο ένα μέρος της συνολικής ανάγκης ανανέωσης του στόλου. Η επόμενη ημέρα θα απαιτήσει πρόσθετες αποφάσεις για την ανακατασκευή, τη συντήρηση ή την αντικατάσταση των συρμών που δεν περιλαμβάνονται στη σύμβαση. Η ΣΤΑ.ΣΥ. καλείται τώρα να εξασφαλίσει ότι οι αναθεωρημένοι όροι θα προσελκύσουν πραγματικές προσφορές και ότι η νέα σύμβαση θα μπορεί να εκτελεστεί χωρίς πρόσθετες ανατροπές. Η πρώτη προσπάθεια έδειξε ότι η αγορά ενδιαφέρεται για το έργο, αλλά απαιτεί ένα διαφορετικό πλαίσιο χρηματοδότησης και κατανομής των κινδύνων.

Για τις εταιρείες του κλάδου, πρόκειται για ένα σύνθετο αντικείμενο που συνδυάζει μηχανολογική τεχνογνωσία, ηλεκτρονικά συστήματα, ενεργειακή απόδοση και εξειδικευμένη υποστήριξη σιδηροδρομικού εξοπλισμού. Για τους επιβάτες, ωστόσο, η επιτυχία θα κριθεί με πολύ πιο πρακτικά κριτήρια: την επιστροφή περισσότερων αξιόπιστων συρμών στην κυκλοφορία, τη μείωση των τεχνικών βλαβών, την εγκατάσταση κλιματισμού και τη βελτίωση των καθημερινών μετακινήσεων. Τα 109 εκατ. ευρώ μπορούν να αναβαθμίσουν ουσιαστικά 12 συρμούς, αλλά δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν συνολικά το πρόβλημα της ηλικίας του τροχαίου υλικού. Η νέα σύμβαση πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία ενός ευρύτερου προγράμματος εκσυγχρονισμού, με σαφές χρονοδιάγραμμα και παρεμβάσεις που θα καλύπτουν το σύνολο των λειτουργικών αναγκών του Μετρό της Αθήνας.

close menu