Σε ένα πρακτικό πλαίσιο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) καλούνται να περάσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς η συμμόρφωση με τις νέες απαιτήσεις δεν αφορά πλέον μόνο τα τμήματα πληροφορικής ή τις νομικές υπηρεσίες, αλλά αγγίζει τη συνολική λειτουργία, τη διαχείριση κινδύνων και την εταιρική διακυβέρνηση.
Τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να οργανώσουν αυτή τη μετάβαση παρουσιάζει ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), ο οποίος διοργάνωσε στις 4 Νοεμβρίου την ενημερωτική εκδήλωση «AI Act στην πράξη: Τι σημαίνει για την επιχείρησή σας – Από τη συμμόρφωση στην υπεύθυνη αξιοποίηση της AI», παρουσιάζοντας παράλληλα έναν νέο πρακτικό οδηγό για τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό και τον εθνικό εφαρμοστικό νόμο.
Το βασικό μήνυμα της πρωτοβουλίας είναι ότι η εφαρμογή του AI Act δεν εξαντλείται στην τυπική συμμόρφωση με ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο. Προϋποθέτει να γνωρίζει κάθε επιχείρηση ποια συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιεί ή αναπτύσσει, ποιους κινδύνους ενδέχεται να δημιουργούν και ποια μέτρα πρέπει να εφαρμόσει ανάλογα με τον ρόλο και τη δραστηριότητά της.
Ο νέος οδηγός και οι επτά διαδικασίες
Ο οδηγός του ΣΕΒ επιχειρεί να μεταφέρει τις κανονιστικές απαιτήσεις σε συγκεκριμένα οργανωτικά και λειτουργικά βήματα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο θα καλύπτει τόσο τη χρήση υφιστάμενων εφαρμογών όσο και την ανάπτυξη ή την προμήθεια νέων συστημάτων.
Ειδικότερα, προτείνονται επτά βασικές διαδικασίες:
- Δημιουργία πλαισίου διακυβέρνησης AI, με σαφείς ρόλους, αρμοδιότητες, πολιτικές χρήσης και μηχανισμούς λογοδοσίας.
- Καταγραφή όλων των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί ή αναπτύσσει η επιχείρηση σε ένα ενιαίο μητρώο (AI inventory).
- Αξιολόγηση και κατάταξη των συστημάτων ανάλογα με τον κίνδυνο, καθώς και προσδιορισμός του ρόλου της επιχείρησης ως παρόχου ή χρήστη.
- Επιλογή και εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων συμμόρφωσης για κάθε σύστημα, με βάση την κατηγορία κινδύνου και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή.
- Ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων AI literacy για το προσωπικό, ώστε η χρήση των εργαλείων να γίνεται με ασφαλή και υπεύθυνο τρόπο.
- Ενσωμάτωση των απαιτήσεων του AI Act στις διαδικασίες προμήθειας, με ελέγχους δέουσας επιμέλειας και κατάλληλες συμβατικές προβλέψεις.
- Συνεχής παρακολούθηση των συστημάτων, με ανθρώπινη εποπτεία και διαδικασίες έγκαιρης αναγνώρισης και διαχείρισης περιστατικών ασφάλειας.
Η καταγραφή των συστημάτων AI και η αξιολόγηση του κινδύνου αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελούν τη βάση για να διαπιστώσει μια επιχείρηση ποιες υποχρεώσεις την αφορούν. Δεν αρκεί, δηλαδή, να γνωρίζει ότι χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Χρειάζεται να έχει σαφή εικόνα για το πού χρησιμοποιούνται, για ποιον σκοπό, με ποιον τρόπο και υπό ποιες προϋποθέσεις.
Στο επίκεντρο και οι AI agents
Ιδιαίτερη θέση στον οδηγό έχουν και οι AI agents, καθώς η αξιοποίηση συστημάτων που μπορούν να αναλαμβάνουν και να εκτελούν εργασίες για λογαριασμό των χρηστών δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες ελέγχου και διακυβέρνησης.
Ο ΣΕΒ περιλαμβάνει ειδικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση και αξιοποίησή τους, μαζί με πρακτικό checklist ετοιμότητας και οδηγίες για την προετοιμασία των επιχειρήσεων ενόψει πιθανών ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, εξετάζει σημεία του Κανονισμού που ενδέχεται να δημιουργούν ερμηνευτικές δυσκολίες ή αβεβαιότητα κατά την εφαρμογή του.
Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει ότι η συμμόρφωση δεν αφορά μόνο την επιλογή ενός εργαλείου AI, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτό εντάσσεται στις εταιρικές διαδικασίες, τις σχέσεις με τους προμηθευτές και τη λήψη αποφάσεων.
Η συνεργασία με την Πολιτεία και το μήνυμα προς τις ΜμΕ
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν οι βασικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τον AI Act και τον Ν. 5321/2026, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των διατάξεων, καθώς και οι νομικές και οργανωτικές προκλήσεις που σχετίζονται με τη λογοδοσία, τη διαχείριση κινδύνων και την εταιρική διακυβέρνηση. Στελέχη επιχειρήσεων-μελών του ΣΕΒ μοιράστηκαν, επίσης, εμπειρίες από την εφαρμογή πλαισίων υπεύθυνης χρήσης και διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Δρ. Βασίλης Καρκατζούνης, υπογράμμισε ότι η συμμόρφωση με τον AI Act αποτελεί πρόκληση, αλλά και ευκαιρία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων. Όπως ανέφερε, ο εθνικός εφαρμοστικός νόμος και η συνδρομή στελεχών της Ειδικής Γραμματείας στην εκπόνηση του οδηγού του ΣΕΒ αποτελούν μέρος της προσπάθειας να αποκτήσουν οι επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, σαφείς κατευθύνσεις και πρακτικά εργαλεία για την έγκαιρη προετοιμασία τους.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Accenture και συμπροεδρεύων της Επιτροπής Τεχνολογίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, Δρ. Κυριάκος Σαμπατακάκης, σημείωσε ότι ο οδηγός επιχειρεί να μετατρέψει ένα σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο σε πρακτική καθοδήγηση για επιχειρήσεις κάθε μεγέθους. Όπως ανέφερε, ζητούμενο είναι η τεχνητή νοημοσύνη να αξιοποιηθεί με ταχύτητα, ασφάλεια και εμπιστοσύνη, λειτουργώντας ως μοχλός παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας για την ελληνική οικονομία.
Ο οδηγός εκπονήθηκε με τη συνεισφορά της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων και είναι διαθέσιμος από τον ΣΕΒ. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην προσπάθεια ενημέρωσης και προετοιμασίας της επιχειρηματικής κοινότητας απέναντι στις νέες απαιτήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η χρήση της AI διευρύνεται και η οργανωμένη διαχείρισή της αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Ο πρακτικός οδηγός του ΣΕΒ για το AI Act είναι διαθέσιμος εδώ.
