Σε μια αναδιοργάνωση που συνδυάζει τη συγχώνευση στρατιωτικών μονάδων με την ανάπτυξη νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων προχωρούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, με τη Γ΄ φάση της Νέας Δομής Δυνάμεων να αποτελεί το επόμενο βήμα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030». Το σχέδιο, που παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, προβλέπει συγχωνεύσεις και καταργήσεις 56 στρατιωτικών μονάδων και 126 εγκαταστάσεων, με στόχο τον εξορθολογισμό της διάταξης των Ενόπλων Δυνάμεων και την καλύτερη αξιοποίηση του προσωπικού και των διαθέσιμων μέσων.
Η λογική της αναδιοργάνωσης είναι να περιοριστεί ο κατακερματισμός των διαθέσιμων πόρων και να διαμορφωθούν σχηματισμοί με μεγαλύτερη επιχειρησιακή πληρότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η συγχώνευση ή κατάργηση υποστελεχωμένων και ανενεργών δομών συνδέεται με την καλύτερη αξιοποίηση του προσωπικού και των μέσων, αλλά και με την ανάγκη προσαρμογής των Ενόπλων Δυνάμεων στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων.
Η οργανωτική αναδιάταξη αποτελεί, ωστόσο, μόνο τη μία πλευρά του σχεδίου. Η άλλη αφορά την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και τη μετάβαση σε ένα διακλαδικό μοντέλο επιχειρήσεων, όπου η επιτήρηση, οι ασφαλείς επικοινωνίες, η συλλογή πληροφοριών και η ταχεία διαβίβαση δεδομένων θα διαδραματίζουν ολοένα σημαντικότερο ρόλο.
Νέες δομές για μη επανδρωμένα συστήματα και στους τρεις κλάδους
Τα μη επανδρωμένα και αυτόνομα συστήματα βρίσκονται στον πυρήνα της νέας δομής. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη συγκρότηση Ταξιαρχίας Μη Επανδρωμένων Συστημάτων στον Στρατό Ξηράς, καθώς και ειδικής μονάδας μη επανδρωμένων οχημάτων για την υποστήριξη αποστολών εφοδιασμού, μεταφορών και υγειονομικής υποστήριξης.
Στο Πολεμικό Ναυτικό προβλέπονται βάσεις μη επανδρωμένων και αυτόνομων θαλάσσιων συστημάτων, ενώ στην Πολεμική Αεροπορία σχεδιάζονται αντίστοιχες υποδομές για μη επανδρωμένα αεροχήματα και συνεργατικά αεροσκάφη. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται κέντρα εκπαίδευσης για τα συγκεκριμένα μέσα, καθώς και διακλαδικό εργοστάσιο κατασκευής μη επανδρωμένων συστημάτων.
Στις τεχνολογίες που αναφέρονται στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένα θαλάσσια μέσα τύπου Saronic και συνεργατικά αεροσκάφη. Η ανάπτυξη αυτών των δυνατοτήτων εντάσσεται στην προσπάθεια να αξιοποιούνται μη επανδρωμένα μέσα όχι μόνο για επιτήρηση και επιχειρησιακή υποστήριξη, αλλά και για αποστολές που περιορίζουν την έκθεση του προσωπικού σε κινδύνους.
Η νέα δομή δεν αντιμετωπίζει, επομένως, τα drones ως μεμονωμένο εξοπλισμό, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος που περιλαμβάνει μονάδες, βάσεις, εκπαίδευση και υποστήριξη. Η προβλεπόμενη συγκρότηση των σχετικών δομών αφορά τον σχεδιασμό της αναδιοργάνωσης και δεν σημαίνει ότι όλες οι δυνατότητες είναι ήδη πλήρως ανεπτυγμένες.
Δορυφόροι, κυβερνοχώρος και ηλεκτρονικός πόλεμος
Σημαντικό μέρος της Γ΄ φάσης αφορά την ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων στο Διάστημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης που δημοσιοποιήθηκαν, το σχέδιο περιλαμβάνει έναν γεωστατικό τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο, τρεις ακόμη τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους, έξι δορυφόρους οπτικής παρατήρησης, τρεις για τη συλλογή ηλεκτρονικών σημάτων και τρεις δορυφόρους παρατήρησης με τεχνολογία συνθετικού διαφράγματος ραντάρ (SAR).
Στον σχεδιασμό καταγράφονται επίσης 16 οπτικοί δορυφόροι χαμηλής τροχιάς διττής χρήσης που ήδη υφίστανται. Η ενίσχυση των διαστημικών δυνατοτήτων συνδέεται με την επιτήρηση, την απόκτηση πληροφοριών και την υποστήριξη των επιχειρησιακών αναγκών, ενώ η ανάπτυξη των νέων συστημάτων αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού και όχι ένδειξη ότι το σύνολο των αναφερόμενων δορυφόρων βρίσκεται ήδη σε επιχειρησιακή λειτουργία.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία Διοίκησης Κυβερνοχώρου και Σχολής Υπολογιστών, καθώς και η ενίσχυση του ηλεκτρονικού πολέμου στο Πολεμικό Ναυτικό. Για την Πολεμική Αεροπορία περιλαμβάνεται η δημιουργία Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος.
Οι αλλαγές συνδέονται με τη μετάβαση σε ένα περισσότερο αυτοματοποιημένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα επιτρέπει τη διασύνδεση πληροφοριών και μέσων από διαφορετικούς κλάδους. Στόχος είναι η ταχύτερη επεξεργασία των δεδομένων και ο καλύτερος συντονισμός στο διακλαδικό πεδίο επιχειρήσεων, όπου οι δυνατότητες στο Διάστημα, στον κυβερνοχώρο και στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα αποκτούν αυξανόμενη σημασία.
Στις οργανωτικές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται ακόμη η αναδιοργάνωση του Οικονομικού Σώματος και της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, καθώς και αλλαγές στο Υγειονομικό. Ειδικότερα, προβλέπεται η ανάπτυξη εξελιγμένης μονάδας τραύματος και διακλαδικού κέντρου αποκατάστασης απωλειών υγείας στην Πεντέλη. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται επίσης η ενεργός εφεδρεία και η συγκρότηση Λόχου Ειδικών Αποστολών.
Δύο διακριτές κατηγορίες δυνητικής εξοικονόμησης
Το οικονομικό σκέλος της αναδιοργάνωσης περιλαμβάνει δύο διαφορετικές κατηγορίες εκτιμώμενων εξοικονομήσεων. Η πρώτη αφορά τις οργανωτικές μεταβολές και υπολογίζεται σε 530 εκατ. ευρώ σε βάθος πενταετίας. Από αυτά, 360 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στον Στρατό Ξηράς, 120 εκατ. ευρώ στο Πολεμικό Ναυτικό και 50 εκατ. ευρώ στην Πολεμική Αεροπορία.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά την αξιοποίηση υλικού χαμηλής ή μειωμένης επιχειρησιακής ικανότητας, με τη δυνητική εξοικονόμηση να υπολογίζεται σε 600 εκατ. ευρώ. Η κατανομή που δημοσιοποιήθηκε προβλέπει 250 εκατ. ευρώ για τον Στρατό Ξηράς, 100 εκατ. ευρώ για το Πολεμικό Ναυτικό και 250 εκατ. ευρώ για την Πολεμική Αεροπορία.
Ως παραδείγματα της προσπάθειας περιορισμού του λειτουργικού κόστους αναφέρονται οι διαφορές στη δαπάνη λειτουργίας μεταξύ νεότερων και παλαιότερων συστημάτων. Το ετήσιο κόστος λειτουργίας φρεγάτας τύπου FDI υπολογίζεται σε περίπου 2 εκατ. ευρώ, έναντι 7,3 εκατ. ευρώ για φρεγάτα τύπου S. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, η εφαρμογή πρότυπης μεθόδου κατασκευής οχυρωματικών έργων εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει το κόστος κατά 68%, με τη διαφορά να υπολογίζεται σε 44 εκατ. ευρώ σε βάθος πενταετίας.
Η εξοικονόμηση συνδέεται και με τις ανάγκες στελέχωσης των νέων συστημάτων. Ενδεικτικά, για τη φρεγάτα τύπου FDI αναφέρονται 125 άτομα προσωπικό έναντι 200 σε φρεγάτα τύπου S. Για τα συστήματα πυροβολικού PULS αναφέρονται δύο άτομα έναντι έξι στα παλαιότερα M109, ενώ για τα αντιαρματικά συστήματα SPIKE δύο άτομα έναντι τεσσάρων στα ITV.
Προσωπικό και επιχειρησιακή ετοιμότητα
Η αναδιοργάνωση συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 2.000 επιπλέον προσλήψεις, ενώ για το 2026 αναφέρονται 1.000 προσλήψεις, εκ των οποίων 350 Επαγγελματίες Οπλίτες στο Πολεμικό Ναυτικό.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η μέριμνα για τα στελέχη που υπηρετούν στον Στόλο. Στα δημοσιεύματα για την παρουσίαση αναφέρεται πρόβλεψη για όριο 200 ημερών παραμονής στη θάλασσα, με διπλάσιο οικονομικό αντάλλαγμα για το επιπλέον διάστημα όταν οι επιχειρησιακές ανάγκες απαιτούν υπέρβαση του ορίου.
Η Γ΄ φάση της Νέας Δομής Δυνάμεων αποτυπώνει τη σύνδεση της οργανωτικής αναδιάταξης με την τεχνολογική αναβάθμιση και τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων. Η υλοποίησή της θα κριθεί από το κατά πόσο οι νέες δομές θα ενισχύσουν στην πράξη τη στελέχωση, τη διακλαδική συνεργασία και την επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ οι οικονομικές εκτιμήσεις θα πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα αποτελέσματα που θα προκύψουν από την εφαρμογή του σχεδίου.
