Δικαιοσύνη: Τεχνητή Νοημοσύνη σε 728 δικαστικές αίθουσες με έργο 30 εκατ. ευρώ

Η αναβάθμιση της τεχνολογικής υποδομής των δικαστηρίων και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγή δικαστικών πρακτικών περνούν σε νέα φάση, με το Υπουργείο Δικαιοσύνης να προωθεί έργο που αφορά 728 δικαστικές αίθουσες σε όλη τη χώρα. Η παρέμβαση συνδυάζει αναβάθμιση εξοπλισμού, λογισμικό αυτόματης αναγνώρισης ομιλίας και υπηρεσίες μετατροπής ηχητικών καταγραφών σε επεξεργασμένα κείμενα. Το σχέδιο διακήρυξης του διαγωνισμού τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την Κοινωνία της Πληροφορίας (ΚτΠ), με καταληκτική ημερομηνία την 27η Οκτωβρίου 2026. Ο αρχικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 19.997.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ μπορεί να προσεγγίσει τα 30 εκατ. ευρώ εφόσον ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες προαιρέσεις. Η διάρκεια της σύμβασης έχει προσδιοριστεί σε 27 μήνες. Το έργο δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι να αναδιοργανωθεί η διαδικασία παραγωγής των δικαστικών πρακτικών, από την ηχητική καταγραφή μιας συνεδρίασης έως την παράδοση του κειμένου που θα ελεγχθεί και θα υπογραφεί από τους αρμόδιους.

Πρακτικό σε τρεις εργάσιμες ημέρες. Αναβάθμιση εξοπλισμού σε 728 αίθουσες

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας καταγραφής των δικαστικών συνεδριάσεων. Με βάση τις τεχνικές απαιτήσεις του διαγωνισμού, το σύστημα θα πρέπει να δημιουργεί ένα πρώτο κείμενο από την ηχογράφηση εντός 24 ωρών από τη στιγμή που το ηχητικό αρχείο είναι διαθέσιμο προς επεξεργασία. Στη συνέχεια, το επιμελημένο πρακτικό θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και να είναι έτοιμο για υπογραφή μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες. Για να επιτευχθούν αυτοί οι χρόνοι, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης θα αναλαμβάνουν την αναγνώριση των ομιλητών και την αυτόματη μεταγραφή του προφορικού λόγου. Παράλληλα, θα εντοπίζουν σημεία στα οποία ενδέχεται να υπάρχουν λάθη ή ασάφειες και τα οποία χρειάζονται πρόσθετη ανθρώπινη επαλήθευση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα αναγνώρισης της ελληνικής νομικής ορολογίας, καθώς και η λειτουργία του συστήματος σε δύσκολες συνθήκες ηχογράφησης, όπως όταν οι συμμετέχοντες διακόπτουν ο ένας τον άλλον ή μιλούν ταυτόχρονα. Πρόκειται για κρίσιμες απαιτήσεις, καθώς η ακρίβεια της καταγραφής επηρεάζει άμεσα τη χρησιμότητα των πρακτικών για δικαστές, δικηγόρους και άλλους εξουσιοδοτημένους χρήστες.

Η τεχνολογική παρέμβαση αφορά το υφιστάμενο Ολοκληρωμένο Σύστημα Πρακτικών Δικαστηρίων και περιλαμβάνει τόσο την επέκταση των ψηφιακών δυνατοτήτων του όσο και την ενίσχυση του εξοπλισμού καταγραφής. Συγκεκριμένα, προβλέπονται εργασίες αναβάθμισης σε 728 δικαστικές αίθουσες, με παρεμβάσεις σε συστήματα ηχογράφησης, μικρόφωνα, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και υποδομές αποθήκευσης των ηχητικών αρχείων. Επιπλέον, τουλάχιστον 20 μεγάλα ακροατήρια θα εξοπλιστούν με συστήματα μεγαφωνικής εγκατάστασης, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα του ήχου που καταγράφεται.

Το αντικείμενο δεν εξαντλείται στην προμήθεια λογισμικού και εξοπλισμού. Ο ανάδοχος θα πρέπει να παρέχει υπηρεσίες μετατροπής ηχητικών καταγραφών σε γραπτά και επιμελημένα πρακτικά, για τουλάχιστον 260 χιλιάδες ώρες αξιοποιήσιμου ηχητικού υλικού. Στις υποχρεώσεις του περιλαμβάνονται επίσης η τεχνική υποστήριξη και η εκπαίδευση των χρηστών, καθώς και η διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας του σημερινού συστήματος κατά την περίοδο των εργασιών. Προβλέπεται, ακόμη, ενίσχυση της προστασίας των δεδομένων και διασύνδεση με άλλα πληροφοριακά συστήματα της Δικαιοσύνης.

Πώς διαμορφώνεται ο προϋπολογισμός

Ο οικονομικός σχεδιασμός προβλέπει αρχική δαπάνη περίπου 20 εκατ. ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό μπορεί να φτάσει σχεδόν τα 30 εκατ. ευρώ, εφόσον ενεργοποιηθούν και οι δύο προαιρέσεις που περιλαμβάνονται στη διακήρυξη.

Οι πρόσθετες δαπάνες δεν ενεργοποιούνται αυτομάτως. Η αξιοποίησή τους προϋποθέτει την εξασφάλιση της αντίστοιχης χρηματοδότησης. Η σύμβαση προβλέπεται να έχει διάρκεια 27 μηνών.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, μέσω του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την περίοδο 2026–2030. Επομένως, το συγκεκριμένο έργο διακρίνεται από άλλες ψηφιακές παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο υποστήριξης, όχι δικαστικής κρίσης

Η αυτοματοποίηση της μεταγραφής δεν συνεπάγεται μεταφορά δικαστικών αρμοδιοτήτων σε αλγοριθμικά συστήματα. Τα κείμενα που θα παράγονται από τις εφαρμογές θα πρέπει να ελέγχονται και να διορθώνονται πριν υπογραφούν. Η τεχνολογία καλείται να περιορίσει τον χρόνο που απαιτείται για την απομαγνητοφώνηση και την επεξεργασία των πρακτικών, χωρίς να υποκαθιστά την ευθύνη των αρμόδιων δικαστικών λειτουργών και υπαλλήλων. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη κατεύθυνση του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε υποστηρικτικές λειτουργίες. Σε προηγούμενες πρωτοβουλίες είχαν εξεταστεί εφαρμογές αυτόματης μετάφρασης δικαστικών εγγράφων, υποστήριξης της καταγραφής καταθέσεων αλλοδαπών και μετατροπής προφορικού λόγου σε επεξεργάσιμο κείμενο.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου έχουν συνδέσει τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό με τη βελτίωση της λειτουργίας των δικαστηρίων και την επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης. Δεν εντοπίστηκε, ωστόσο, νέα ειδική δήλωσή τους για τον συγκεκριμένο διαγωνισμό, ώστε να τους αποδοθούν πρόσθετες δεσμεύσεις ή εκτιμήσεις.

Τα υφιστάμενα έργα ΤΠΕ και τα επιχειρηματικά σχήματα στη Δικαιοσύνη

Ο νέος διαγωνισμός έρχεται να προστεθεί σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ψηφιακού μετασχηματισμού του δικαστικού συστήματος, στο οποίο έχουν ήδη ανατεθεί συμβάσεις για την αναβάθμιση πληροφοριακών συστημάτων, την ψηφιοποίηση αρχείων και την ηλεκτρονική διαχείριση δικαστικών υποθέσεων.

Κεντρικό ρόλο στην αναβάθμιση των υποδομών ΤΠΕ έχει η ένωση εταιρειών Netcompany-Intrasoft, Uni Systems, Quality & Reliability (Q&R) και Cosmos Business Systems. Το σχήμα έχει αναλάβει το έργο «Αναβάθμιση και επέκταση υποδομών ΤΠΕ τομέα Δικαιοσύνης», με συμβατική αξία περίπου 65,4 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ και χωρίς τα δικαιώματα προαίρεσης. Η σύμβαση εντάσσεται στη δράση «Ψηφιακός Μετασχηματισμός του τομέα Δικαιοσύνης» του Ταμείου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0».  Το αντικείμενο καλύπτει τρεις βασικούς τομείς. Ο πρώτος αφορά την ανάπτυξη ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος για τον εκσυγχρονισμό του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ο δεύτερος περιλαμβάνει την ενίσχυση και επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών του Εθνικού Ποινικού Μητρώου. Ο τρίτος αφορά τη δεύτερη φάση του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ-ΠΠ), με αναβάθμιση λειτουργιών και υποδομών που υποστηρίζουν τη διαχείριση των υποθέσεων.

Διακριτό έργο έχει αναλάβει η Profile Software, μετά την κατακύρωση του διαγωνισμού για την «Αναβάθμιση του Συστήματος Τήρησης των Αρχείων των Δικαστηρίων». Η σύμβαση ανέρχεται σε περίπου 28,5 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, και αφορά την ψηφιακή καταγραφή, αποθήκευση, αρχειοθέτηση και διάθεση των πρακτικών των πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων. Περιλαμβάνει, επίσης, την εγκατάσταση τεχνικών υποδομών και εξοπλισμού που υποστηρίζουν τη λειτουργία του συστήματος.  Οι δύο συμβάσεις εξυπηρετούν διαφορετικές, αλλά συμπληρωματικές ανάγκες. Το σχήμα Netcompany-Intrasoft – Uni Systems – Q&R – Cosmos αναπτύσσει και αναβαθμίζει βασικά πληροφοριακά συστήματα για τη διαχείριση δικαστικών υποθέσεων, το Εθνικό Ποινικό Μητρώο και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Profile Software επικεντρώνεται στο σύστημα τήρησης των δικαστικών αρχείων και στην ψηφιακή διαχείριση των πρακτικών. Η νέα προμήθεια για τις 728 αίθουσες προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αυτοματοποίησης, με έμφαση στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη μεταγραφή και επεξεργασία του προφορικού λόγου. Κατά τη φάση της δημόσιας διαβούλευσης δεν έχει αναδειχθεί ανάδοχος για το συγκεκριμένο έργο, επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι θα το αναλάβει κάποια από τις εταιρείες που υλοποιούν τις υφιστάμενες συμβάσεις.

Η επιτυχία της νέας παρέμβασης θα κριθεί όχι μόνο από την εγκατάσταση του εξοπλισμού ή την παράδοση των εφαρμογών, αλλά και από την ακρίβεια των μεταγραφών, την τήρηση των προβλεπόμενων προθεσμιών, την προστασία των δεδομένων και την ομαλή ένταξη του συστήματος στην καθημερινή λειτουργία των δικαστηρίων. Με την παράλληλη εξέλιξη έργων για τα πληροφοριακά συστήματα, τα δικαστικά αρχεία και την παραγωγή πρακτικών, η Δικαιοσύνη αποκτά σταδιακά ένα ευρύτερο ψηφιακό υπόβαθρο. Το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις αυτές να αποτυπωθούν σε ταχύτερες διαδικασίες, καλύτερη πρόσβαση στην πληροφορία και μικρότερο διοικητικό φόρτο, διατηρώντας τον απαραίτητο ανθρώπινο έλεγχο και την αξιοπιστία των δικαστικών εγγράφων.