Στη δημιουργία βιομηχανικής και τεχνικής βάσης στην Ελλάδα για το X-BAT, ένα υπό ανάπτυξη μη επανδρωμένο στρατιωτικό αεροσκάφος κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, στοχεύει η στρατηγική συμφωνία που υπέγραψαν στις 8 Οκτωβρίου 2026 ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI. Η συνεργασία προβλέπει τη διερεύνηση δυνατοτήτων παραγωγής εξαρτημάτων, συναρμολόγησης, ενσωμάτωσης συστημάτων και μακροχρόνιας τεχνικής υποστήριξης του αεροσκάφους στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Shield AI, η αμερικανική εταιρεία θα έχει την ευθύνη του προγράμματος και θα παρέχει το λογισμικό αυτόνομης λειτουργίας και τα συστήματα αποστολής. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ θα λειτουργήσει ως στρατηγικός συνεργάτης στην Ελλάδα, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό ενός εγχώριου δικτύου προμηθευτών, στο οποίο προβλέπεται να συμμετάσχουν και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και τη λειτουργία τοπικού γραφείου για το πρόγραμμα. Το σχέδιο περιλαμβάνει την εξέταση εγκαταστάσεων παραγωγής και συναρμολόγησης, εξοπλισμού εδάφους, βάσεων λειτουργίας, κέντρων εκπαίδευσης και μονάδων συντήρησης και επισκευής. Παράλληλα, προβλέπεται συνεργασία με ελληνικά πανεπιστήμια για ερευνητικές δραστηριότητες. Οι δύο εταιρείες εξετάζουν την ανάπτυξη περιφερειακού κόμβου στην Ελλάδα για την εκπαίδευση, την εφοδιαστική υποστήριξη και τη συντήρηση των X-BAT, με προοπτική εξυπηρέτησης της Κύπρου, των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Οι τελικοί ρόλοι, η κατανομή των εργασιών και οι εγκαταστάσεις θα καθοριστούν με οριστικές συμφωνίες, τις οποίες οι εταιρείες αναφέρουν ότι διαπραγματεύονται. Δεν έχουν ανακοινωθεί το ύψος της επένδυσης, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ο αριθμός των θέσεων εργασίας ή το ποσοστό της παραγωγής που θα πραγματοποιείται στην Ελλάδα.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του X-BAT. Η χρηματοδότηση στις ΗΠΑ και οι ελληνικές συνεργασίες
Το X-BAT σχεδιάζεται ως μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, που θα μπορεί να απογειώνεται και να προσγειώνεται κάθετα, χωρίς συμβατικό διάδρομο. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχει δημοσιοποιήσει η Shield AI, θα χρησιμοποιεί κινητήρα F110 της GE Aerospace και το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης Hivemind της αμερικανικής εταιρείας. Οι σχεδιαστικοί στόχοι περιλαμβάνουν ακτίνα μάχης 1.000 ναυτικών μιλίων, περίπου 1.852 χιλιομέτρων, και εσωτερική μεταφορά οπλικού φορτίου της κατηγορίας των 2.000 λιβρών, περίπου 907 κιλών. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα υποστήριξης συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου και εξοπλισμού συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης. Τα παραπάνω αποτελούν προδιαγραφές ανάπτυξης και όχι πλήρως επιβεβαιωμένες επιχειρησιακές επιδόσεις. Το αεροσκάφος δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει πτητικές δοκιμές, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί να αρχίσουν εντός του 2026, σύμφωνα με την εταιρεία. Το Hivemind έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει αυτόνομη πλοήγηση και εκτέλεση αποστολών ακόμη και όταν το σήμα GPS ή οι επικοινωνίες είναι περιορισμένα. Η αυτονομία πτήσης, ωστόσο, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την ανεξάρτητη επιλογή στόχων ή τη λήψη αποφάσεων για τη χρήση όπλων.
Στις 8 Οκτωβρίου 2026, η Shield AI ανακοίνωσε πρόσθετη χρηματοδότηση 150 εκατ. δολαρίων από το αμερικανικό Ναυτικό για το X-BAT, με ισόποση επένδυση από την ίδια την εταιρεία. Μαζί με προηγούμενες δημόσιες και ιδιωτικές δεσμεύσεις, η συνολική χρηματοδότηση που έχει ανακοινωθεί για το πρόγραμμα φτάνει τα 400 εκατ. δολάρια. Τα ποσά αυτά αφορούν την ανάπτυξη του αεροσκάφους και όχι την ελληνική συμφωνία. Η Shield AI έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα μέσω διαφορετικών δραστηριοτήτων. Τον Ιούνιο του 2026 ανακοίνωσε συμφωνία για την επέκταση του στόλου μη επανδρωμένων αεροσκαφών V-BAT του Ελληνικού Στρατού, για αποστολές θαλάσσιας επιτήρησης και αναγνώρισης στο Αιγαίο. Ανακοίνωσε επίσης συνεργασία με την ελληνική EFA GROUP για την ανάπτυξη και ενσωμάτωση λογισμικού αυτόνομης λειτουργίας σε μη επανδρωμένα συστήματα. Το V-BAT είναι διαφορετικό από το X-BAT, καθώς αφορά σύστημα επιτήρησης και αναγνώρισης, ενώ το X-BAT σχεδιάζεται ως αεροσκάφος μάχης μεγαλύτερης ακτίνας δράσης. Οι συνεργασίες αυτές αφορούν διαφορετικά αντικείμενα και δεν αποτελούν ενιαία σύμβαση.
Η συμφωνία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δημιουργεί το πλαίσιο για τη διερεύνηση ευρύτερης ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής. Το εύρος της θα αποσαφηνιστεί όταν οριστικοποιηθούν οι συμβάσεις, οι εγκαταστάσεις και οι τεχνικές απαιτήσεις. Δεν έχει ανακοινωθεί προμήθεια X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
