Σε περίοδο έντονης ανάπτυξης βρίσκεται το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), διευρύνοντας τις υποδομές και τη δραστηριότητά του σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Από την Τεχνητή Νοημοσύνη, την ηλεκτροκίνηση και την αγροτεχνολογία έως την κυβερνοασφάλεια και τις τεχνολογίες διττής χρήσης, το ΕΚΕΤΑ αναπτύσσει και δοκιμάζει εφαρμογές που, σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν ήδη περάσει από το εργαστήριο σε πραγματικές συνθήκες.
Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο Πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ, Δρ. Ευάγγελος Μπεκιάρης, αναφέρθηκε στα νέα έργα και τις υποδομές του Κέντρου, στην προσπάθεια προσέλκυσης Ελλήνων ερευνητών από το εξωτερικό, αλλά και στα προβλήματα που εξακολουθούν να δυσκολεύουν την έρευνα και τη σύνδεσή της με την αγορά.
Στη φετινή ΔΕΘ, το ΕΚΕΤΑ παρουσίασε 12 τεχνολογίες, με στόχο, όπως εξήγησε ο κ. Μπεκιάρης, να αναδειχθεί ότι η έρευνα μπορεί να συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα. Μεταξύ των εφαρμογών ήταν ένας ψηφιακός Σωκράτης που βασίζεται σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, το ψηφιακό δίδυμο του οδικού δικτύου της Θεσσαλονίκης με πραγματικά δεδομένα κυκλοφορίας, τεχνολογίες προστασίας κρίσιμων υποδομών και εντοπισμού drones, πλατφόρμες κυβερνοασφάλειας, Ψηφιακός Δίδυμος Ασθενούς, ρομποτικές εφαρμογές, εργαλεία παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης για την πολιτιστική κληρονομιά και το αυτόνομο όχημα του ΕΚΕΤΑ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αρκετές από αυτές τις τεχνολογίες δοκιμάζονται ήδη σε πραγματικές συνθήκες και δεν αποτελούν εφαρμογές που τοποθετούνται αποκλειστικά σε ένα μελλοντικό πλαίσιο.
Νέες υποδομές σε όλη την Ελλάδα
Το ΕΚΕΤΑ διευρύνει παράλληλα την παρουσία του στην περιφέρεια, με στόχο την ανάπτυξη της έρευνας και της καινοτομίας με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε περιοχής.
Στο πλαίσιο αυτό δημιουργείται Παράρτημα Αεροπορικών Μεταφορών στο αεροδρόμιο Λυδία της Καβάλας. Όπως ανέφερε ο κ. Μπεκιάρης, πρόκειται για εγκατάσταση μέσα σε πραγματικό αεροδρόμιο, κάτι που καθιστά το ΕΚΕΤΑ έναν από τους λίγους ερευνητικούς φορείς στην Ευρώπη με αντίστοιχη παρουσία.
Παράλληλα, προχωρά η ίδρυση δύο νέων Ινστιτούτων, με αντικείμενο τον Αθλητισμό και την Ολυμπιακή Κληρονομιά και την Ηθική στην Επιστήμη. Στη Λάρισα αναμένεται μέσα στο έτος η παράδοση τεσσάρων νέων κτιρίων του Ινστιτούτου Αγροτεχνολογίας, συνολικής έκτασης περίπου 2.500 τετραγωνικών μέτρων, ενώ προγραμματίζεται και η έναρξη κατασκευής νέων εγκαταστάσεων στο Thess INTEC.
Δρόμος που φορτίζει ηλεκτρικά οχήματα στην Πτολεμαΐδα
Στην Πτολεμαΐδα το ΕΚΕΤΑ αναπτύσσει υποδομή δυναμικής επαγωγικής φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Πρόκειται για τεχνολογία που επιτρέπει τη φόρτιση ενός οχήματος κατά την κίνησή του, σε αντίθεση με τη στατική επαγωγική φόρτιση, όταν το όχημα είναι σταθμευμένο.
Η υποδομή θα αναπτυχθεί σε τμήμα δρόμου μήκους ενός χιλιομέτρου και θα αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Μπεκιάρη, την πρώτη ολοκληρωμένη υποδομή δυναμικής επαγωγικής φόρτισης στην Ελλάδα και μία από τις πρώτες στην Ευρώπη.
Το έργο θα συνδυάζεται με στατική φόρτιση σε κινητή μονάδα και φωτοβολταϊκά πεζοδρόμια για τη φόρτιση ηλεκτρικών δίτροχων. Παράλληλα, θα χρησιμοποιηθεί ως πεδίο εκπαίδευσης τεχνικών για την εγκατάσταση και τη συντήρηση τέτοιων συστημάτων.
Έμφαση στις τεχνολογίες διττής χρήσης
Σημαντικό μέρος της δραστηριότητας του ΕΚΕΤΑ αφορά τις τεχνολογίες διττής χρήσης, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατιωτικές εφαρμογές, καθώς και τα αμυντικά συστήματα.
Το Κέντρο συμμετέχει σε περισσότερα από 20 ενεργά ευρωπαϊκά έργα, τέσσερα από τα οποία συντονίζει, ενώ συμμετέχει και σε 12 εθνικά έργα. Ο συγκεκριμένος τομέας αντιστοιχεί σήμερα περίπου στο 15% των εσόδων του ΕΚΕΤΑ, ενώ ο στόχος είναι το ποσοστό αυτό να φτάσει έως και το 35% μέσα στην επόμενη τριετία.
Το ΕΚΕΤΑ διαθέτει επίσης χώρο δοκιμών πιστοποιημένο από τον Ελληνικό Στρατό, συμμετέχει με πρωτότυπα συστήματα στην άσκηση «Παρμενίων» και έχει βιομηχανικά συμβόλαια με μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες.
Από την αγροτεχνολογία έως την Αλεξανδρούπολη
Στον τομέα της αγροτεχνολογίας, το ΕΚΕΤΑ αναπτύσσει πρότυπο θερμοκήπιο που συνδυάζει έρευνα στη φυτική παραγωγή και την υδροπονία με κλιματικά μοντέλα και εργαστηριακές αναλύσεις. Στόχος είναι να μπορούν να προσομοιωθούν σημερινές και μελλοντικές κλιματικές συνθήκες διαφορετικών περιοχών και να εξεταστεί, σε συνδυασμό με δεδομένα για το έδαφος και το νερό, ποιες καλλιέργειες μπορούν να είναι βιώσιμες και οικονομικά αποδοτικές.
Όπως ανέφερε ο κ. Μπεκιάρης, όταν το θερμοκήπιο τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα υπάρξουν συνεργασίες με αγροτικούς συνεταιρισμούς και το αρμόδιο υπουργείο.
Στην Αλεξανδρούπολη σχεδιάζεται νέο Παράρτημα του ΕΚΕΤΑ, σε χώρους που έχουν παραχωρηθεί από τον Δήμο. Η αρχική εστίαση θα είναι στις μεταφορές, με συνεργασίες με το λιμάνι, το αεροδρόμιο, τον σιδηρόδρομο και την Εγνατία Οδό, με στόχο τη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου συστήματος μεταφοράς ανθρώπων και εμπορευμάτων.
Παράλληλα, προβλέπονται δράσεις στην Ιατρική Ακριβείας με ανωνυμοποιημένα δεδομένα, στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως το υδρογόνο, καθώς και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και ρομποτικής στη Γεωργία Ακριβείας.
Η Χάλκη ως πεδίο δοκιμής
Στη Χάλκη το ΕΚΕΤΑ έχει δημιουργήσει Διαδραστικό Πάρκο Τεχνολογιών για Πράσινα Νησιά, σε χώρο τεσσάρων στρεμμάτων που προηγουμένως χρησιμοποιούνταν ως χώρος απορριμμάτων.
Στο πάρκο δοκιμάζονται ελληνικές τεχνολογίες στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της ύδρευσης, της διαχείρισης απορριμμάτων, του τουρισμού και της αλιείας. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται συστήματα ανταλλαγής ενέργειας μεταξύ ηλεκτρικών οχημάτων και δικτύου, τεχνολογίες επιτήρησης υποδομών, εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας και εργαλεία για την προστασία της θαλάσσιας ζωής.
Η λογική του πάρκου, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΚΕΤΑ, είναι οι τεχνολογίες να δοκιμάζονται σε πραγματικό νησιωτικό περιβάλλον και να αξιολογείται η δυνατότητα ευρύτερης αξιοποίησής τους στα ελληνικά νησιά.
Το στοίχημα της επιστροφής των ερευνητών
Στην προσπάθεια προσέλκυσης και συγκράτησης ερευνητικού δυναμικού, το ΕΚΕΤΑ βασίζεται στις τεχνολογικές υποδομές, το ερευνητικό περιβάλλον και τις αποδοχές που προσφέρει. Όπως σημείωσε ο κ. Μπεκιάρης, το Κέντρο έχει ήδη προσελκύσει Έλληνες επιστήμονες της διασποράς και ενισχύει την προσπάθεια μέσω της πρωτοβουλίας Brain Regain, συνεργασιών με ελληνοαμερικανικούς φορείς και της δημιουργίας γραφείων στις Βρυξέλλες και τη Νέα Υόρκη. Παράλληλα, σχεδιάζεται επιχειρηματική αποστολή στην Αυστραλία.
Το ΕΚΕΤΑ απασχολεί περισσότερους από 1.700 ερευνητές και έχει παρουσία σε επτά περιφέρειες και 15 δήμους, μέγεθος που, σύμφωνα με τον Πρόεδρό του, επιτρέπει στο Κέντρο να συγκρατεί και να προσελκύει ερευνητικό προσωπικό στην Ελλάδα.
Η γραφειοκρατία και η σύνδεση με την αγορά
Ως βασικά προβλήματα για την έρευνα στην Ελλάδα ο κ. Μπεκιάρης ανέφερε τη χρηματοδότηση, η οποία εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, τις αμοιβές και κυρίως τη γραφειοκρατία.
Όπως εξήγησε, οι ερευνητικοί φορείς συναντούν συχνά πολύπλοκο νομικό πλαίσιο, αργές αδειοδοτήσεις και επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για καινοτόμες και πιλοτικές δράσεις. Για τον λόγο αυτό, το ΕΚΕΤΑ έχει προτείνει στο υπουργείο Ανάπτυξης τη δημιουργία ειδικού πλαισίου για τις ερευνητικές και πιλοτικές δράσεις, με απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η σύνδεση της έρευνας με την αγορά. Το ΕΚΕΤΑ συνεργάζεται ήδη με πολλές ελληνικές επιχειρήσεις, κυρίως μεγάλες, με τον κ. Μπεκιάρη να θέτει ως ζητούμενο την επέκταση αυτής της συνεργασίας και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι 40 πατέντες και οι 22 τεχνοβλαστοί
Σε ό,τι αφορά την προοπτική να προκύψει από το ΕΚΕΤΑ μια μεγάλη διεθνής deep-tech εταιρεία, ο κ. Μπεκιάρης σημείωσε ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποια τεχνολογία θα εξελιχθεί σε διεθνή επιτυχία.
Το Κέντρο διαθέτει περίπου 40 πατέντες και 22 εταιρείες-τεχνοβλαστούς, οι οποίες έχουν δημιουργηθεί για την εμπορική αξιοποίηση τεχνολογιών και ερευνητικών αποτελεσμάτων του ΕΚΕΤΑ.
Κάθε μία από αυτές, όπως ανέφερε, βασίζεται σε διαφορετικές καινοτόμες εφαρμογές και εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί στο Κέντρο. Και όπως σχολίασε χαρακτηριστικά, ακόμη και αν γνώριζε ποια από αυτές έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να εξελιχθεί σε διεθνή επιτυχία, δεν θα μπορούσε να το αποκαλύψει πρόωρα.
