Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της πολιτικής πρότασης της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), με τον Αλέξη Τσίπρα να παρουσίασε στο Σεράφειο, με την παρουσία σημαντικών αυτοδιοικητικών παραγόντων την πρόταση της ΕΛΑΣ για την αυτοδιοικητική θεσμική και διοικητική μεταρρύθμιση, το οποίο φιλοδοξεί να μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας του κράτους και να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις μεταξύ κεντρικής διοίκησης, Περιφερειών και Δήμων. Η πρόταση δεν περιορίζεται σε επιμέρους παρεμβάσεις στον χώρο της Αυτοδιοίκησης. Αντίθετα, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, όπου οι τοπικές αρχές θα διαθέτουν ουσιαστικές αρμοδιότητες, επαρκείς οικονομικούς πόρους και αυξημένη ευθύνη για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό των περιοχών τους. Το πολιτικό στίγμα είναι σαφές: η Ελλάδα παραμένει μία από τις πλέον συγκεντρωτικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο κεντρικό κράτος λειτουργεί ανασταλτικά τόσο για την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης όσο και για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Από το συγκεντρωτικό κράτος στην αποκέντρωση
Κεντρικός άξονας της πρότασης αποτελεί η μεταφορά σημαντικών αρμοδιοτήτων από τα υπουργεία προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με στόχο οι αποφάσεις για έργα, κοινωνικές υπηρεσίες, περιβάλλον, πολεοδομία, πολιτική προστασία και τοπική ανάπτυξη να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στους πολίτες. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, οι οποίες, σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., αποτελούν έναν ενδιάμεσο και συχνά γραφειοκρατικό μηχανισμό που επιβραδύνει τις διαδικασίες. Οι αρμοδιότητές τους προβλέπεται να μεταφερθούν στις αιρετές Περιφέρειες και στους Δήμους, ενισχύοντας τον ρόλο των εκλεγμένων αυτοδιοικητικών αρχών.
Παράλληλα, η δημιουργία ενός νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης φιλοδοξεί να επανακαθορίσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης, με έμφαση στη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την απλοποίηση των διαδικασιών και τον σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και τοπικής διοίκησης.
Δείτε ΕΔΩ στο in gr στιγμιότυπα από την εκδήλωση και σχετικές ομιλίες
Οικονομική αυτοτέλεια και αναπτυξιακός ρόλος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το οικονομικό σκέλος της πρότασης, καθώς η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι χωρίς σταθερούς και επαρκείς οικονομικούς πόρους δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική αυτοδιοικητική αυτονομία. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αύξηση των θεσμοθετημένων πόρων προς τους Δήμους και τις Περιφέρειες, η αναθεώρηση του τρόπου κατανομής των κρατικών χρηματοδοτήσεων και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την υλοποίηση έργων υποδομής, ψηφιακού μετασχηματισμού, πράσινης ανάπτυξης και κοινωνικής πολιτικής. Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα εισέρχεται στη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης εποχή και οι τοπικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν νέες επενδυτικές και αναπτυξιακές προκλήσεις. Η δυνατότητα των Δήμων να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αυτόνομα επενδυτικά προγράμματα θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης την επαναφορά του δεύτερου γύρου στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, με στόχο, όπως υποστηρίζεται, την ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης των αιρετών αρχών. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αναβάθμιση των τοπικών κοινοτήτων, με ξεχωριστή εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη των συμβουλίων τους και περισσότερες αρμοδιότητες στις γειτονιές και τις δημοτικές ενότητες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη δημιουργία ενός αποτελεσματικότερου μητροπολιτικού μοντέλου διοίκησης για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ώστε να αντιμετωπίζονται με ενιαίο σχεδιασμό ζητήματα μεταφορών, περιβάλλοντος, πολιτικής προστασίας και μεγάλων αστικών υποδομών.
Πολιτικό μήνυμα με προεκλογικό αποτύπωμα
Η παρουσίαση του σχεδίου έχει σαφή πολιτική στόχευση, καθώς επιχειρεί να αναδείξει μια διαφορετική αντίληψη για το κράτος απέναντι στο μοντέλο που εφαρμόζει σήμερα η κυβέρνηση. Η ΕΛ.Α.Σ. επιδιώκει να συνδέσει την αποκέντρωση με την οικονομική ανάπτυξη, τη δημοκρατική λογοδοσία και την ενίσχυση της περιφερειακής συνοχής, προβάλλοντας την Αυτοδιοίκηση ως βασικό μοχλό παραγωγικής ανασυγκρότησης και κοινωνικής πολιτικής. Με την πρωτοβουλία αυτή, ο Αλέξης Τσίπρας ανοίγει ένα νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων, επενδύοντας σε μια μεταρρύθμιση που συνδυάζει θεσμικές αλλαγές, οικονομική αποκέντρωση και αναπτυξιακή στρατηγική. Το κατά πόσο οι προτάσεις αυτές θα αποτελέσουν τη βάση ενός ευρύτερου διαλόγου για τη μεταρρύθμιση του κράτους αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο έντονης πολιτικής συζήτησης το προσεχές διάστημα.
