Με αποκλειστικό αντικείμενο το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, με επικεφαλής τον Πρόεδρο Λάζαρο Κυρίζογλου και με την παρουσία του Υπουργού Εσωτερικών, Θεόδωρου Λιβάνιου, στο πλαίσιο της ευρύτερης θεσμικής διαβούλευσης που βρίσκεται σε εξέλιξη για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου λειτουργίας των ΟΤΑ. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν αναλυτικά οι βασικές διατάξεις του νέου Κώδικα, ο οποίος παραμένει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ κατέθεσαν σειρά παρατηρήσεων, επισημάνσεων και διορθωτικών προτάσεων, δίνοντας έμφαση σε κομβικά ζητήματα που αφορούν τη θεσμική λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και Δήμων, αλλά και την ενίσχυση της οικονομικής και διοικητικής τους αυτοτέλειας.
Θεσμική αναμόρφωση και προτάσεις της ΚΕΔΕ
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, ενημέρωσε τα μέλη ότι έχει ήδη αποσταλεί στις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων (ΠΕΔ) και στο σύνολο του Διοικητικού Συμβουλίου αναλυτική καταγραφή των θέσεων που έχουν ενσωματωθεί στο σχέδιο νόμου, καθώς και εκείνων που παραμένουν σε εκκρεμότητα και αποτελούν αντικείμενο θεσμικής διεκδίκησης από την Αυτοδιοίκηση. Όπως υπογράμμισε, σημαντικός αριθμός προτάσεων της ΚΕΔΕ έχει ήδη ληφθεί υπόψη και ενσωματωθεί στο κείμενο, γεγονός που αποτυπώνει τον ουσιαστικό ρόλο της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης στη διαμόρφωση του νέου θεσμικού πλαισίου. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, με αιχμή την περαιτέρω ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων, ζήτημα που η ΚΕΔΕ συνδέει και με τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση.
«Σημαντική θεσμική τομή» χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα ο κ. Κυρίζογλου, σημειώνοντας ότι επιχειρεί να συγκεντρώσει και να κωδικοποιήσει ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο και πολύπλοκο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει σήμερα τη λειτουργία των ΟΤΑ, με στόχο τη μεγαλύτερη σαφήνεια και λειτουργικότητα. Η σχετική διαδικασία, όπως υπενθύμισε, έχει ξεκινήσει ήδη από το Συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο το 2024, συνεχίστηκε στο Συνέδριο της Αλεξανδρούπολης το 2025 και στη Γενική Συνέλευση της ΚΕΔΕ τον Δεκέμβριο του 2025, για να καταλήξει στο σημερινό σχέδιο νόμου που βρίσκεται σε διαβούλευση. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στη χρονική συγκυρία, καθώς η συζήτηση για τον νέο Κώδικα συμπίπτει με την έναρξη του θεσμικού διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, γεγονός που αναβαθμίζει το πολιτικό και θεσμικό διακύβευμα.
Ανοιχτά ζητήματα και κυβερνητικός σχεδιασμός
«Ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής, αλλά ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση των αλλαγών που απαιτούνται ώστε να κατοχυρωθεί στην πράξη η πλήρης διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ. Μεταξύ των θετικών ρυθμίσεων του σχεδίου νόμου, ο κ. Κυρίζογλου ξεχώρισε την κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ), την ενσωμάτωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου για τη συμμετοχή των πολιτών στις υποθέσεις των ΟΤΑ, καθώς και τη θεσμική θωράκιση της δημοτικής περιουσίας, με ρητή πρόβλεψη ότι δεν επιτρέπεται παρέμβαση στη διοίκηση και διαχείρισή της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων.
Θετικά αποτιμάται η διατήρηση του υφιστάμενου πλαισίου για τον καθορισμό των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, σύμφωνα με πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ, καθώς διασφαλίζεται η θεσμική συνέχεια στη χρηματοδότηση των δήμων. Παράλληλα, η ΚΕΔΕ επιμένει σε βελτιώσεις σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων, όπως τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα αιρετών, η λειτουργία των παρατάξεων και των Δημοτικών Συμβουλίων, αλλά και η μεταφορά της ευθύνης λειτουργίας των λαϊκών αγορών Αττικής και Θεσσαλονίκης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στο πλαίσιο της διαβούλευσης, η ΚΕΔΕ κατέθεσε στο Υπουργείο Εσωτερικών εκτενές υπόμνημα με κατ’ άρθρο παρατηρήσεις, καθώς και τις θέσεις των ΠΕΔ της χώρας και των αρμόδιων επιτροπών της, επιχειρώντας να αποτυπώσει συγκεντρωτικά το σύνολο των παρεμβάσεων της Αυτοδιοίκησης. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα προϊόν μιας μακράς και συστηματικής διαδικασίας διαβούλευσης, επισημαίνοντας ότι βασικός στόχος είναι η απλοποίηση των διαδικασιών, η μείωση της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των Δήμων και η βελτίωση της οικονομικής τους διαχείρισης, με πρόνοια για τις ιδιαίτερες ανάγκες τόσο των μεγάλων αστικών κέντρων όσο και των ορεινών και νησιωτικών περιοχών της χώρας.
