Μετωπική πολιτική σύγκρουση για την αποτίμηση του Ταμείου Ανάκαμψης προκαλεί η λίστα του Παύλου Γερουλάνου με περισσότερα από 100 έργα και δράσεις που, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, είτε απεντάχθηκαν είτε περιορίστηκαν σημαντικά σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0». Η κυβέρνηση περνά στην αντεπίθεση, με τον Άκη Σκέρτσο να χαρακτηρίζει «παραπλανητική» την κριτική περί «χαμένης ευκαιρίας» και να υποστηρίζει ότι η έξοδος ενός έργου από το ΤΑΑ δεν σημαίνει ότι το έργο εγκαταλείπεται.
ΒΟΑΚ και Canadair ως κυβερνητικά «αντίβαρα»
Ο υπουργός Επικρατείας επιχειρεί να αποδομήσει το επιχείρημα της αντιπολίτευσης χρησιμοποιώντας δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: τον ΒΟΑΚ και την προμήθεια των επτά νέων Canadair. Στην περίπτωση του ΒΟΑΚ, υποστηρίζει ότι η απομάκρυνση τμημάτων του από το Ταμείο δεν σημαίνει ακύρωση, καθώς η χρηματοδότηση μπορεί να συνεχιστεί μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, ΣΔΙΤ και παραχωρήσεων. Αντίστοιχα, για τα επτά νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη, η χρηματοδότηση μεταφέρεται εκτός ΤΑΑ, με την κυβέρνηση να επικαλείται χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Τα πρώτα αεροσκάφη, σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, αναμένονται στις αρχές του 2028.
Το κυβερνητικό μήνυμα είναι σαφές: άλλο η απένταξη από ένα χρηματοδοτικό εργαλείο και άλλο η ακύρωση μιας επένδυσης.
Το ΠΑΣΟΚ επιμένει στον αρχικό σχεδιασμό
Το ΠΑΣΟΚ, ωστόσο, επιχειρεί να κρατήσει τη συζήτηση στο αρχικό περιεχόμενο του «Ελλάδα 2.0». Ο Παύλος Γερουλάνος έχει δημοσιοποιήσει κατάλογο με περισσότερες από 100 περιπτώσεις έργων, δράσεων και στόχων που, όπως υποστηρίζει, δεν έγιναν, δεν ολοκληρώθηκαν ή περιορίστηκαν σημαντικά σε σχέση με τις αρχικές κυβερνητικές δεσμεύσεις. Η πολιτική ουσία της κριτικής δεν είναι επομένως μόνο εάν ένα έργο θα βρει τελικά άλλη πηγή χρηματοδότησης. Είναι τι ακριβώς χάνει το Ταμείο Ανάκαμψης από τον αρχικό σχεδιασμό και αν η αντικατάσταση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με εθνικούς ή άλλους πόρους μεταφέρει τελικά το κόστος στον κρατικό προϋπολογισμό ή αλλάζει το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Υγείας, όπου ο Γερουλάνος επικαλείται τη διαγραφή του οροσήμου για την
παράδοση ιατρικού εξοπλισμού σε 80 νοσοκομεία και την απένταξη σχετικής προμήθειας αρχικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ.
«Δεν είναι κατάλογος έργων που πρέπει να μείνουν πάση θυσία». Το πραγματικό πολιτικό στοίχημα
Ο Σκέρτσος απαντά ότι το Ταμείο Ανάκαμψης δεν λειτουργεί ως ένας αμετάβλητος κατάλογος έργων, αλλά ως μηχανισμός με αυστηρά ορόσημα, προθεσμίες και δυνατότητα αναθεώρησης των εθνικών σχεδίων. Υποστηρίζει μάλιστα ότι η δυνατότητα αυτή χρησιμοποιήθηκε από όλες τις χώρες της ΕΕ και δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα. Με αυτό το επιχείρημα η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τον αριθμό των απεντάξεων στην τελική απορρόφηση των πόρων και στην ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Ο υπουργός υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν χάνει τους διαθέσιμους πόρους και ότι το ΤΑΑ αποτελεί «κερδισμένο στοίχημα», με ιδιαίτερη έμφαση στην ψηφιακή και ενεργειακή σύγκλιση.
Έτσι, η αντιπαράθεση μπαίνει πλέον σε δεύτερο και πιο κρίσιμο επίπεδο. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα έργα βγήκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά ποια από αυτά θα συνεχιστούν, από πού θα χρηματοδοτηθούν, με ποιο κόστος και σε ποιο χρονοδιάγραμμα. Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο συναντώνται οι δύο διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις. Η κυβέρνηση λέει ότι η απένταξη είναι εργαλείο προσαρμογής ενός αυστηρού ευρωπαϊκού μηχανισμού και όχι απόδειξη αποτυχίας. Το ΠΑΣΟΚ απαντά ότι η ουσία βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στις αρχικές δεσμεύσεις του «Ελλάδα 2.0» και σε όσα τελικά θα παραδοθούν.
Με το Ταμείο Ανάκαμψης να μπαίνει στην τελική ευθεία, η πολιτική αντιπαράθεση μετατρέπεται πλέον σε αγώνα για τον απολογισμό: όχι μόνο πόσα χρήματα απορροφήθηκαν, αλλά ποιο αποτύπωμα αφήνουν στην οικονομία, στο Δημόσιο και στις υποδομές τα έργα που σχεδιάστηκαν εξαρχής να χρηματοδοτηθούν από το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό επενδυτικό πακέτο των τελευταίων δεκαετιών.
