Το περίπτερο της Ελληνικής Αστυνομίας στη ΔΕΘ αναμένεται να επισκεφθούν τις ημέρες της έκθεσης αρκετοί από τους ισχυρούς παράγοντες των εταιρειών που ενδιαφέρονται για το έργο των 515,4 εκατ. ευρώ για το νέο σύστημα έκδοσης ταυτοτήτων, διαβατηρίων και λοιπών εγγράφων ασφαλείας. Η κινητικότητα γύρω από την ΕΛ.ΑΣ. αναμένεται ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς η ΔΕΘ πραγματοποιείται λίγες ημέρες πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 10ης Σεπτεμβρίου, όταν θα κατατεθούν οι φάκελοι συμμετοχής στην Α΄ φάση του διαγωνισμού. Η συγκυρία προσδίδει στη φετινή παρουσία της ΕΛ.ΑΣ. στη ΔΕΘ ένα πρόσθετο επιχειρηματικό ενδιαφέρον. Οι ενδιαφερόμενοι όμιλοι έχουν μπροστά τους έναν διαγωνισμό που δεν αφορά απλώς την προμήθεια νέων δελτίων ταυτότητας, αλλά τη δημιουργία μιας κρίσιμης υποδομής για την έκδοση και διαχείριση κρατικών εγγράφων ασφαλείας.
Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 515,4 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ενώ η διαδικασία προβλέπει ανταγωνιστικό διάλογο πριν από την υποβολή των δεσμευτικών προσφορών. Η πρώτη φάση έχει ήδη μετατεθεί δύο φορές και πλέον η 10η Σεπτεμβρίου αποτελεί το οριστικό ορόσημο που έχει τεθεί για την κατάθεση των αιτήσεων συμμετοχής.
Ο διαγωνισμός δεν είναι επανάληψη του 2022. Οι αλλαγές στις συμμαχίες
Το έργο έχει ιδιαίτερο ιστορικό, καθώς ο προηγούμενος διαγωνισμός ματαιώθηκε το 2022. Τότε στην τελική φάση είχαν φτάσει τρία σχήματα: Thales–Uni Systems–Toppan, Veridos Matsoukis–OTE–Byte και Zetes–Space Hellas–Any. Η σημερινή εικόνα είναι διαφορετική. Οι διεργασίες στην αγορά δείχνουν ότι αρκετοί από τους γνώριμους διεθνείς ομίλους επιστρέφουν, όμως οι συμμαχίες έχουν αναδιαταχθεί. Με βάση τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, υπό διαμόρφωση βρίσκονται τα σχήματα OTE–Byte–Idemia, Uni Systems–Veridos, Space Hellas–Nova ICT–Zetes–Thales, ενώ γύρω από την Austria Card έχει συνδεθεί η συμμετοχή της Toppan. Οι συγκεκριμένες συνθέσεις δεν αποτελούν ακόμη τον επίσημο κατάλογο των υποψηφίων. Η πραγματική εικόνα θα προκύψει με την κατάθεση των φακέλων στις 10 Σεπτεμβρίου.
Η διαφορά από τον προηγούμενο διαγωνισμό είναι ουσιαστική.
Η Veridos, που το 2022 συμμετείχε μαζί με ΟΤΕ και Byte, εμφανίζεται σήμερα σε διαφορετικό συνδυασμό με τη Uni Systems. Η Thales, η οποία τότε είχε συνεργαστεί με Uni Systems και Toppan, βρίσκεται πλέον σε σχήμα με Space Hellas, Nova ICT και Zetes. Ο ΟΤΕ και η Byte, από την άλλη, εμφανίζονται μαζί με την Idemia. Σημαντική παράμετρος είναι και η αλλαγή ιδιοκτησίας της Byte, η οποία βρίσκεται πλέον στον όμιλο της Ideal. Έτσι, ακόμη και εκεί όπου υπάρχουν εταιρείες που είχαν συμμετάσχει στην προηγούμενη διαδικασία, το επιχειρηματικό υπόβαθρο δεν είναι το ίδιο. Η Toppan αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση, καθώς έχει ήδη παραγωγική παρουσία στην Ελλάδα στον χώρο των εγγράφων ασφαλείας και συνδέεται σήμερα με την Austria Card, σε διαφορετικό δηλαδή σχήμα από εκείνο του 2022. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις ξεκίνησαν με ένταση, καθώς ο χρόνος λιγοστεύει.
Το έργο πίσω από τα 515 εκατ. ευρώ. Η μάχη της δεύτερης φάσης
Το αντικείμενο του διαγωνισμού είναι πολύ ευρύτερο από την παραγωγή των νέων ταυτοτήτων. Το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εντύπων Ασφαλείας (ΟΠΣΕΑ) αφορά την έκδοση, προσωποποίηση και διαχείριση ταυτοτήτων, διαβατηρίων και άλλων εγγράφων ασφαλείας, καθώς και τις αναγκαίες πληροφοριακές και τεχνολογικές υποδομές. Γι’ αυτό και η διαδικασία έχει σχεδιαστεί ως ανταγωνιστικός διάλογος. Οι τεχνικές λύσεις, η αρχιτεκτονική του συστήματος, οι απαιτήσεις ασφαλείας και ο τρόπος υλοποίησης θα αποτελέσουν αντικείμενο της δεύτερης φάσης, πριν από τις δεσμευτικές προσφορές. Το ποσό των 515,4 εκατ. ευρώ αποτελεί την εκτιμώμενη αξία της σύμβασης και όχι προκαθορισμένο τίμημα για τον ανάδοχο. Η τελική οικονομική προσφορά θα διαμορφωθεί μέσα από τον ανταγωνισμό.
Η κατάθεση των φακέλων τον Σεπτέμβριο είναι μόνο η είσοδος στον διαγωνισμό. Ακολουθεί η προεπιλογή και στη συνέχεια η Β΄ φάση, όπου θα δοκιμαστούν στην πράξη οι επιχειρηματικοί συνδυασμοί. Εκεί θα κριθεί ποιος μπορεί να συνδυάσει τεχνολογία, παραγωγική δυνατότητα, ασφάλεια, πληροφοριακά συστήματα και φυσικά κόστος.
Το έργο απαιτεί ταυτόχρονα την τεχνογνωσία των μεγάλων διεθνών ομίλων στα ασφαλή έγγραφα και την ικανότητα των ελληνικών εταιρειών να αναλάβουν την ολοκλήρωση, τη διασύνδεση και τη λειτουργία μιας κρίσιμης κρατικής υποδομής. Γι’ αυτό και οι συμμαχίες έχουν τόσο μεγάλη σημασία. Δεν πρόκειται για έναν διαγωνισμό στον οποίο ένας προμηθευτής μπορεί εύκολα να καλύψει μόνος του ολόκληρη την αλυσίδα.
Ποιοι φορείς εμπλέκονται στον διαγωνισμό των 515 εκατ. ευρώ
Ο διαγωνισμός των 515,4 εκατ. ευρώ για το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εντύπων Ασφαλείας (ΟΠΣΕΑ) έχει μια διακριτή θεσμική αλυσίδα, με διαφορετικό ρόλο για κάθε εμπλεκόμενο φορέα.
Αναθέτουσα αρχή είναι το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στο οποίο ανήκει η αρμοδιότητα για το αντικείμενο του έργου και το οποίο έχει την ευθύνη της σύμβασης. Στον επιχειρησιακό πυρήνα βρίσκεται η Ελληνική Αστυνομία, καθώς οι υπηρεσίες της διαχειρίζονται την έκδοση των δελτίων ταυτότητας και αποτελούν βασικό χρήστη του νέου συστήματος.
Τη διαγωνιστική διαδικασία έχει αναλάβει το Υπερταμείο, μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, που λειτουργεί ως ο μηχανισμός υλοποίησης σύνθετων έργων για λογαριασμό του Δημοσίου. Η Μονάδα χειρίζεται τα στάδια της διαδικασίας, από την προεπιλογή έως τον ανταγωνιστικό διάλογο και την υποβολή των δεσμευτικών προσφορών.
Στην υπόθεση εμπλέκονται επίσης οι αρμόδιες υπηρεσίες του Δημοσίου για τα έγγραφα ασφαλείας και τα πληροφοριακά συστήματα, καθώς το έργο απαιτεί διασύνδεση με κρατικές υποδομές, μητρώα και συστήματα ταυτοποίησης.
Έτσι, η βασική θεσμική «αλυσίδα» είναι: Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη – Υπερταμείο/Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας – Ελληνική Αστυνομία, με τον πρώτο να έχει την ευθύνη ως αναθέτουσα αρχή, το δεύτερο να διενεργεί τον διαγωνισμό και την ΕΛ.ΑΣ. να αποτελεί τον βασικό επιχειρησιακό φορέα.
Το πολιτικό «deadline» και οι ορατές (πλέον) εκλογές
Στην εξίσωση μπαίνει πλέον ο χρόνος και οι επικείμενες εκλογές την Ανοιξη του 2027. Η Α΄ φάση κλείνει στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ η χώρα κινείται προς τις εθνικές εκλογές της άνοιξης του 2027, με τον Μάιο να αποτελεί το βασικό πολιτικό σενάριο. Έτσι, η διαδικασία για τις ταυτότητες θα εξελιχθεί μέσα σε ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο. Μετά την προεπιλογή πρέπει να ακολουθήσει ο ανταγωνιστικός διάλογος και η υποβολή των δεσμευτικών προσφορών, σε ένα έργο που έχει ήδη βαρύ ιστορικό καθυστερήσεων. Η παράμετρος αυτή δεν σημαίνει ότι ο διαγωνισμός πρέπει υποχρεωτικά να ολοκληρωθεί πριν από τις εκλογές. Σημαίνει όμως ότι ο πολιτικός χρόνος και ο χρόνος του διαγωνισμού πλέον συμπίπτουν. Και εάν προκύψουν νέες καθυστερήσεις, προσφυγές ή αναδιατάξεις των σχημάτων, η διαδικασία θα εξελίσσεται σε διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον από εκείνο μέσα στο οποίο ξεκίνησε.
Η φετινή ΔΕΘ αποκτά επομένως ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αγορά. Η παρουσία των ενδιαφερόμενων εταιρειών στο περίπτερο της ΕΛ.ΑΣ., λίγες ημέρες πριν από την εκπνοή της πρώτης φάσης, δημιουργεί ένα φυσικό σημείο συνάντησης για έναν διαγωνισμό στον οποίο οι συμμαχίες δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί οριστικά στα χαρτιά. Η 10η Σεπτεμβρίου θα αποτυπώσει τους επίσημους συμμετέχοντες. Η δεύτερη φάση θα μεταφέρει το βάρος από τις συμμαχίες στις τεχνικές λύσεις και στις οικονομικές προσφορές. Και κάπου εκεί βρίσκεται η πραγματική ουσία της υπόθεσης: ένα έργο 515,4 εκατ. ευρώ, με παλιούς γνώριμους αλλά νέες συμμαχίες, έναν ανταγωνιστικό διάλογο που δεν έχει ακόμη αρχίσει και ένα πολιτικό ημερολόγιο που αφήνει ολοένα μικρότερο περιθώριο για καθυστερήσεις.
