Οι κυβερνοεπιχειρήσεις που συνδέονται με το Ιράν περνούν σε μια επικίνδυνη νέα φάση, καθώς οι στόχοι δεν περιορίζονται πλέον σε κρατικά πληροφοριακά συστήματα, υποκλοπές δεδομένων και ψηφιακές υπηρεσίες. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον πραγματικές υποδομές: δεξαμενόπλοια, δίκτυα ύδρευσης, ψυκτικές εγκαταστάσεις και βιομηχανικά συστήματα ελέγχου. Η μεταβολή είναι ουσιαστική. Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο απώλεια δεδομένων ή διακοπή λειτουργίας ενός δικτύου, αλλά και προβλήματα στη μεταφορά ενέργειας, στην υδροδότηση, στην αποθήκευση τροφίμων και στην ασφάλεια βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Η δραστηριότητα ομάδων που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν αναδεικνύει μια νέα διάσταση του κυβερνοπολέμου: τη δυνατότητα ψηφιακής παρέμβασης σε συστήματα που ελέγχουν τον φυσικό κόσμο.
Οι επιθέσεις στη Γαλλία και οι 700 εγκαταστάσεις ψύξης. Δεξαμενόπλοια στο στόχαστρο
Μία από τις χαρακτηριστικότερες υποθέσεις καταγράφηκε στη Γαλλία, όπου οι αρχές απέδωσαν σε ιρανική μονάδα κυβερνοεπιχειρήσεων, γνωστή ως Shahid Kaveh, επιθέσεις σε περίπου 700 εγκαταστάσεις εμπορικής ψύξης. Στους στόχους περιλαμβάνονταν σούπερ μάρκετ, κρεοπωλεία και μονάδες επεξεργασίας τροφίμων. Οι επιτιθέμενοι φέρονται να παρενέβησαν στους ελεγκτές των ψυκτικών συστημάτων, προκαλώντας μη φυσιολογικούς κύκλους απόψυξης και απενεργοποιώντας ειδοποιήσεις θερμοκρασίας. Οι συνέπειες ήταν πραγματικές, με απώλειες τροφίμων, οικονομικές ζημιές και αναφορές για τουλάχιστον 15 περιστατικά πυρκαγιάς που συνδέθηκαν με τις επιθέσεις. Παράλληλα, επηρεάστηκαν εγκαταστάσεις ψύξης που χρησιμοποιούνται και από τράπεζες αίματος. Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αποδεικνύει ότι η παρέμβαση σε ένα φαινομενικά δευτερεύον βιομηχανικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία και σε κρίσιμες υπηρεσίες.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι αναφορές για κυβερνοεπιθέσεις σε ενεργειακά δεξαμενόπλοια που κατευθύνονταν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην υπόθεση του δεξαμενόπλοιου VL Prosperity, υπό σημαία Λιβερίας, οι αμερικανικές αρχές διερεύνησαν ενδείξεις κυβερνοπαραβίασης συστημάτων του πλοίου. Το δεξαμενόπλοιο, μήκους περίπου 333 μέτρων, έχει δυνατότητα μεταφοράς περίπου 2,3 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου. Οι αναφορές για παρέμβαση στα συστήματα του μηχανοστασίου περιλάμβαναν προβλήματα στην ψύξη του κινητήρα και στα συστήματα καυσίμων και λίπανσης. Ωστόσο, πρέπει να διαχωρίζεται η επιβεβαιωμένη κυβερνοδραστηριότητα από τους ισχυρισμούς περί πλήρους ελέγχου της λειτουργίας του πλοίου, κάτι που δεν έχει τεκμηριωθεί δημόσια. Η υπόθεση αναδεικνύει τον κίνδυνο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές μεταφορές. Ένα περιστατικό σε πλοίο που μεταφέρει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μπορεί να αποκτήσει διαστάσεις πολύ μεγαλύτερες από μια απλή εμπορική καθυστέρηση.
Τα δίκτυα ύδρευσης και οι βιομηχανικοί ελεγκτές
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης έχουν προκαλέσει επίσης συναγερμό. Στο επίκεντρο βρέθηκαν συστήματα απομακρυσμένης διαχείρισης αντλιών, βαλβίδων και άλλου εξοπλισμού. Οι επιτιθέμενοι στόχευσαν τους Προγραμματιζόμενους Λογικούς Ελεγκτές, δηλαδή τους μικρούς βιομηχανικούς υπολογιστές που ρυθμίζουν τη λειτουργία μηχανημάτων και εγκαταστάσεων. Οι αμερικανικές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας έχουν προειδοποιήσει για επιθέσεις σε εξοπλισμό των εταιρειών Rockwell Automation, Schneider Electric και Siemens. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η πιθανότητα διακοπής μιας υπηρεσίας. Η αλλοίωση των εντολών ή των πληροφοριών που εμφανίζονται στα συστήματα ελέγχου μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες λειτουργίες, να δυσκολέψει την αντιμετώπιση ενός περιστατικού και να υποχρεώσει τους διαχειριστές να περάσουν σε χειροκίνητο έλεγχο. Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκονται οι ομάδες CyberAv3ngers και Shahid Kaveh, οι οποίες έχουν συνδεθεί από δυτικές υπηρεσίες με τους μηχανισμούς κυβερνοεπιχειρήσεων των Φρουρών της Επανάστασης.
Η δραστηριότητά τους έχει συνδεθεί με επιθέσεις σε βιομηχανικά συστήματα ελέγχου, εγκαταστάσεις ύδρευσης και άλλες κρίσιμες υποδομές. Οι αμερικανικές αρχές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για την εκμετάλλευση ανεπαρκώς προστατευμένων συστημάτων απομακρυσμένης πρόσβασης. Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των επιχειρήσεων είναι ότι αξιοποιούν αδυναμίες σε συστήματα τα οποία συχνά λειτουργούν για χρόνια χωρίς ουσιαστική αναβάθμιση της ασφάλειάς τους. Η ψηφιακή διασύνδεση, που προσφέρει μεγαλύτερη αποδοτικότητα, μετατρέπεται έτσι σε πιθανή πύλη εισόδου για επιθέσεις με φυσικές συνέπειες.
Η κυβερνοασφάλεια γίνεται ζήτημα εθνικής ανθεκτικότητας
Η νέα πραγματικότητα αφορά άμεσα και την Ευρώπη. Η προστασία των κρίσιμων υποδομών δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων των υπουργείων, των τραπεζών ή των μεγάλων επιχειρήσεων. Απαιτείται προστασία των δικτύων ύδρευσης, των ενεργειακών εγκαταστάσεων, των λιμανιών, των μεταφορών, των βιομηχανικών μονάδων και των συστημάτων εφοδιαστικής αλυσίδας. Εξίσου σημαντικά είναι τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας, οι εναλλακτικές διαδικασίες λειτουργίας και η δυνατότητα γρήγορης αποκατάστασης μετά από μια επίθεση. Ο σύγχρονος κυβερνοπόλεμος δεν έχει πλέον ως μοναδικό στόχο τα δεδομένα και τις ψηφιακές υπηρεσίες ενός κράτους. Στρέφεται στις υποδομές που εξασφαλίζουν την καθημερινή λειτουργία της οικονομίας και της κοινωνίας. Και αυτό μετατρέπει την κυβερνοασφάλεια από τεχνικό ζήτημα πληροφορικής σε βασικό παράγοντα εθνικής ασφάλειας.

