Από τις πρώτες πρωτοβουλίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και τις δοκιμές αυτόνομων λεωφορείων μέχρι τη διασύνδεση δημοτικών υποδομών, την έξυπνη κινητικότητα και την ψηφιακή κοινωνική φροντίδα, τα Τρίκαλα διαμορφώνουν εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες τη δική τους πορεία προς την ψηφιακή πόλη. Το νέο κεφάλαιο αυτής της διαδρομής γράφεται με το «Restart mAI city», ένα έργο προϋπολογισμού περίπου 6,93 εκατ. ευρώ, το οποίο φιλοδοξεί να μεταφέρει την εμπειρία των προηγούμενων ετών σε ένα περισσότερο ολοκληρωμένο μοντέλο λειτουργίας του Δήμου.
Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», ενώ την υλοποίηση έχει αναλάβει η ένωση εταιρειών Dotsoft και Nova ICT, η οποία πολύ σύντομα θα παρουσιάσει την νέα εταιρική της ταυτότητα και επωνυμία.
Η συνεργασία τους αφορά ένα σύνθετο έργο, στο οποίο οι επιμέρους εφαρμογές πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί, επομένως, όχι μόνο από την ολοκλήρωση των προμηθειών, αλλά και από την ομαλή λειτουργία των συστημάτων και τη δυνατότητα αξιοποίησής τους από τις δημοτικές υπηρεσίες. Το Εργο περιλαμβάνει 48 επιμέρους συστήματα, με εφαρμογές που αφορούν την κυκλοφορία, τη στάθμευση, την κοινωνική φροντίδα, τη διαχείριση απορριμμάτων, την παρακολούθηση δημοτικών υποδομών και την πολιτική προστασία.
Το στοίχημα δεν είναι απλώς η εγκατάσταση νέου τεχνολογικού εξοπλισμού. Είναι η δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος που θα επιτρέπει στις υπηρεσίες του Δήμου να λειτουργούν αποτελεσματικότερα, να αξιοποιούν διαθέσιμα δεδομένα και να ανταποκρίνονται ταχύτερα στις ανάγκες των κατοίκων.
Η στρατηγική Σακκά και η παρακαταθήκη Παπαστεργίου
Η σημερινή προσπάθεια αποτελεί συνέχεια της στρατηγικής που διαμορφώθηκε επί δημαρχίας του σημερινού υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, ο οποίος είχε ανακοινώσει το έργο τον Δεκέμβριο του 2021. Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε τον Ιούνιο του 2023 και η σύμβαση με την ένωση Dotsoft – Nova ICT υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, επί δημαρχίας Νίκου Σακκά.
Στις 2 Ιουλίου 2025, κατά την παρουσίαση του έργου, ο δήμαρχος Τρικκαίων έθεσε ως βασική προτεραιότητα τη μετάβαση από τις πιλοτικές εφαρμογές σε υπηρεσίες με ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα.
«Από τα πιλοτικά προγράμματα της δεκαετίας του 2010, περνούμε στην άμεση υλοποίηση προγραμμάτων για τον πολίτη και τις υπηρεσίες του Δήμου προς τον πολίτη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Νίκος Σακκάς.
Η δήλωση αποτυπώνει τη βασική πρόκληση για την επόμενη φάση: η τεχνολογία να μην περιορίζεται σε μεμονωμένες καινοτόμες εφαρμογές, αλλά να ενσωματώνεται σταθερά στη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών.
Στην προετοιμασία και την παρακολούθηση του προγράμματος συμμετέχουν ενεργά πολλά στελέχη του Δήμου και της αναπτυξιακής εταιρείας e-Trikala, η οποία είναι από τις πρώτες δημοτικές εταιρείες με σημαντική συμβολή στην ψηφιακή πορεία της πόλης των Τρικ’αλων.
Επτά ηλεκτρικά οχήματα και 18 έξυπνες διαβάσεις
Στις παρεμβάσεις με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα περιλαμβάνεται η παράδοση επτά ηλεκτρικών οχημάτων για την υποστήριξη του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι». Στον ίδιο άξονα κοινωνικής φροντίδας εντάσσεται η υπηρεσία «Κλικ Ζωής», η οποία αξιοποιεί τεχνολογικά μέσα για την υποστήριξη ηλικιωμένων και άλλων δικαιούχων δημοτικών υπηρεσιών. Στον τομέα της οδικής ασφάλειας, το έργο προβλέπει 18 έξυπνες διαβάσεις πεζών, με την πρώτη εφαρμογή να αναπτύσσεται στην περιοχή του Μύλου των Ξωτικών. Οι διαβάσεις αξιοποιούν τεχνολογίες εντοπισμού κίνησης και προσαρμογής του φωτισμού, με στόχο την ασφαλέστερη διέλευση των πεζών.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, επίσης, συστήματα έξυπνης σηματοδότησης, παρακολούθησης της κυκλοφορίας και ηλεκτρονικές πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν την ενημέρωση των οδηγών και τη διαχείριση των μετακινήσεων.
Έξυπνη στάθμευση, νερό και απορρίμματα
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά τη λειτουργία των δημοτικών υποδομών. Στις προβλεπόμενες εφαρμογές περιλαμβάνονται έξυπνη στάθμευση, ψηφιακοί μετρητές για την παρακολούθηση της ποιότητας του πόσιμου νερού και συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων. Παράλληλα, προβλέπονται υποδομές παρακολούθησης της ενεργειακής κατανάλωσης δημοτικών εγκαταστάσεων και εφαρμογές που υποστηρίζουν την πολιτική προστασία.
Η αξιοποίηση των δεδομένων μπορεί να συμβάλει στον καλύτερο προγραμματισμό των δημοτικών υπηρεσιών, στον εντοπισμό προβλημάτων και στην εξοικονόμηση πόρων. Η απόδοση των εφαρμογών, ωστόσο, θα κριθεί από την αξιοπιστία τους και από το κατά πόσο οι πληροφορίες που παράγουν θα χρησιμοποιούνται στην πράξη. Στο Εργο περιλαμβάνεται ακόμη το Tricoin, ένα τοπικό σύστημα ανταποδοτικότητας, καθώς και ψηφιακές εφαρμογές ενημέρωσης και συμμετοχής των πολιτών.
Το Κέντρο Επιτελικής Διαχείρισης
Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι το Κέντρο Επιτελικής Διαχείρισης, το οποίο προορίζεται να συγκεντρώνει δεδομένα από τα επιμέρους συστήματα και να παρέχει συνολική εικόνα για διαφορετικές λειτουργίες της πόλης. Στον τομέα της πολιτικής προστασίας, οι εφαρμογές περιλαμβάνουν συστήματα παρακολούθησης της στάθμης ποτάμιων υδάτων, πυρανίχνευσης σε χώρους πρασίνου και καταγραφής σεισμικής δραστηριότητας.
Η συγκέντρωση αυτών των πληροφοριών σε ένα κοινό περιβάλλον μπορεί να διευκολύνει τον συντονισμό των υπηρεσιών, την έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων και την ταχύτερη αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται αποτελεσματική διασύνδεση των συστημάτων, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και κατάλληλη εκπαίδευση των στελεχών που θα τα χρησιμοποιούν.
Από το 2004 στις έξυπνες πόλεις της επόμενης γενιάς
Η σημερινή επένδυση στηρίζεται σε μια διαδρομή που ξεκίνησε το 2004, όταν ο Δήμος Τρικκαίων άρχισε να αναπτύσσει συστηματικότερα ψηφιακές πρωτοβουλίες. Το 2008 δημιουργήθηκε η e-Trikala Α.Ε., η οποία συνέβαλε στην ανάπτυξη και υλοποίηση έργων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, καινοτομίας και ψηφιακών υπηρεσιών. Στα πρώτα βήματα περιλαμβάνονταν ασύρματες ευρυζωνικές υποδομές και εφαρμογές ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης. Στη συνέχεια, η πόλη ανέπτυξε πρωτοβουλίες στους τομείς της κοινωνικής φροντίδας, της έξυπνης κινητικότητας και της ψηφιακής συμμετοχής.
Ιδιαίτερη διεθνή προβολή απέκτησαν τα Τρίκαλα μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος CityMobil2, στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιήθηκαν το 2015 και το 2016 δοκιμές αυτοματοποιημένων λεωφορείων χωρίς οδηγό σε πραγματικές συνθήκες αστικής κυκλοφορίας.
Η εμπειρία αυτή ανέδειξε τις δυνατότητες αλλά και τις δυσκολίες εφαρμογής νέων τεχνολογιών στις μεταφορές. Παράλληλα, ενίσχυσε την τεχνογνωσία του Δήμου στην υλοποίηση σύνθετων έργων και στη συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς. Η μετάβαση από τις πιλοτικές εφαρμογές σε ένα ευρύτερο ψηφιακό οικοσύστημα αποτελεί, συνεπώς, το επόμενο βήμα αυτής της πορείας.
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στις όχθες του Λιθαίου ποταμού (σε πιθανότατα ξέγνοιαστες στιγμές)
Μια ψηφιακή διαδρομή που περνά από διαφορετικές δημοτικές αρχές
Η ψηφιακή πορεία των Τρικάλων δεν ξεκίνησε με το «Restart mAI city», ούτε αποτελεί έργο μίας μόνο δημοτικής διοίκησης. Οι πρώτες βάσεις της τέθηκαν επί δημαρχίας Μιχάλη Ταμήλου το 2003, όταν η πόλη άρχισε να επενδύει συστηματικά στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, ανοίγοντας τον δρόμο για την αξιοποίηση των ψηφιακών υπηρεσιών στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Η προσπάθεια συνεχίστηκε επί δημαρχίας του Χρήστου Λάππα το 2010, με την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών και τη διεύρυνση της τεχνολογικής παρουσίας του Δήμου. Ενισχύθηκε σημαντικά και η πόλη των Τρικάλων έγινε γνωστή στο πανελλήνιο και διεθνώς κατά τη δημαρχιακή θητεία του Δημήτρη Παπαστεργίου από το 2014. Τότε τα Τρίκαλα απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα μέσα από έργα έξυπνης κινητικότητας, ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και καινοτομίας, τα οποία τα έφεραν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για τις έξυπνες πόλεις. Σήμερα, επί δημαρχίας Νίκου Σακκά, η προσπάθεια συνεχίζεται με στόχο τη διασύνδεση των ψηφιακών εφαρμογών και την ενσωμάτωσή τους στην καθημερινή λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών.
Αυτή η συνέχεια αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της τρικαλινής εμπειρίας: η ψηφιακή πόλη δεν είναι ένα μεμονωμένο έργο ούτε συνδέεται αποκλειστικά με μία δημοτική αρχή. Είναι μια μακροχρόνια προσπάθεια που περνά από διαφορετικές διοικήσεις, εξελίσσεται μαζί με την τεχνολογία και κρίνεται τελικά από τα αποτελέσματα που προσφέρει στους πολίτες.
Το πραγματικό στοίχημα της ψηφιακής αυτοδιοίκησης
Για τον Δήμο Τρικκαίων, το «Restart mAI city» αποτελεί ευκαιρία να μετατρέψει την πολυετή εμπειρία του σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο έξυπνης πόλης. Η πρόκληση είναι να αποδειχθεί ότι οι επενδύσεις οδηγούν σε μετρήσιμα αποτελέσματα: ασφαλέστερες μετακινήσεις, καλύτερη εξυπηρέτηση, αποτελεσματικότερη διαχείριση υποδομών και εξοικονόμηση δημοτικών πόρων. Εξίσου σημαντικά είναι η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια, η διαλειτουργικότητα και η εξασφάλιση της συντήρησης των συστημάτων μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης.
Η πορεία των Τρικάλων δείχνει ότι η τεχνολογική πρωτοπορία δεν εξαντλείται στην παρουσίαση καινοτόμων εφαρμογών. Απαιτεί συνέχεια, τεχνική υποστήριξη, διοικητική οργάνωση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Το ζητούμενο για τη δημοτική αρχή, τα στελέχη που παρακολουθούν το έργο και τους αναδόχους Dotsoft και Nova ICT είναι να περάσουν τα Τρίκαλα από τις επιμέρους ψηφιακές λύσεις σε ένα λειτουργικό μοντέλο έξυπνης και ανθεκτικής πόλης, με την τεχνολογία να υπηρετεί με σταθερό και μετρήσιμο τρόπο τον πολίτη.
Ανοίγει τις πύλες του ο Μύλος των Ξωτικών
Ο Μύλος των Ξωτικών ανοίγει τις μαγικές πύλες του στα Τρίκαλα στις 20 Νοεμβρίου 2026, δίνοντας το έναυσμα για την έναρξη της χριστουγεννιάτικης περιόδου. Η φετινή, 15η διοργάνωση θα φιλοξενηθεί στο Πάρκο Ματσόπουλου και θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 6 Ιανουαρίου 2027, με ελεύθερη είσοδο. Το φετινό θεματικό ταξίδι έχει τίτλο «Χριστούγεννα στον κόσμο του ΟΖ» και αντλεί έμπνευση από το γνωστό παραμύθι του Μάγου του Οζ. Η Σμαραγδένια Πόλη, το Χρυσό Μονοπάτι και οι γνώριμοι ήρωες του παραμυθιού θα αποτελέσουν το σκηνικό μιας γιορτινής εμπειρίας με θεματικές διαδρομές, παιχνίδια, μουσική, διαδραστικές δράσεις και εκπλήξεις για μικρούς και μεγάλους. Ο χώρος θα λειτουργεί καθημερινά από τις 10:00 έως τις 22:00, ενώ την ημέρα της έναρξης, Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, θα υποδεχθεί τους επισκέπτες από τις 18:00. Η επίσημη τελετή εγκαινίων έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή 29 Νοεμβρίου. Ο Μύλος των Ξωτικών αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους χριστουγεννιάτικους θεσμούς της χώρας, με σημαντική συμβολή στην τουριστική κίνηση των Τρικάλων και στην οικονομική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής. Κάθε χρόνο προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες, ενισχύοντας την τοπική αγορά, την εστίαση και τις επιχειρήσεις φιλοξενίας. Τη διοργάνωση έχει η e-Trikala Α.Ε., με τη στήριξη του Δήμου Τρικκαίων
Γιάννης Χαλαβαζής
Διευθύνων Σύμβουλος
