Σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο τον περιορισμό των υπέρογκων απαιτήσεων, την επιτάχυνση των ρυθμίσεων και την ενίσχυση της προστασίας των δανειοληπτών.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ανώτατο όριο στις συνολικές απαιτήσεις από δάνεια και πιστώσεις, υποχρεωτικό επανυπολογισμό των οφειλών και συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια για τις διαπραγματεύσεις με τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Παράλληλα, εισάγει κανόνες για τις προκαταβολές στις διμερείς ρυθμίσεις και προβλέπει ότι, πριν από έναν πλειστηριασμό, θα πρέπει να έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, στόχος είναι να περιοριστεί η αβεβαιότητα για τους οφειλέτες και να ενισχυθεί η ευθύνη των πιστωτών στη διαδικασία ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους.
Πλαφόν στις συνολικές οφειλές
Κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου στη συνολική απαίτηση για δάνεια και πιστώσεις. Ειδικότερα, η απαίτηση προβλέπεται να μην μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ενώ για τις οφειλές αγροτών προβλέπεται όριο στο διπλάσιο.
Η ρύθμιση αφορά καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ακόμη και όταν οι απαιτήσεις έχουν μεταβιβαστεί σε funds ή βρίσκονται υπό τη διαχείριση servicers.
Για οφειλές από δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990, όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον προσδιορισμό του αρχικού κεφαλαίου, προβλέπεται ειδικός υπολογισμός. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί στην τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.
Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, ποσά που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια δεν θα συνυπολογίζονται στην απαίτηση. Οι καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί θα λαμβάνονται υπόψη κατά τον επανυπολογισμό, χωρίς να προβλέπεται επιστροφή χρημάτων που έχουν καταβληθεί στο παρελθόν.
Αυτόματος επανυπολογισμός και αλλαγές στους πλειστηριασμούς
Οι τράπεζες, τα funds και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, να επανυπολογίσουν τις οφειλές που εμπίπτουν στη ρύθμιση εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου. Η διαδικασία προβλέπεται να γίνεται χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αίτηση από τον δανειολήπτη.
Η αλλαγή αφορά και υποθέσεις στις οποίες έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κατάσχεση ή ο πλειστηριασμός θα πρέπει να περιορίζεται στο ποσό που θα προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό της απαίτησης.
Με τον τρόπο αυτό, επιδιώκεται να αποφεύγεται η συνέχιση των διαδικασιών για ποσά που υπερβαίνουν τα νέα προβλεπόμενα όρια.
Προθεσμίες για τους servicers και όριο στις προκαταβολές
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ δανειοληπτών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Εφόσον υποβληθεί αίτημα με πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντήσει εντός τριών μηνών, καταθέτοντας τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης ή αιτιολογώντας την απόρριψή του. Η διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών, ενώ σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας προβλέπονται καταγραφή παράβασης, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων έως την απάντηση.
Παράλληλα, η προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση προβλέπεται να περιορίζεται στο 15% της οφειλής. Το ποσοστό μπορεί να είναι χαμηλότερο όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια ή άλλες ειδικές περιστάσεις.
Οι προτάσεις των servicers θα πρέπει να βασίζονται στην πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη και να περιλαμβάνουν τεκμηρίωση των δεδομένων στα οποία στηρίζονται.
Πρόβλεψη προστασίας πριν από τον πλειστηριασμό
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία των δανειοληπτών που τηρούν τις συμφωνημένες ρυθμίσεις. Το σχέδιο προβλέπει ότι, όσο ο οφειλέτης παραμένει συνεπής, δεν θα μπορούν να προχωρούν σε βάρος του μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή πλειστηριασμοί από τον διαχειριστή της απαίτησης.
Επιπλέον, τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, ο πιστωτής θα πρέπει να έχει υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Για παραβάσεις των προβλεπόμενων κανόνων προστασίας, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει κυρώσεις, οι οποίες μπορεί να φτάνουν έως και τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
Περισσότερη ενημέρωση για τις οφειλές
Το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει ακόμη ότι οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν χωρίς χρέωση αναλυτική εικόνα της οφειλής τους. Τα στοιχεία θα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις δανειακές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, το κεφάλαιο, τους τόκους και τις λοιπές χρεώσεις.
Η απάντηση θα πρέπει να δίνεται εντός 45 ημερών. Σε περίπτωση που δεν χορηγηθούν τα στοιχεία, προβλέπεται αναστολή του εκτοκισμού έως την πλήρη απάντηση στο αίτημα.
Παράλληλα, προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων και πληροφοριών για τα χαρτοφυλάκια, τα αποτελέσματα διαχείρισης και την αντιμετώπιση παραπόνων.
Το νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026. Οι παραπάνω προβλέψεις θα οριστικοποιηθούν μέσα από τη νομοθετική διαδικασία και, εφόσον ψηφιστούν, θα εφαρμοστούν σύμφωνα με τις ημερομηνίες και τους όρους που θα καθοριστούν στο τελικό κείμενο.
