Η Γερμανία πληρώνει σήμερα τον λογαριασμό ενός μοντέλου που για δεκαετίες θεωρήθηκε συνταγή επιτυχίας. Ισχυρή βιομηχανία, εξαγωγές, φθηνή ενέργεια, μεγάλη εξάρτηση από τη Ρωσία και την Κίνα. Πίσω από αυτή την εικόνα, όμως, έμεναν πίσω οι δημόσιες επενδύσεις, η ψηφιοποίηση και η προσαρμογή της οικονομίας στη νέα ψηφιακή και τεχνολογική εποχή.
Και το ψηφιακό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Η Γερμανία, παρά το μέγεθος και την οικονομική της ισχύ, καθυστέρησε σημαντικά στην ψηφιοποίηση του κράτους, των υπηρεσιών και της δημόσιας διοίκησης. Η ψηφιακή υστέρηση έγινε ένα από τα εμφανή προβλήματα μιας χώρας που είχε επενδύσει περισσότερο στις παραδοσιακές βιομηχανικές της δυνάμεις παρά στις νέες ψηφιακές υποδομές. Η Άνγκελα Μέρκελ δεν δημιούργησε μόνη της αυτή την κατάσταση. Κυβέρνησε όμως τη Γερμανία επί 16 χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα θα μπορούσε να είχε επενδύσει πολύ περισσότερο στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Τώρα το κόστος της καθυστέρησης γίνεται ορατό.
Από τις εκλογές του 2025 στις χθεσινές κάλπες
Η πολιτική πίεση έχει πλέον γίνει πολύ πιο καθαρή. Στις ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, η CDU πήρε 22,6%, η AfD 20,8% και το SPD 16,4%. Η AfD υπερδιπλασίασε τότε το ποσοστό της σε σχέση με το 2021, ενώ το SPD υπέστη μεγάλη απώλεια. Όμως οι χθεσινές εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δίνουν ακόμη πιο καθαρό μήνυμα. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 38,2%, μπροστά από το SPD με 35,5%. Η CDU έμεινε στο 4,9% και για πρώτη φορά δεν περνά το όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο. Στο Βερολίνο, πρώτη αναδείχθηκε η Αριστερά με 25,7%, ενώ η CDU περιορίστηκε στο 18,8%. Η AfD πήρε 16,3% και το SPD μόλις 12,1%, το χαμηλότερο ποσοστό του στην ιστορία των εκλογών του Βερολίνου. Το μήνυμα των δύο εκλογών είναι διαφορετικό από περιοχή σε περιοχή, αλλά η εικόνα είναι κοινή: τα παραδοσιακά κόμματα πιέζονται και τα άκρα του πολιτικού συστήματος κερδίζουν χώρο.
Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο από τη Γερμανία
Η οικονομική αλλαγή βρίσκεται πίσω από ένα μεγάλο μέρος της πολιτικής αναστάτωσης, χωρίς φυσικά να αποτελεί τη μοναδική εξήγηση. Μετανάστευση, ασφάλεια, ενέργεια και κοινωνικές πιέσεις έχουν επίσης κεντρικό ρόλο. Το βαθύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι το παλιό οικονομικό μοντέλο δεν λειτουργεί πλέον όπως πριν. Η Ρωσία δεν μπορεί να αποτελεί τον ενεργειακό πυλώνα της γερμανικής οικονομίας. Η Κίνα δεν είναι μόνο μεγάλη αγορά αλλά και ανταγωνιστής. Η παραδοσιακή βιομηχανία πιέζεται. Και την ίδια στιγμή η Γερμανία προσπαθεί να καλύψει την καθυστέρησή της στην ψηφιοποίηση και στις νέες τεχνολογίες.
Το μοντέλο που έκανε πλούσια τη Γερμανία και στήριξε μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ευημερίας έχει εξαντληθεί.
Το πρόβλημα είναι ότι το νέο μοντέλο δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί. Και όσο τα παραδοσιακά κόμματα δεν παρουσιάζουν μια σοβαρή πρόταση για παραγωγή, επενδύσεις, ψηφιακή οικονομία, ενέργεια και ανταγωνιστικότητα, τόσο μεγαλώνει ο χώρος για τις δυνάμεις που εμφανίζονται ως εναλλακτική στο υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Οι εκλογές του 2025 ήταν προειδοποίηση. Οι χθεσινές εκλογές είναι πλέον συνέχεια της ίδιας πολιτικής αναστάτωσης. Η Γερμανία δεν μπορεί να επιστρέψει στο οικονομικό μοντέλο της Μέρκελ.
Πρέπει να βρει το επόμενο. . . και μάλιστα γρήγορα.
