Η διαΝΕΟσις ανοίγει τη δεύτερη δεκαετία της με έναν κύκλο συζητήσεων για ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας: την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ).
Στις 27 Μαΐου 2026, η διαΝΕΟσις διοργάνωσε δημόσια εκδήλωση με τίτλο «ΑΙ & ανθρώπινες αξίες: Μπορούμε να ελέγξουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη;» στον Πολυχώρο Ω2 του Ωδείου Αθηνών. Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο ολόκληρης της εκδήλωσης, εδώ.
Η εκδήλωση εντάσσεται στον επετειακό κύκλο δράσεων της διαΝΕΟσις για τα δέκα χρόνια λειτουργίας της και αποτέλεσε τη δεύτερη δημόσια συζήτηση της σειράς που είναι αφιερωμένη στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τις επιπτώσεις της στην κοινωνία, την οικονομία και τους θεσμούς. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα ηθικής, λογοδοσίας, προστασίας των δικαιωμάτων και δημοκρατικής διακυβέρνησης της νέας αυτής τεχνολογίας.
Την έναρξη της εκδήλωσης χαιρέτισε ο Γενικός Διευθυντής της διαΝΕΟσις, Διονύσης Νικολάου, ο οποίος μίλησε για τον καθοριστικό ρόλο της ΑΙ στη ζωή μας, τονίζοντας ότι «μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη οργάνωση της κοινωνίας, στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην πρόοδο της επιστήμης και στη βελτίωση των δημοσίων υπηρεσιών». Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για ρύθμιση: «δεν είναι φόβος απέναντι στην πρόοδο, ούτε άρνηση της καινοτομίας, αφορά την ανάγκη η πρόοδος να συνοδεύεται από κανόνες, όρια, διαφάνεια και λογοδοσία».
Στη συνέχεια, η Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις, Φαίη Μακαντάση, παρουσίασε τη νέα δημοσκοπική έρευνα της διαΝΕΟσις με τίτλο «Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την AI: Β’ Μέρος – Ηθική και Δεοντολογία» (δείτε την παρουσίαση εδώ). Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι η χρήση της ΑΙ αυξάνεται ραγδαία —από 47% τον Οκτώβριο του 2025 σε 69% τον Ιανουάριο του 2026— ωστόσο η μεγάλη πλειοψηφία ζητά αυστηρότερη ρύθμιση έναντι της καινοτομία. Ακόμα, 3 στους 4 προτάσσουν την προστασία της εργασίας έναντι της παραγωγικότητας. Όσον αφορά τις ανησυχίες που εκφράζονται για την ΑΙ σχολίασε ότι «δεν είμαστε ούτε τεχνοφοβικοί, ούτε “τεχνολάγνοι”, έχουμε έναν ρεαλισμό και μια καχυποψία ίσως», ενώ πρόσθεσε ότι «η ΑΙ θεωρείται πιο επικίνδυνη από τις προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις».
Ακολούθησε η κεντρική ομιλία του Χρίστου Παπαδημητρίου, Θεωρητικού επιστήμονα των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Καθηγητή στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κολούμπια στην Νέα Υόρκη, ο οποίος παρουσίασε την υπόσχεση αλλά και τις προκλήσεις της AI (δείτε την ομιλία εδώ). Ξεκίνησε με τα εντυπωσιακά οφέλη της, φέρνοντας παραδείγματα από την ιατρική, και τόνισε η ΑΙ ότι αποτελεί «την πιο εντυπωσιακή τεχνολογική κατάκτηση στην Ιστορία θα επαυξήσει τη νοημοσύνη και τις ικανότητες του ανθρώπου και θα μας οδηγήσει σε έναν καινούργιο κόσμο, με τεράστια αύξηση παραγωγικότητας, καλύτερη ποιότητα ζωής και περισσότερο ελεύθερο χρόνο για όλους». Ωστόσο, επισήμανε σοβαρούς κινδύνους: ανεργία, ανισότητες, αναπαραγωγή προκαταλήψεων «με αέρα αυθεντίας», απειλή για τη δημοκρατία μέσω deepfakes και εξατομίκευσης της πληροφορίας. Τέλος, τόνισε το πρόβλημα της ιδιοκτησίας πολλών εφαρμογών ΑΙ από λίγες εταιρείες.
Τέλος, πραγματοποιήθηκε συζήτηση στην οποία συμμετείχαν οι: Λίλιαν Μήτρου, Καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Πέτρος Ρούσσος, Καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας και Κυβερνοψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, Χαράλαμπος Τσέκερης, Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής, Σταυρούλα Τσινόρεμα, Kαθηγήτρια Σύγχρονης και Νεότερης Φιλοσοφίας, Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (δείτε τη συζήτηση εδώ). Την εκδήλωση και τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος Ηλιάνα Μάγρα.
Τον κύκλο των τοποθετήσεων στο πάνελ συζήτησης που ακολούθησε άνοιξε η Λίλιαν Μήτρου, η οποία μίλησε για την ανάγκη διαμόρφωσης κανόνων ρύθμισης της ΑΙ: «σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα πρέπει να θέτουμε τα όρια, γιατί παράγει συγκρούσεις συμφερόντων, δημοσίων και ιδιωτικών, και συνεπώς χρειάζονται κανόνες που θα οριοθετούν τι επιτρέπεται, τι δεν επιτρέπεται και υπό ποιους όρους».
Ο Πέτρος Ρούσσος εστίασε στις ψυχολογικές πτυχές της ΑΙ, επισημαίνοντας την τάση των ανθρώπων να δείχνουν υπερβολική εμπιστοσύνη στους αλγορίθμους και την ανάγκη διατήρησης της κριτικής σκέψης. Τόνισε ότι «κάθε φορά που αφήνουμε σε ένα LLM (Large Language Model) να πάρει για εμάς μια απόφαση και να λύσει ένα πρόβλημα, μειώνουμε τη δική μας κριτική ικανότητα», καλώντας για προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού.
Η Σταυρούλα Τσινόρεμα μίλησε για την ηθική ευθύνη στη χρήση της ΑΙ, παρατηρώντας ότι υπάρχει «ένα μεγάλο πρόβλημα στην κατανόηση του τι ακριβώς είναι αυτά τα εργαλεία». Τόνισε ότι ο άνθρωπος είναι το μοναδικό είδος με ικανότητα αυτοελέγχου: «αν αυτό το εκχωρήσουμε στις μηχανές, θα οφείλεται σε δικές μας πράξεις και παραλείψεις».
Τέλος, ο Χαράλαμπος Τσέκερης υπογράμμισε πως τα μεγάλα προβλήματα της εποχής –περιβαλλοντική υποβάθμιση, ανισότητες, υποχώρηση της ποιότητας της δημοκρατίας, έλλειψη ενσυναίσθησης – «θα λυθούν με ανθρώπινη ευθύνη, πρωτοβουλία, συνεργασία και με πλαίσια διακυβέρνησης της τεχνολογίας που πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τις ανθρώπινες αξίες».
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο ολόκληρης της εκδήλωσης, εδώ.
