Σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής και ενεργειακής αβεβαιότητας, με τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων και τους δημοσιονομικούς κινδύνους στην Ευρώπη να παραμένουν στο προσκήνιο, κατατέθηκε στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027. Το οικονομικό επιτελείο προβλέπει ανάπτυξη 2,3%, αύξηση των επενδύσεων κατά 7,9%, υποχώρηση της ανεργίας στο 7,9% και περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους της Γενικής Κυβέρνησης στο 128,8% του ΑΕΠ.
Το Προσχέδιο κατατέθηκε στις 5 Οκτωβρίου από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, συνοδευόμενο από τον Υφυπουργό Θάνο Πετραλιά, και αποτελεί την πρώτη αναλυτική αποτύπωση των δημοσιονομικών και μακροοικονομικών προβλέψεων για το 2027. Η συζήτησή του στη Βουλή θα προηγηθεί της κατάθεσης του τελικού σχεδίου, η οποία αναμένεται στις 20 Νοεμβρίου.
Ανάπτυξη 2,3% και επενδύσεις 7,9%
Η βασική πρόβλεψη του Προσχεδίου είναι ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η ανάπτυξη εκτιμάται στο 2% για το 2026 και στο 2,3% για το 2027, έναντι 0,9% και 1,2% αντίστοιχα για την Ευρωζώνη, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 262 δισ. ευρώ το 2026 σε 274,6 δισ. ευρώ το 2027, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην επενδυτική δραστηριότητα. Οι επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,9% το 2027, έναντι 1,7% στην Ευρωζώνη, με τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ να αυξάνεται από 17,8% σε 18,6%.
Σύμφωνα με τον Θάνο Πετραλιά, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, σε συνδυασμό με την αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια και την ενίσχυση του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους, εκτιμάται ότι θα έχουν θετική επίδραση στο ΑΕΠ κατά περίπου 0,2% το 2026 και επιπλέον 0,3% το 2027.
Παράλληλα, ο Προϋπολογισμός Δημοσίων Επενδύσεων ενισχύεται κατά περισσότερο από 1 δισ. ευρώ, ενώ προβλέπονται νέα κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πληθωρισμός 2,6% και ανεργία 7,9%
Στο μέτωπο των τιμών, το Προσχέδιο προβλέπει αποκλιμάκωση του εγχώριου πληθωρισμού από 3,8% το 2026 σε 2,6% το 2027, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου. Η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει, πάντως, ότι η εξέλιξη των τιμών παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Η αγορά εργασίας αναμένεται να συνεχίσει να βελτιώνεται. Η ανεργία προβλέπεται να μειωθεί από 8,4% το 2026 σε 7,9% το 2027, επίπεδο που το Υπουργείο χαρακτηρίζει ως το χαμηλότερο στην Ελλάδα μετά το 2008. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 3,9% το 2027, έναντι 3,7% το 2026.
Η εικόνα αυτή συνδέεται από το οικονομικό επιτελείο με τις παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, οι οποίες περιλαμβάνουν φορολογικές μειώσεις για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη και σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου.
Οι παρεμβάσεις σε φόρους, εισόδημα και στέγαση
Στο σκέλος της φορολογίας, το Προσχέδιο προβλέπει μηδενισμό του φορολογικού συντελεστή έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τριτέκνους, σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026.
Για τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος, από τον Νοέμβριο του 2026 η ετήσια ενίσχυση για συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες αυξάνεται στα 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Παράλληλα, τα αναπηρικά επιδόματα τιμαριθμοποιούνται.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ για δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς από τον Δεκέμβριο του 2027, ενώ ο κατώτατος μισθός έχει ως στόχο να φτάσει τα 1.000 ευρώ με δύο διαδοχικές αυξήσεις, τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Οι ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα προβλέπεται να μειωθούν περαιτέρω κατά 0,5%.
Στο στεγαστικό, προβλέπεται η δημιουργία του «Σπίτι μου ΙΙΙ» με πόρους 2 δισ. ευρώ, ενώ για τη νέα γενιά θεσπίζεται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός. Η κρατική συνεισφορά στον λογαριασμό θα είναι ισόποση με το ποσό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας, έως 1.200 ευρώ ετησίως.
Πλεόνασμα 3,3% και χρέος 128,8%
Παρά τις παρεμβάσεις και τις αυξημένες δαπάνες που συνδέονται με αυτές, το οικονομικό επιτελείο προβλέπει διατήρηση υψηλού πρωτογενούς πλεονάσματος. Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού εκτιμάται σε 3,6% του ΑΕΠ το 2026 και σε 3,3% το 2027, ενώ το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται να διαμορφωθεί σε 0,6% και 0,3% αντίστοιχα.
Ο Θάνος Πετραλιάς επισημαίνει ότι οι προβλέψεις εντάσσονται στα δημοσιονομικά περιθώρια που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Σύμφωνα με την παρουσίαση του Προσχεδίου, η σωρευτική απόκλιση του δείκτη πρωτογενών δαπανών σε σχέση με τους στόχους είναι μηδενική.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η πορεία του χρέους της Γενικής Κυβέρνησης. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί από 146,1% το 2025 σε 136,7% το 2026 και σε 128,8% το 2027. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά δημοσιονομικά μεγέθη του Προσχεδίου, καθώς η αποκλιμάκωση του χρέους συνεχίζεται παράλληλα με την εφαρμογή των νέων μέτρων.
Η ενεργειακή αβεβαιότητα στο φόντο του 2027
Το Προσχέδιο κατατίθεται σε ένα διεθνές περιβάλλον που το οικονομικό επιτελείο χαρακτηρίζει ιδιαίτερα αβέβαιο. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές και στις θαλάσσιες εμπορικές ροές, οι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο και οι δημοσιονομικές πιέσεις σε ευρωπαϊκές οικονομίες αποτελούν τους βασικούς εξωτερικούς κινδύνους που αναφέρονται στο κείμενο.
Η ενεργειακή παράμετρος έχει αποτυπωθεί και στο ίδιο το Προσχέδιο. Όπως ανέφερε ο Θάνος Πετραλιάς, έχει προβλεφθεί επιπλέον ποσό 200 εκατ. ευρώ στις Γενικές Κρατικές δαπάνες υπό κατανομή, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες ανάγκες επιδότησης του ενεργειακού κόστους κατά τους πρώτους μήνες του 2027.
Παράλληλα, στις προκλήσεις της επόμενης χρονιάς το οικονομικό επιτελείο εντάσσει τις τεχνολογικές εξελίξεις και την τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική αλλαγή, τις πιθανές αλλαγές στους πολιτικούς συσχετισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τις δημοσιονομικές πιέσεις σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Με το Προσχέδιο να περνά πλέον στη διαδικασία κοινοβουλευτικής επεξεργασίας, το βασικό δημοσιονομικό στοίχημα για το 2027 αποτυπώνεται σε μια διπλή επιδίωξη που διατρέχει τις προβλέψεις του οικονομικού επιτελείου. Από τη μία, η διατήρηση της ανάπτυξης και η ενίσχυση των επενδύσεων και των εισοδημάτων και από την άλλη, η συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και της αποκλιμάκωσης του χρέους, σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου το ενεργειακό κόστος και οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να μεταβάλουν τις οικονομικές συνθήκες.
