Στην πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας που ακολουθείται μετά την έκδοση εισαγγελικής παραγγελίας για αναγκαστική ψυχιατρική εξέταση προσανατολίζεται το υπουργείο Υγείας, με στόχο να δημιουργηθεί ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα που θα καταγράφει, θα παρακολουθεί και θα ελέγχει κάθε στάδιο της υπόθεσης, από την αρχική εισαγγελική εντολή έως την τελική ιατρική αξιολόγηση και την πιθανή εισαγωγή σε ψυχιατρική δομή. Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο που εξετάζει ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας στην οποία θα αποτυπώνονται όλες οι περιπτώσεις ακούσιας ψυχιατρικής εξέτασης σε όλη τη χώρα. Η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως «ψηφιακός φάκελος» κάθε περιστατικού, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς – εισαγγελικές αρχές, αστυνομικές υπηρεσίες, νοσοκομεία και μονάδες ψυχικής υγείας – να έχουν σαφή εικόνα για την πορεία κάθε υπόθεσης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια αναμόρφωσης του συστήματος ακούσιας ψυχιατρικής περίθαλψης, το οποίο εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα συντονισμού. Η απουσία ενιαίου μηχανισμού καταγραφής έχει οδηγήσει πολλές φορές σε καθυστερήσεις, αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ αστυνομικών αρχών και ψυχιάτρων.
Με το νέο σύστημα, κάθε εισαγγελική παραγγελία θα εισάγεται ηλεκτρονικά και θα αποκτά μοναδικό αριθμό παρακολούθησης. Θα καταγράφονται στοιχεία όπως η ημερομηνία έκδοσης, η υπηρεσία που έχει αναλάβει τη μεταφορά ή την ενημέρωση, η ψυχιατρική μονάδα που θα πραγματοποιήσει την εξέταση, οι ιατρικές γνωματεύσεις και η τελική απόφαση για το αν απαιτείται ή όχι νοσηλεία. Παράλληλα, το υπουργείο εξετάζει τη δυνατότητα δημιουργίας μηχανισμών ενημέρωσης και ειδοποιήσεων, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις και να είναι σαφές ποιος φορέας έχει την ευθύνη σε κάθε στάδιο.
Η σημερινή διαδικασία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε χειροκίνητες ενέργειες, τηλεφωνικές συνεννοήσεις και έγγραφα μεταξύ εισαγγελικών αρχών, αστυνομίας και νοσοκομείων. Αυτό, σύμφωνα με στελέχη του χώρου, δημιουργεί συχνά κενά συντονισμού, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εφημεριών ή όταν απαιτείται άμεση μεταφορά ατόμου για ψυχιατρική αξιολόγηση.
Η μεγάλη απόκλιση της Ελλάδας από την Ευρώπη
Για την αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας πραγματοποιήθηκε συνάντηση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη με τον Χρήστο Μαυραγάνη πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων (ΠΟΑΣΥ). Από τη συνάντηση προέκυψε συμφωνία για τη δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας υπουργείου Υγείας και ΠΟΑΣΥ, η οποία θα καταρτίσει χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένες προτάσεις εφαρμογής. Κεντρικός στόχος είναι να ξεκαθαρίσουν οι ρόλοι των αστυνομικών και των υγειονομικών υπηρεσιών, καθώς η μεταφορά ατόμων για ψυχιατρική εξέταση αποτελεί συχνά πεδίο έντασης. Οι αστυνομικοί καλούνται πολλές φορές να διαχειριστούν περιστατικά υψηλής δυσκολίας χωρίς να υπάρχει πάντα άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ενώ οι ψυχίατροι υποστηρίζουν ότι η διαδικασία πρέπει να έχει κυρίως θεραπευτικό και όχι κατασταλτικό χαρακτήρα.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ελλάδα εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ακούσιων νοσηλειών σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί τα τελευταία χρόνια, το ποσοστό των αναγκαστικών νοσηλειών επί του συνόλου των ψυχιατρικών νοσηλειών ξεπερνά το 50%, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κινείται περίπου στο 10%-20%. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η ψηφιακή καταγραφή μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου, καθώς για πρώτη φορά θα υπάρχει συγκεντρωμένη εικόνα για τον αριθμό των περιστατικών, τις περιοχές με αυξημένες ανάγκες, τους χρόνους ανταπόκρισης και την έκβαση των υποθέσεων.
Παράλληλα, η μεταρρύθμιση συνδέεται με τη γενικότερη αλλαγή του μοντέλου ψυχικής υγείας, με μεγαλύτερη έμφαση στις κοινοτικές υπηρεσίες, στις κατ’ οίκον παρεμβάσεις και στην έγκαιρη θεραπευτική υποστήριξη πριν ένα περιστατικό οδηγηθεί σε ακούσια νοσηλεία. Η ισχύουσα διαδικασία προβλέπει ήδη, όπου είναι εφικτό, την εξέταση στην κοινότητα από ψυχιάτρους πριν από τη μεταφορά σε νοσοκομειακή μονάδα. Το νέο ψηφιακό εργαλείο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον «χάρτη» της ακούσιας ψυχιατρικής περίθαλψης στην Ελλάδα, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις, ενισχύοντας τη διαφάνεια και δημιουργώντας ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στη Δικαιοσύνη, την Αστυνομία και το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
