Στην Καλαμάτα χτυπά από σήμερα η «καρδιά» της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς ξεκίνησαν οι εργασίες του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Για τρεις ημέρες, έως το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, δήμαρχοι, αιρετοί εκπρόσωποι και κυβερνητικά στελέχη καλούνται να εξετάσουν τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δήμοι, σε μια συγκυρία κατά την οποία το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι χρηματοδοτικές ανάγκες και η υποστελέχωση δοκιμάζουν τις αντοχές της πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης.
Το σύνθημα του συνεδρίου, «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες – Ισχυρή Ελλάδα», αποτυπώνει και το βασικό πολιτικό μήνυμα που επιδιώκει να εκπέμψει η ΚΕΔΕ. Κατά την έναρξη των εργασιών, ο πρόεδρός της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα της ενίσχυσης των διοικητικών και οικονομικών δυνατοτήτων των δήμων, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια ανάγκη που θα πρέπει να γίνει αντιληπτή από το σύνολο του πολιτικού κόσμου και όλα τα κόμματα της Βουλής.
«Ισχυροί δήμοι, διοικητικά και οικονομικά, ισχυρές τοπικές κοινωνίες για ισχυρή Ελλάδα», ήταν το κεντρικό μήνυμα του προέδρου της ΚΕΔΕ, ο οποίος συνέδεσε ευθέως την ενδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης με την προσπάθεια σύγκλισης της χώρας με την ευρωπαϊκή αυτοδιοικητική πραγματικότητα.
Η ατζέντα των διεκδικήσεων
Πίσω από το κεντρικό σύνθημα βρίσκονται συγκεκριμένα οικονομικά και λειτουργικά αιτήματα, τα οποία αποτελούν και τον πυρήνα των συζητήσεων στην Καλαμάτα. Η αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ώστε να καλυφθούν οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, η μείωση του ενεργειακού κόστους, η ενίσχυση των δήμων με μόνιμο προσωπικό και η δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού προγράμματος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Ειδικότερα, η ΚΕΔΕ διεκδικεί ουσιαστική αύξηση των τακτικών πόρων που κατευθύνονται στους δήμους, προκειμένου να μπορούν να ανταποκρίνονται στις καθημερινές τους υποχρεώσεις και να διατηρούν σε λειτουργική κατάσταση κρίσιμες υποδομές, όπως το οδικό δίκτυο, τα σχολεία και οι αθλητικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, ζητά την εφαρμογή τριετούς προγράμματος προσλήψεων, την ειδική χρηματοδοτική μέριμνα για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους, καθώς και τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης.
Όπως έχει επισημάνει ο Λάζαρος Κυρίζογλου, το ενεργειακό κόστος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις για τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, ενώ η ενίσχυση των εσόδων και η εξασφάλιση επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν προϋποθέσεις για να μπορούν οι δήμοι να ασκούν αποτελεσματικά τις αρμοδιότητές τους.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν περιορίζεται στην αύξηση των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων. Αφορά συνολικά τη δυνατότητα της Αυτοδιοίκησης να σχεδιάζει, να υλοποιεί και να συντηρεί έργα και υπηρεσίες, χωρίς να εξαρτάται διαρκώς από αποσπασματικές χρηματοδοτήσεις και έκτακτες παρεμβάσεις.
Η παρουσία Μητσοτάκη και το πολιτικό ενδιαφέρον
Ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η σημερινή παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος αναμένεται να μιλήσει στο συνέδριο στις 17:30, ενώπιον των δημάρχων και των αιρετών εκπροσώπων από όλη τη χώρα.
Στο βήμα του συνεδρίου θα προηγηθούν οι τοποθετήσεις του υπουργού Εσωτερικών, Θεόδωρου Λιβάνιου, του υφυπουργού Βασίλη Σπανάκη, καθώς και των πολιτικών αρχηγών και εκπροσώπων των κοινοβουλευτικών κομμάτων. Η παρουσία της πολιτικής ηγεσίας προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις εργασίες, καθώς η ΚΕΔΕ επιδιώκει να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της απευθείας στο κυβερνητικό και κοινοβουλευτικό επίπεδο.
Η επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Μεσσηνία περιλαμβάνει, πέρα από τη συμμετοχή του στο συνέδριο, σειρά παρεμβάσεων και επισκέψεων σε έργα και υποδομές της περιοχής. Μεταξύ αυτών είναι η παρουσίαση των έργων αναβάθμισης του αεροδρομίου Καλαμάτας, η επίσκεψη στο εργοτάξιο του οδικού άξονα Καλαμάτα-Μεθώνη και τα εγκαίνια της Μονάδας Ηλιακής Ξήρανσης Ιλύος της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Καλαμάτας.
Επτά θεματικές ενότητες την Παρασκευή
Το συνέδριο θα συνεχιστεί την Παρασκευή με επτά θεματικές συνεδρίες, στις οποίες θα συμμετάσχουν και κυβερνητικά στελέχη. Η θεματολογία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που συνδέονται άμεσα με τον αναπτυξιακό και κοινωνικό ρόλο των δήμων.
Στο επίκεντρο θα βρεθούν το περιβάλλον και η βιώσιμη ανάπτυξη, η οικονομική αυτοτέλεια και η αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών προγραμμάτων, η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και ο θεσμικός εκσυγχρονισμός, αλλά και η συμβολή της Αυτοδιοίκησης στην κοινωνική συνοχή. Παράλληλα, θα συζητηθούν ζητήματα πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων, περιφερειακής ανάπτυξης και εδαφικής συνοχής, καθώς και πολιτισμού και παιδείας.
Η επιλογή των θεματικών αναδεικνύει το εύρος των αρμοδιοτήτων που καλούνται να διαχειριστούν οι σύγχρονοι δήμοι, αλλά και την ανάγκη να αποκτήσουν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά, διοικητικά και τεχνολογικά εργαλεία.
Η φετινή διοργάνωση στην Καλαμάτα αποτελεί, παράλληλα, συνέχεια της προσπάθειας της ΚΕΔΕ να φέρνει τις κεντρικές αυτοδιοικητικές συζητήσεις σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, μετά τις προηγούμενες διοργανώσεις στη Ρόδο και την Αλεξανδρούπολη. Οι εργασίες θα ολοκληρωθούν το Σάββατο με την παρουσίαση των συμπερασμάτων και την έκδοση του ψηφίσματος της Ένωσης.
Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει το συνέδριο είναι κατά πόσο οι δήμοι θα μπορέσουν να περάσουν από τη διαρκή διαχείριση των πιεστικών καθημερινών αναγκών σε ένα μοντέλο ουσιαστικής οικονομικής αυτοτέλειας, διοικητικής επάρκειας και αναπτυξιακού σχεδιασμού. Και σε αυτό το ερώτημα, η απάντηση της πολιτείας, όπως θα αποτυπωθεί και στις παρεμβάσεις της σημερινής ημέρας, αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Το χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. ευρώ στο τραπέζι του ΔΣ της ΚΕΔΕ
Το στίγμα των διεκδικήσεων που αναμένεται να κυριαρχήσουν στο συνέδριο είχε δοθεί ήδη από την προηγούμενη ημέρα. Την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στο Ιστορικό Δημαρχείο Καλαμάτας, συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, με βασικό αντικείμενο την αποτύπωση των προβλημάτων της Αυτοδιοίκησης και τον συντονισμό των θέσεων ενόψει της τριήμερης διοργάνωσης.
Κατά τη συνεδρίαση, ο δήμαρχος Καλαμάτας και πρόεδρος της ΠΕΔ Πελοποννήσου, Θανάσης Βασιλόπουλος, ανέδειξε τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι 26 δήμοι της Πελοποννήσου, επισημαίνοντας ότι οι αυξημένες αρμοδιότητες δεν συνοδεύονται από την αναγκαία χρηματοδότηση και στελέχωση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. ευρώ, ζητώντας αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, δικαιότερη κατανομή των διαθέσιμων κονδυλίων και ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών με προσωπικό. Στην ατζέντα έθεσε επίσης το ενεργειακό κόστος, τα προβλήματα των ΔΕΥΑ, τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού, το τέλος ταφής και τη διατήρηση των Υπηρεσιών Δόμησης στους δήμους.
Από την πλευρά του, ο Λάζαρος Κυρίζογλου χαρακτήρισε την κάλυψη του πραγματικού λειτουργικού κόστους των δήμων αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή» της ΚΕΔΕ. Επικαλούμενος τη σχετική μελέτη της Ένωσης, της ΕΕΤΑΑ και υπηρεσιακών παραγόντων του υπουργείου Εσωτερικών, υπογράμμισε ότι η απόσταση μεταξύ των πραγματικών λειτουργικών αναγκών και των διαθέσιμων πόρων ανέρχεται περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ. Όπως σημείωσε, η αύξηση του κόστους λειτουργίας και η ακρίβεια έχουν περιορίσει σημαντικά την πραγματική ενίσχυση των δήμων, ενώ οι λειτουργικές ανάγκες δεν είναι δυνατόν να καλύπτονται με κονδύλια που προορίζονται για αναπτυξιακά έργα.
Στις βασικές προτάσεις που παρουσίασε περιλαμβάνονται η σταδιακή αύξηση των ΚΑΠ, με στόχο την κάλυψη του πραγματικού λειτουργικού κόστους σε ορίζοντα πενταετίας, η δημιουργία νέου αναπτυξιακού προγράμματος για τη συντήρηση και αναβάθμιση των τοπικών υποδομών, καθώς και η εφαρμογή τριετούς προγράμματος προσλήψεων. Ζήτησε, παράλληλα, ειδική χρηματοδοτική μέριμνα για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους, μείωση του ενεργειακού κόστους και δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης, ώστε κάθε νέα ευθύνη να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο ενεργειακό κόστος, με τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ να επισημαίνει τη μεγάλη απόκλιση μεταξύ των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας που εξασφαλίζουν οι μεγάλοι καταναλωτές και εκείνων που επιβαρύνουν τους δήμους και τις ΔΕΥΑ. Παράλληλα, επανέλαβε την αντίθεση της Ένωσης σε υποχρεωτικές συνενώσεις και απορροφήσεις δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης, ζητώντας τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, καθώς και την ενίσχυση και αναδιοργάνωση των υφιστάμενων υπηρεσιών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΚΕΔΕ επανέφερε το αίτημα για διατήρηση των Υπηρεσιών Δόμησης στους δήμους, με την αναγκαία στελέχωση και χρηματοδότηση, αλλά και για κατάργηση του τέλους ταφής. Ο Λάζαρος Κυρίζογλου αναφέρθηκε, τέλος, στην ανάγκη ουσιαστικής αποκέντρωσης, με εφαρμογή των συνταγματικών προβλέψεων για τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης και με πραγματική μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και προσωπικού.
Το Διοικητικό Συμβούλιο ανέδειξε έτσι το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται το φετινό συνέδριο: την ανάγκη μετάβασης από τις διακηρύξεις περί ενίσχυσης της Αυτοδιοίκησης σε συγκεκριμένες αποφάσεις για τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση και την ουσιαστική αναβάθμιση του ρόλου των δήμων. Μάλιστα, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ προανήγγειλε ότι μετά το συνέδριο η Ένωση θα ενημερώσει τα πολιτικά κόμματα για τις διεκδικήσεις της, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο δυναμικών κινητοποιήσεων εφόσον δεν υπάρξουν θετικές εξελίξεις.
