Ο Κωστής Χατζηδάκης είναι στο πλευρό των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν αποφασίσει να σηκώσουν το βάρος της σύγκρουσης με τη γραφειοκρατική υπερπαραγωγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα συμμετέχει στη νέα «Συμμαχία για τη Μείωση της Γραφειοκρατίας», μαζί με συνολικά 16 κράτη-μέλη, που ζητούν απλούστερη νομοθεσία, λιγότερες πρόσθετες εθνικές απαιτήσεις και συστηματικό έλεγχο των κανόνων που ήδη ισχύουν. Η κίνηση έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς δεν περιορίζεται στο γνωστό αίτημα για «λιγότερη γραφειοκρατία». Στο τραπέζι μπαίνει πλέον το ίδιο το μοντέλο με το οποίο παράγονται οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Οι χώρες που συγκροτούν το μέτωπο θέλουν πριν από κάθε νέα ρύθμιση να εξετάζεται εάν είναι πραγματικά αναγκαία, τι κόστος δημιουργεί και εάν προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο υποχρεώσεων σε επιχειρήσεις, πολίτες και δημόσιες υπηρεσίες.
Ο Κ. Χατζηδάκης καλείται να παρουσιάσει την ελληνική εμπειρία από παρεμβάσεις για ένα πιο φιλικό κράτος και την επιτάχυνση της απονομής των συντάξεων. Η παρουσία του, όμως, αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την απλή παρουσίαση ελληνικών μεταρρυθμίσεων. Η Αθήνα συντάσσεται με μια ομάδα χωρών που επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές διαπιστώσεις για τη γραφειοκρατία σε συγκεκριμένους κανόνες λειτουργίας της Ευρώπης. Στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η Γερμανία, η Ιταλία και η Αυστρία, ενώ συνολικά 16 κράτη αναμένεται να εκπροσωπηθούν στην πρωτοβουλία. Το μήνυμα είναι ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται απλώς να ψηφίζει νέες ρυθμίσεις για να διορθώνει τις παλιές. Χρειάζεται να ελέγχει τι έχει ήδη θεσπίσει και να καταργεί ό,τι δεν εξυπηρετεί πλέον τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Το «φρένο» στη νομοθετική μηχανή
Η κοινή διακήρυξη, που βρίσκεται στο επίκεντρο της συνάντησης, προβλέπει απλούστερη και ποιοτικότερη νομοθεσία, συστηματικές μελέτες επιπτώσεων και τακτική επανεξέταση των υφιστάμενων κανόνων. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απαίτηση να αποφεύγονται οι πρόσθετες εθνικές απαιτήσεις όταν μια ευρωπαϊκή οδηγία μεταφέρεται στο εθνικό δίκαιο. Είναι ένα σημείο που μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για τις επιχειρήσεις, καθώς ένας ευρωπαϊκός κανόνας μπορεί στην πράξη να αποκτά επιπλέον απαιτήσεις όταν περνά από το επίπεδο των Βρυξελλών στο επίπεδο της εθνικής διοίκησης.
Η νέα λογική συνοψίζεται στην αρχή «simplicity by design»: η απλότητα να αποτελεί μέρος του σχεδιασμού μιας ρύθμισης από την πρώτη ημέρα και όχι να αναζητείται αργότερα, όταν πλέον έχει δημιουργηθεί ένα νέο πλέγμα διαδικασιών. Και υπάρχει ακόμη ένα κρίσιμο σημείο: η αρχή «μόνον άπαξ». Πολίτες και επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να υποχρεώνονται να καταθέτουν ξανά και ξανά στοιχεία που το Δημόσιο ήδη διαθέτει.
Πίσω από αυτή την ευρωπαϊκή κινητικότητα υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα. Η γραφειοκρατία έχει πάψει να αντιμετωπίζεται μόνο ως πρόβλημα εξυπηρέτησης του πολίτη. Έχει μετατραπεί σε ζήτημα ανταγωνιστικότητας. Κάθε πρόσθετη διαδικασία σημαίνει χρόνο, ανθρώπινο δυναμικό, κόστος συμμόρφωσης και καθυστερήσεις. Για μια μεγάλη επιχείρηση το κόστος μπορεί να απορροφηθεί. Για μια μικρότερη επιχείρηση μπορεί να γίνει αντικίνητρο για επένδυση, επέκταση ή ακόμη και για την είσοδό της σε μια αγορά. Αυτό εξηγεί και γιατί η πρωτοβουλία αποκτά πολιτικό βάρος. Οι χώρες που συμμετέχουν δεν ζητούν απλώς να γίνει το Δημόσιο πιο γρήγορο. Ζητούν να αλλάξει η σχέση ανάμεσα στη νομοθεσία, τη διοίκηση και την οικονομία.
Η Συμμαχία θα λειτουργήσει ως άτυπο και ευέλικτο δίκτυο συνεργασίας, με ανταλλαγή πρακτικών, ετήσια πολιτική συνάντηση και ενιαίο σημείο επαφής σε κάθε κράτος-μέλος για τον διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον ΟΟΣΑ. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν η Ευρώπη αναγνωρίζει πλέον το πρόβλημα. Αυτό έχει γίνει.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν οι χώρες που σήμερα ζητούν λιγότερη γραφειοκρατία θα καταφέρουν να μετατρέψουν την πολιτική πίεση σε πραγματικές αλλαγές: λιγότερους κανόνες, κατάργηση επικαλύψεων, απλούστερες διαδικασίες και κυρίως αξιολόγηση της νομοθεσίας πριν προστεθεί ακόμη ένα στρώμα πάνω στα ήδη υπάρχοντα. Σε αυτή τη μάχη, η συμμετοχή του Χατζηδάκη βάζει πλέον και την Ελλάδα μέσα στον ευρωπαϊκό πυρήνα της συζήτησης. Και το επόμενο βήμα είναι το δύσκολο: να φανεί πόσα από όσα σήμερα θεωρούνται δεδομένα μπορούν πράγματι να αλλάξουν.
