Η διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αξιόπιστου οικοσυστήματος διακυβέρνησης δεδομένων αναδείχθηκε ως κοινή προτεραιότητα της Πολιτείας, των ανεξάρτητων αρχών, της επιστημονικής κοινότητας και της αγοράς στην εκδήλωση «Διακυβέρνηση και ανωνυμοποίηση δεδομένων: Ασφαλής διάθεση και αξιοποίηση δημόσιων δεδομένων στη νέα ψηφιακή εποχή», που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουλίου 2026 στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Την εκδήλωση διοργάνωσαν το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Η συμμετοχή περισσότερων από 800 ατόμων, με φυσική παρουσία και διαδικτυακά από όλη την Ελλάδα, επιβεβαίωσε το έντονο ενδιαφέρον για ένα πεδίο που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας.
Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν την ανάγκη μετάβασης από ένα μοντέλο που εστιάζει στη συλλογή και αποθήκευση δεδομένων σε ένα σύγχρονο σύστημα διακυβέρνησης, στο οποίο τα δεδομένα οργανώνονται, διατίθενται και αξιοποιούνται με ασφάλεια και υπευθυνότητα. Η μετάβαση αυτή αποτελεί πρωτίστως ζήτημα θεσμών, συνεργασίας και εμπιστοσύνης και όχι μόνο τεχνολογική πρόκληση.
Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η ανάπτυξη αξιόπιστων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης προϋποθέτει δεδομένα υψηλής ποιότητας, σαφείς κανόνες διαχείρισης και ισχυρές εγγυήσεις προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα δημόσια δεδομένα μπορούν να λειτουργήσουν ως στρατηγικός πόρος για τη δημόσια διοίκηση, την έρευνα και την καινοτομία.
Τι ανέδειξε η συζήτηση
Οι εισηγήσεις και η συζήτηση ανέδειξαν ορισμένες κρίσιμες προϋποθέσεις για την ασφαλή αξιοποίηση των δημόσιων δεδομένων:
- Η διακυβέρνηση δεδομένων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Απαιτεί σαφείς κανόνες, διακριτούς ρόλους, λογοδοσία, κατάλληλες διαδικασίες και συστηματική συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
- Η εμπιστοσύνη αποτελεί βασική προϋπόθεση της διακυβέρνησης δεδομένων. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η αξιοποίηση των δημόσιων δεδομένων αποτελούν συμπληρωματικούς και όχι ανταγωνιστικούς στόχους.
- Η ανωνυμοποίηση αποτελεί μια συνεχή διαδικασία διαχείρισης κινδύνου. Χρειάζεται να προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών, διατηρώντας παράλληλα τη χρησιμότητα και την αξία των δεδομένων.
- Η ποιότητα των δεδομένων καθορίζει την αξιοπιστία της τεχνητής νοημοσύνης. Η ανάπτυξη αξιόπιστων εφαρμογών προϋποθέτει οργανωμένα, ασφαλή και επαρκώς τεκμηριωμένα δεδομένα.
- Η συνεργασία Data Protection Officers (DPOs) και Data Governance Officers (DGOs) είναι κρίσιμη. Οι δύο ρόλοι, αν και διακριτοί είναι συμπληρωματικοί, και συμβάλλουν από κοινού στην ασφαλή διάθεση και επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων.
Ένα κοινό όραμα για τη διακυβέρνηση των δημόσιων δεδομένων
Ανοίγοντας τις εργασίες της εκδήλωσης, ο Διευθυντής του ΕΚΤ, Κυριάκος Τολιάς, υπογράμμισε ότι το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η παραγωγή περισσότερων δεδομένων, αλλά κυρίως η οργανωμένη διακυβέρνηση και η υπεύθυνη αξιοποίησή τους προς όφελος της κοινωνίας. Παράλληλα, τόνισε ότι η εκδήλωση εγκαινιάζει έναν ευρύτερο κύκλο θεσμικού διαλόγου, με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την υποστήριξη των δημόσιων φορέων στην εφαρμογή του νέου πλαισίου διακυβέρνησης δεδομένων.
«Η διακυβέρνηση των δεδομένων αποτελεί πεδίο θεσμικής ευθύνης, διαφάνειας και εμπιστοσύνης», υπογράμμισε η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΚΤ, Ευγενία Μπεζιρτζόγλου. Τόνισε ότι το ΕΚΤ, μέσα από τις εθνικές υποδομές και υπηρεσίες που αναπτύσσει, συμβάλλει στην παραγωγή αξιόπιστης γνώσης, στην τεκμηρίωση δημόσιων πολιτικών και στην ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας. Αναφέρθηκε επίσης στη νέα έκδοση του ΕΚΤ για το ευρωπαϊκό πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων, η οποία παρουσιάζει τις βασικές στρατηγικές, κανονιστικές διατάξεις και λειτουργικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Τα δεδομένα είναι ένας πολύτιμος εθνικός πόρος», ανέφερε ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Χρήστος Δερμεντζόπουλος, επισημαίνοντας ότι η ορθή διαχείρισή τους αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τη χώρα. Αναφέρθηκε στη σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, με στόχο τον συντονισμό των σχετικών πολιτικών, ενώ χαρακτήρισε το ΕΚΤ πολύτιμο συνεργάτη της Πολιτείας στην ανάπτυξη ενός σύγχρονου περιβάλλοντος διαχείρισης δεδομένων. Τόνισε ότι η ανωνυμοποίηση επιτρέπει την αξιοποίηση της πληροφορίας χωρίς να διακυβεύεται η προστασία της ιδιωτικότητας, υπογραμμίζοντας ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών αποτελεί προϋπόθεση για κάθε επιτυχημένη ψηφιακή μεταρρύθμιση.
«Η εμπιστοσύνη αποτελεί το σημαντικότερο κεφάλαιο του ψηφιακού μετασχηματισμού», σημείωσε ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Βασίλης Καρκατζούνης. Τόνισε ότι χωρίς αξιόπιστα δεδομένα δεν μπορεί να υπάρξει αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη και αναφέρθηκε στη νέα πύλη data.gov.gr, η οποία διαθέτει πλέον περισσότερα από 23.000 σύνολα δεδομένων. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας, ανεξάρτητων αρχών, επιστημονικής κοινότητας και επιχειρήσεων, καθώς και τον συμπληρωματικό ρόλο των DPOs και DGOs στην ασφαλή διάθεση και επαναχρησιμοποίηση των δημόσιων δεδομένων.
Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Λαμπρινουδάκης, μέλος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ανακοίνωσε την έναρξη συνεργασίας της Αρχής με το ΕΚΤ σε θέματα διακυβέρνησης δεδομένων και ειδικότερα στον τομέα της ανωνυμοποίησης. Υπογράμμισε ότι «τα τεχνικά μέτρα, από μόνα τους, δεν αρκούν», καθώς απαιτούνται σαφείς πολιτικές, διαδικασίες και μηχανισμοί διακυβέρνησης για την ασφαλή διάθεση και αξιοποίηση των δεδομένων. Τόνισε ότι ο GDPR αποτελεί το θεμέλιο του ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας δεδομένων και δεν συνιστά εμπόδιο στην καινοτομία, ενώ επισήμανε ότι η υπερβολική ανωνυμοποίηση μπορεί να περιορίσει τη χρησιμότητα των δεδομένων. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συνεχής αξιολόγηση του κινδύνου επαναταυτοποίησης.
Ο Νικόλας Κανελλόπουλος, Πρόεδρος του Ινστιτούτου για τη Δικαιοσύνη και την Ανάπτυξη και Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου για το Δίκαιο Προστασίας της Ιδιωτικότητας EPLO (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου), υποστήριξε ότι «η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η αξιοποίηση των δημόσιων δεδομένων δεν είναι αντικρουόμενες έννοιες», αλλά προϋποθέσεις για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης του πολίτη στο κράτος δικαίου. Τόνισε ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δεδομένα έχει πλέον διαμορφώσει τις απαραίτητες εγγυήσεις και ότι το ζητούμενο είναι η υπεύθυνη αξιοποίησή τους. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συνεργασία των DPOs με τους DGOs, στη διαφάνεια απέναντι στους πολίτες και στην ανάγκη ισχυρής θεσμικής διακυβέρνησης για την ασφαλή ανάπτυξη της Tεχνητής Nοημοσύνης.
Ο Αθανάσιος Κοσμόπουλος, Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Πρόεδρος της Επιτροπής DPOs του Δημοσίου, εστίασε στις προκλήσεις που δημιουργούν η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για την προστασία των δεδομένων και την αξιοπιστία της πληροφορίας. Υπογράμμισε ότι κάθε ψηφιακή μεταρρύθμιση οφείλει να έχει ως αφετηρία και τελικό ζητούμενο την εμπιστοσύνη του πολίτη. Επισήμανε ότι τα σύγχρονα συστήματα ΤΝ αποτελούν υποδομές επεξεργασίας δεδομένων και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ουδέτερα εργαλεία, καθώς ενέχουν κινδύνους αποκάλυψης προσωπικών δεδομένων και ενίσχυσης της παραπληροφόρησης. Τόνισε, τέλος, ότι η θεσμική αξιοπιστία, η λογοδοσία και ο συνεχής έλεγχος αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την υπεύθυνη αξιοποίησή τους στον δημόσιο τομέα.
Η διακυβέρνηση δεδομένων στην πράξη
Στη στρογγυλή τράπεζα «Διακυβέρνηση Δεδομένων στην Πράξη: Προκλήσεις και Ευκαιρίες», με συντονιστή τον Διευθυντή του ΕΚΤ, Δρ Κυριάκο Τολιά, η συζήτηση μεταφέρθηκε από τις θεσμικές αρχές στην εφαρμογή τους από δημόσιους φορείς, εποπτικές αρχές και επιχειρήσεις.
Ο Τάσος Παπαζαρίφης, Αναπληρωτής Προϊστάμενος Στρατηγικής και Πολιτικών Δεδομένων της Ειδικής Γραμματείας, ανέδειξε τη σημασία της οργανωμένης διακυβέρνησης για την ασφαλή χρήση, διάθεση και επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η αξία των δεδομένων είναι γνωστή. Εκείνο που έχει σημασία είναι η αξιοποίησή τους». Παρουσίασε τον Υπεύθυνο Διακυβέρνησης Δεδομένων (DGO) ως τον ρόλο που συνδέει τους ανθρώπους, τις διαδικασίες και τις υποδομές ενός φορέα, με στόχο τη δημιουργία δημόσιας αξίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών. Αναφέρθηκε ακόμη στον ν. 5188/2025 και στην ενσωμάτωση των αρχών «by design» και «by default» ήδη από τον σχεδιασμό των συστημάτων.
Ο Κωνσταντίνος Λιμνιώτης, από το Τμήμα Μελετών και Έρευνας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, υπογράμμισε ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση των δεδομένων προϋποθέτει στενή συνεργασία μεταξύ DPO και DGO, με σαφώς διακριτούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους. Όπως επισήμανε, «ο DPO δεν βρίσκεται εκεί για να λέει προκαταβολικά “όχι”, ούτε ο DGO για να διαθέτει δεδομένα χωρίς να εξετάζει τις συνέπειες». Τόνισε ακόμη ότι η σωστή στάθμιση των κινδύνων απαιτεί κατάλληλες τεχνολογίες, τεκμηριωμένη αξιολόγηση και ουσιαστική γνώση των τεχνικών ανωνυμοποίησης.
Ο Γρηγόρης Λαζαράκος, Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων της Βουλής των Ελλήνων, υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση της ανωνυμίας εξαρτάται τόσο από τα χαρακτηριστικά ενός συνόλου δεδομένων όσο και από τον κάτοχο, τον αποδέκτη και τις πρόσθετες πληροφορίες που βρίσκονται στη διάθεσή τους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «το ίδιο αρχείο μπορεί να είναι ανώνυμο για έναν αποδέκτη και προσωπικό για κάποιον άλλον». Τόνισε ακόμη ότι ένα σύνολο δεδομένων αξιολογείται ενιαία και ότι ακόμη και μία εγγραφή που επιτρέπει την ταυτοποίηση μπορεί να αναιρέσει την ανωνυμία του συνόλου. Επισήμανε, τέλος, ότι η ανωνυμοποίηση απαιτεί σαφή μεθοδολογία και περιοδική επανεξέταση.
Ο Αντώνης Σπινάκης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της QUANTOS Α.Ε., ανέδειξε τη σημασία της τεχνολογικής προσέγγισης στην ανωνυμοποίηση, επισημαίνοντας ότι η πρόκληση αφορά τόσο την προστασία των δεδομένων όσο και τη διατήρηση της αξίας τους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «το κρίσιμο ζήτημα είναι κυρίως τα έμμεσα αναγνωριστικά», τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε επαναταυτοποίηση. Τόνισε ότι η υπερβολική ανωνυμοποίηση μπορεί να περιορίσει τη χρησιμότητα των δεδομένων, ενώ η μέτρηση του κινδύνου αποκάλυψης επιτρέπει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση. Υπογράμμισε ότι η ανωνυμοποίηση λειτουργεί ως μηχανισμός εμπιστοσύνης, ο οποίος επιτρέπει την ασφαλή αξιοποίηση των δεδομένων από οργανισμούς και επιχειρήσεις.
Ο Μάνος Μακρομάλλης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Καινοτόμων Εφαρμογών (ΣΕΚΕΕ), ανέδειξε την ανάγκη δημιουργίας ενός ασφαλούς και αξιόπιστου περιβάλλοντος για την αξιοποίηση των δεδομένων από την αγορά και τις επιχειρήσεις τεχνολογίας. Όπως σημείωσε, τα δεδομένα αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και εφαρμογών, συχνά όμως παραμένουν αναξιοποίητα λόγω της αβεβαιότητας ως προς τη διαχείριση του κινδύνου. Χαρακτήρισε μια δημόσια υπηρεσία ανωνυμοποίησης στρατηγική υποδομή, καθώς σήμερα «κάθε οργανισμός αναγκάζεται να ανακαλύπτει μόνος του τον τροχό». Υπογράμμισε ότι κοινές μεθοδολογίες, πρότυπα και τεχνογνωσία μπορούν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη και να απελευθερώσουν την αξία δεδομένων που παραμένουν κλειστά.
Ένα σύγχρονο οικοσύστημα δεδομένων με επίκεντρο την εμπιστοσύνη
Η εκδήλωση ανέδειξε ότι η ασφαλής αξιοποίηση των δημόσιων δεδομένων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τη χώρα. Κοινός στόχος των συμμετεχόντων αναδείχθηκε η διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αξιόπιστου πλαισίου διακυβέρνησης, το οποίο συνδυάζει την αξιοποίηση της πληροφορίας και την προώθηση της καινοτομίας με την προστασία των δικαιωμάτων, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών. «Τα δεδομένα είναι το νόμισμα, αλλά η εμπιστοσύνη είναι αυτή που κινεί την οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Διευθυντής του ΕΚΤ, Δρ Κυριάκος Τολιάς.
Το ΕΚΤ θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά αυτή την προσπάθεια, αναπτύσσοντας υποδομές και υπηρεσίες, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων και διευρύνοντας τον θεσμικό διάλογο. Ο κύκλος των σχετικών δράσεων και συζητήσεων θα συνεχιστεί το φθινόπωρο του 2026 με νέες εκδηλώσεις.
Η εκδήλωση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Ανάπτυξη του θεσμού, της υποδομής, των δυνατοτήτων και ικανοτήτων για τη διακυβέρνηση δεδομένων του Δημοσίου, τη διάθεσή τους για επανάχρηση και την παροχή σχετικών υπηρεσιών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στην Ελλάδα – Α΄ Φάση». Το έργο υλοποιείται από το ΕΚΤ στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.
