Σημαντικές αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο φορολόγησης των καπνικών προϊόντων βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει σημαντική αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών στα τσιγάρα, ενώ για πρώτη φορά επιχειρείται η θέσπιση κοινών ευρωπαϊκών φορολογικών ορίων για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τον θερμαινόμενο καπνό και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (ECOFIN) στις 9 Νοεμβρίου 2026, όπου οι υπουργοί θα επιδιώξουν πολιτική συμφωνία για το νέο πακέτο φορολόγησης. Η αναθεώρηση της οδηγίας έχει προκαλέσει διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών, κυρίως για το ύψος των νέων συντελεστών και τον χρόνο εφαρμογής τους.
Αύξηση 139% στον ελάχιστο ευρωπαϊκό φόρο των τσιγάρων
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατατέθηκε στις 16 Ιουλίου 2025 και αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η οποία βασίζεται στην οδηγία του 2011.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον ελάχιστο ειδικό φόρο κατανάλωσης στα τσιγάρα. Η Κομισιόν προτείνει την αύξηση του βασικού ευρωπαϊκού ορίου από τα 90 στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, δηλαδή κατά περίπου 139%.
Παράλληλα, προτείνεται ο συνολικός ειδικός φόρος κατανάλωσης να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 63% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής των τσιγάρων, έναντι του σημερινού ευρωπαϊκού ορίου του 60%.
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης την επέκταση του ευρωπαϊκού φορολογικού πλαισίου σε νέες κατηγορίες προϊόντων. Συγκεκριμένα, προβλέπει ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές για τα υγρά αναπλήρωσης των ηλεκτρονικών τσιγάρων, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Για τα υγρά αναπλήρωσης προβλέπονται δύο βασικές κατηγορίες: 0,12 ευρώ ανά ml για υγρά με περιεκτικότητα έως 15 mg νικοτίνης ανά ml και 0,36 ευρώ ανά ml για όσα υπερβαίνουν τα 15 mg. Οι συντελεστές αυτοί αποτελούν τα ποσά αναφοράς της αρχικής πρότασης και προβλέπεται να προσαρμόζονται με βάση τα ευρωπαϊκά κριτήρια τιμών.
Για τα σακουλάκια νικοτίνης, η αρχική πρόταση προβλέπει σταδιακή εφαρμογή ελάχιστης φορολόγησης, με όριο 25% της λιανικής τιμής ή 71,50 ευρώ ανά κιλό από το 2030 και 50% ή 143 ευρώ ανά κιλό από το 2032.
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα παραπάνω ποσά αποτελούν προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όχι οριστικά εγκεκριμένους συντελεστές. Επιπλέον, τα 215 ευρώ δεν αποτελούν αυτομάτως τον ίδιο τελικό συντελεστή για κάθε κράτος, καθώς η πρόταση προβλέπει προσαρμογές ανάλογα με το επίπεδο τιμών κάθε χώρας.
Ελλάδα: Τι αλλάζει και γιατί οι αυξήσεις μετατίθενται στο 2036
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ελληνική διαπραγματευτική θέση. Σύμφωνα με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες, πέτυχε σημαντικές αλλαγές στο αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξασφαλίζοντας πιο συγκρατημένες αυξήσεις και μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής.
Σε δήλωσή του στις 26 Οκτωβρίου 2026, κατά την επίσκεψή του στις εγκαταστάσεις της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοπαραγωγών Ελλάδος (ΣΕΚΕ) στην Ξάνθη, ο υπουργός ανέφερε ότι, με τη συμβιβαστική πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι του ECOFIN, οι αυξήσεις στη φορολογία των καπνικών προϊόντων για την Ελλάδα δεν θα εφαρμοστούν από το 2028, όπως προέβλεπε αρχικά η πρόταση της Κομισιόν, αλλά από το 2036.
Όπως εξήγησε, η ελληνική πλευρά επιδίωξε πιο ρεαλιστικούς και αναλογικούς φορολογικούς συντελεστές, καθώς και μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για την εφαρμογή τους. Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε τη διαπραγματευτική προσπάθεια και με την οικονομική σημασία της καπνοβιομηχανίας για τη χώρα, υπογραμμίζοντας την εξαγωγική δραστηριότητα του κλάδου και τη συμβολή του στην οικονομία της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Η ελληνική αγορά, πάντως, δεν ξεκινά από μηδενική φορολογική βάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, ο ελάχιστος συνολικός ΕΦΚ στα τσιγάρα ανέρχεται σήμερα σε 117,50 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Στα υγρά αναπλήρωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων επιβάλλεται εθνικός φόρος κατανάλωσης 0,10 ευρώ ανά ml, ενώ φόρος υπάρχει ήδη και στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και στα σακουλάκια νικοτίνης.
Ειδικότερα, ο φόρος στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού ανέρχεται σε 156,70 ευρώ ανά κιλό, ενώ στα σακουλάκια νικοτίνης σε 50 ευρώ ανά κιλό.
Επομένως, η ευρωπαϊκή αναθεώρηση δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα φορολογήσει για πρώτη φορά το άτμισμα ή τις συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Η αλλαγή αφορά κυρίως την εναρμόνιση των ελάχιστων φορολογικών ορίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την προσαρμογή των εθνικών συστημάτων στο νέο πλαίσιο.
Η ημερομηνία του 2036 αποτελεί, σύμφωνα με τη δήλωση του υπουργού, μέρος του συμβιβαστικού κειμένου που διαπραγματεύεται η Ελλάδα. Δεν αποτελεί ακόμη οριστικά θεσμοθετημένη εξαίρεση, καθώς απαιτείται η ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας.
Οι αντιδράσεις και το εμπόδιο της ομοφωνίας
Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες, καθώς αρκετά κράτη-μέλη έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για το ύψος των προτεινόμενων συντελεστών και τις επιπτώσεις τους στην αγορά.
Η Σουηδία έχει εκφράσει ιδιαίτερα έντονες αντιρρήσεις για τη φορολόγηση των σακουλακίων νικοτίνης χωρίς καπνό. Το ζήτημα έχει ξεχωριστή σημασία για τη χώρα, καθώς το παραδοσιακό σουηδικό snus, που περιέχει καπνό και χρησιμοποιείται από το στόμα, καλύπτεται από ειδική εξαίρεση βάσει των όρων ένταξης της Σουηδίας στην ΕΕ.
Παράλληλα, χώρες όπως η Ιταλία και η Ρουμανία έχουν εκφράσει ανησυχίες για τις επιπτώσεις των αυξήσεων στους καταναλωτές και τον κίνδυνο ενίσχυσης του παράνομου εμπορίου.
Στις 21 Οκτωβρίου η ιρλανδική προεδρία κατέθεσε νέο συμβιβαστικό κείμενο, το οποίο εξετάστηκε από την αρμόδια ομάδα εργασίας του Συμβουλίου στις 26 Οκτωβρίου. Τα σχετικά έγγραφα είναι καταχωρισμένα στο επίσημο μητρώο του Συμβουλίου της ΕΕ.
Το φορολογικό ζήτημα απαιτεί ομοφωνία των κρατών-μελών, σύμφωνα με το άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι η επίτευξη συμφωνίας προϋποθέτει τη συναίνεση και των 27 χωρών.
Το βλέμμα στο ECOFIN της 9ης Νοεμβρίου
Η συνεδρίαση της 9ης Νοεμβρίου αποτελεί το επόμενο κρίσιμο ορόσημο για την αναθεώρηση της οδηγίας. Σύμφωνα με την επίσημη ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου της ΕΕ, οι υπουργοί Οικονομικών θα κληθούν να επιδιώξουν πολιτική συμφωνία για το πακέτο φορολόγησης των καπνικών προϊόντων.
Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν υπό τη λιθουανική προεδρία του Συμβουλίου, η οποία ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027.
Για την Ελλάδα, το βασικό ζητούμενο είναι να διατηρηθούν οι ευνοϊκότεροι όροι που, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών, έχουν εξασφαλιστεί στο συμβιβαστικό κείμενο. Για την ευρωπαϊκή αγορά συνολικά, η έκβαση των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει το νέο πλαίσιο φορολόγησης των παραδοσιακών και νεότερων προϊόντων καπνού και νικοτίνης.
