του Γιάννη Χαλαβαζή.
Μετά το Πάσχα η Ελλάδα μπαίνει σε μία παρατεταμένη προεκλογική περίοδο στην οποία οι πρωθυπουργικές απαιτήσεις ολοκλήρωσης των εκκρεμοτήτων ανά υπουργείο θα είναι μεγάλες και αυστηρές ειδικά στους τομείς του RRF (Recovery and Resilience Facility). O τομέας της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης έχει ήδη μπει σε κρίσιμο και απαιτητικό στάδιο, όπου ο πραγματικός «δείκτης προόδου» δεν κρίνεται πιά από ανακοινώσεις, αλλά από την επιτυχή ολοκλήρωση και παραλαβή έργων και την επίτευξη συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων. Και δεν αναφέρομαι στις ευρωπαϊκές κατατάξεις για την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών, όπου η Ελλάδα υστερεί σε βασικούς τομείς, αλλά στα «εσωτερικά στοιχήματα», όπως π.χ ο μηδενισμός των «ανεκτέλεστων» των αναδόχων εταιρειών στα ψηφιακά έργα του RRF.
Τα εν αναμονή ολοκλήρωσης έργα
Η εκκίνηση του δεύτερου τετραμήνου Μαΐου – Αυγούστου σηματοδοτεί εκτός από τις οριστικές παραδόσεις έργων της τελευταίας φάσης του RRF και την επιτάχυνση υλοποιήσεων που συνδέονται άρρηκτα με υπηρεσίες που χρειάζονται ήδη αναβάθμιση και νέο σχεδιασμό. Ένα από αυτά είναι η αναβάθμιση του Gov.gr Wallet, ώστε να ενσωματωθεί σε ένα ευρωπαϊκά συμβατό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας, γνωστό ως EUDI Wallet, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κανονισμού eIDAS 2.0. Το έργο αυτό, που χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Ελλάδα 2.0, στοχεύει στην ενίσχυση των υπηρεσιών ψηφιακής ταυτοποίησης και αυθεντικοποίησης. Μέχρι σήμερα το έργο παρουσιάζει καθυστερήσεις σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και υλοποιήσεις, απαιτώντας θεσμική δέσμευση για ολοκλήρωση εντός των επόμενων μηνών. Εκτός από το Gov.gr Wallet, μια σειρά από άλλα έργα ψηφιακής διακυβέρνησης βρίσκονται σε εξέλιξη αλλά δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί:
- Το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (MITOS) που θα επιτρέψει την ενοποίηση και ψηφιοποίηση όλων των διοικητικών πράξεων.
- Το EUGO – Ελληνικό Κέντρο Ενιαίας Εξυπηρέτησης, που υπόσχεται διαλειτουργικά κανάλια εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων.
- Το νέο πληροφοριακό σύστημα για τα ΚΕΠ με ψηφιακές λειτουργίες back office.
- Ο Κόμβος Ψηφιακής Καινοτομίας (GR digiGOV-innoHUB) που έχει στόχο να ενδυναμώσει καινοτόμες εφαρμογές στο δημόσιο τομέα χρησιμοποιώντας ανοιχτά πρότυπα και λογισμικό.
Στην ελληνική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως αυτή περιγράφεται στο Digital Transformation Paper 2020‑2025 και στον Εθνικό Οδικό Χάρτη για την Ψηφιακή Δεκαετία μέχρι το 2030, παρά τις αναμφισβήτητες επιτυχίες, καταγράφονται ασυνέχειες μεταξύ στρατηγικού σχεδιασμού και υλοποίησης. Βασικοί δείκτες, όπως οι ψηφιακές δεξιότητες των πολιτών, η συστηματική απλοποίηση ψηφιοποιημένων διαδικασιών και υπηρεσιών, χρειάζονται άμεσο ανασχεδιασμό γεγονός που επιτείνει την αναγκαιότητα άμεσης δράσης και όχι επιφανειακής συμμόρφωσης.
Η συμμετοχή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκά πιλοτικά έργα όπως π.χ το «Aptitude» για το EUDI Wallet μπορεί να χαρακτηρίζεται επιτυχής και αξιόλογη, αποτελώντας προϋπόθεση διεθνών συνεργασιών, αλλά δεν υποκαθιστά την ανάγκη της ολοκλήρωσης βασικών εθνικών υποδομών.
Δύσκολη η τελική ευθεία
Η μετά-Πάσχα περίοδος μέχρι και το τέλος Αυγούστου (ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της ΔΕΘ, αλλά και του συνολικού κλεισίματος του RRF), έχει υποχρεωτικές δεσμεύσεις για παραδόσεις και παραλαβές έργων RRF και για ολοκλήρωση χρονοδιαγραμμάτων.
Μέσα σε όλα ακολουθούν και τα συνοδευτικά έργα «ΑΙ» που φαίνεται ότι έχουν, πρόσκαιρα και δικαιολογημένα, μείνει ένα «γύρο» πίσω. Και δεν είναι μόνο η Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι αναμενόμενες καθυστερήσεις δεν αφορούν μόνο τεχνικά ζητήματα, αλλά υποδηλώνει ότι έχουν δημιουργηθεί θεσμικά και οργανωτικά κενά. Καθώς οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να διασφαλίσουν ότι μετά τις οριστικές παραλαβές θα θέσουν σε παραγωγική λειτουργία υποδομές, εφαρμογές, υπηρεσίες και πλατφόρμες, η μετάβαση στη νέα γενιά έργων απαιτεί επίσης εκπαίδευση και κατάρτιση υπαλλήλων, κυβερνοασφάλεια υψηλού επιπέδου, συνεχή έλεγχο για την προστασία προσωπικών δεδομένων και σειρά αυτονόητων διαδικασιών.
Η περίοδος μετά το Πάσχα και μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου είναι το αποκορύφωμα και σημείο καμπής, όχι μόνο για τον τομέα της Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αλλά και για όλη την χώρα. Τότε θα αξιολογηθεί συνολικά αν η Εθνική Στρατηγική έχει εξασφαλίσει ότι οι Έλληνες πολίτες και οι Επιχειρήσεις θα έχουν καθολική πρόσβαση σε λειτουργικές, ασφαλείς και διαλειτουργικές ψηφιακές υπηρεσίες επόμενης γενιάς. Η επιτυχία αυτής της μετάβασης θα καθορίσει αν η Ελλάδα θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής ή θα συνεχίσει να υστερεί σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς στόχους.
